گزارش مرکز آمار درباره تورم شهریورماه
به نقل از ایسنا، تنها چهار روز پس از آنکه رئیس کل بانک مرکزی از کاهش شتاب تورم پس از ۱۵ ماه سخن گفت، مرکز آمار بهروزرسانی کرد که نشان میدهد تورم نقطهای به ۸۹.۸ درصد افزایش یافته که نسبت به ماه پیش ۰.۸ درصد افزایش را نشان میدهد. عبدالناصر همتی نیز تورم نقطه به نقطه را ۸۳.۸ درصد اعلام کرد و به کاهش ۰.۶ درصدی آن نسبت به ماه گذشته اشاره نمود. لازم به ذکر است که بانک مرکزی و مرکز آمار بهطور مستقل هر ماه نرخ تورم را منتشر میکنند.
گزارش جدید مرکز آمار درباره شاخص قیمت مصرفکننده در شهریور ۱۴۰۵ نشاندهنده این است که اقلام خوراکی نقش بیشتری در سبد هزینههای خانوارهای با درآمد پایین دارند؛ بهطوری که ضریب اهمیت خوراکیها و آشامیدنیها برای دهک اول ۴۲.۴ درصد و برای دهک دوم ۴۲.۳ درصد است، در حالی که این عدد برای دهک دهم به ۲۱.۶ درصد تقلیل مییابد.
تورم شهریور به ۷۳.۶ درصد صعود کرد
در این گزارش، شاخص کل قیمت در شهریور ۱۴۰۵ به ۷۲۹.۸ رسیده که نسبت به مرداد ۴.۲ درصد افزایش را نشان میدهد. همچنین، تورم نقطهبهنقطه به ۸۹.۸ درصد و تورم سالانه به ۷۳.۶ درصد ثبت شده است؛ به این معنی که خانوارهای کشور بهطور متوسط برای خرید سبد مشابهی از کالاها و خدمات نسبت به شهریور سال گذشته، ۸۹.۸ درصد بیشتر هزینه کردهاند. افزون بر این، تورم نقطهبهنقطه نسبت به مرداد ۰.۸ واحد درصد افزایش یافته است.
در همین دوره، تورم ماهانه خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات ۲.۳ درصد و تورم ماهانه کالاهای غیرخوراکی و خدمات به ۵.۷ درصد رسید. به این ترتیب، در مقیاس ماهانه، گروه غیرخوراکی و خدمات بیشترین افزایش قیمت را تجربه کردهاند، اما از لحاظ سالانه، خوراکیها فاصلهای معنادار با تورم کل دارند. بهواقع، اگر اثر اجاره را از این شاخص حذف کنیم، تورم سالانه کل به ۹۲.۶ درصد خواهد رسید؛ همچنین، تورم سالانه کالاها به ۱۰۰.۷ درصد و اجاره به ۳۲.۲ درصد ثبت گردیده است. این اختلاف نشاندهنده بالاتر بودن سرعت افزایش قیمت کالاهای مصرفی در این دوره نسبت به اجارهبها است.
خوراکیها؛ تورمی فراتر از میانگین کل
نکته کلیدی گزارش شهریور، فاصله قابل توجه میان تورم خوراکیها و تورم کل است. تورم نقطهبهنقطه خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات به ۱۲۱.۸ درصد و تورم سالانه این گروه به ۱۰۸.۸ درصد رسیده است. در مقابل، تورم نقطهبهنقطه کالاهای غیرخوراکی و خدمات ۷۱.۹ درصد و تورم سالانه آنها ۵۵.۳ درصد بوده است. برخی اقلام اصلی خوراکی، افزایشهای قابل توجهتری را نشان میدهند. بهعنوان نمونه، تورم سالانه روغنها و چربیها ۱۹۶.۶ درصد، گوشت قرمز و سفید و فرآوردههای آنها ۱۱۵.۲ درصد، شیر، پنیر و تخممرغ ۱۱۸.۷ درصد و نان و غلات ۱۲۱.۸ درصد گزارش شده است. در حالی که تورم سالانه برای سبزیجات و حبوبات ۶۶.۲ درصد بوده است.
این ارقام از جنبهای اهمیت دارند: خوراکیها از جمله هزینههایی هستند که خانوارها نمیتوانند بهطور کامل از سبد مصرفی خود حذف کنند. به همین دلیل، افزایش قیمت در این اقلام، مخصوصاً برای خانوارهایی که هزینه بیشتری را به خوراک اختصاص میدهند، میتواند فشار بیشتری بر بودجه آنها اعمال کند؛ این مورد نیز بهوضوح از ترکیب وزن خوراکیها در سبد دهکها و نرخ تورم ثبت شده استنباط میشود.
دلایل بالاتر بودن فشار تورمی برای دهکهای پایینتر
یکی از مهمترین یافتههای گزارش شهریور، تفاوت نرخ تورم میان دهکهای هزینهای مختلف است. در حالی که تورم سالانه کل کشور ۷۳.۶ درصد است، این رقم از ۷۱.۳ درصد در دهک دهم تا ۸۲.۴ درصد در دهک دوم تغییر میکند؛ به همین دلیل فاصله تورمی میان دهکها به ۱۱.۱ واحد درصد رسیده است. در این میان، دهکهای پایینتر به دلیل ساختار متفاوت سبد مصرف، سهم بیشتری از خوراکیها دارند. سهم خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات در سبد دهک اول ۴۲.۳۶ درصد و در دهک دوم ۴۲.۲۹ درصد است، در حالی که این سهم در دهک نهم ۲۸.۴ درصد و در دهک دهم ۲۱.۵۵ درصد ثبت شده است.
به این ترتیب، یکسان بودن قیمتهای بازار به معنای مشابه بودن فشار تورمی بر خانوارها نیست. وقتی که گروهی از خانوارها بخش عمدهتری از بودجه خود را به کالاهایی که تورم آنها بالاتر از میانگین کل است اختصاص میدهند، افزایش قیمتها اثر بزرگتری بر هزینههای زندگی آنها خواهد داشت.
افزایش فاصله تورمی میان شهر و روستا
گزارش مرکز آمار همچنین تاکید میکند که در شهریور، تورم در مناطق روستایی بیشتر از مناطق شهری بوده است. در حالی که تورم سالانه خانوارهای روستایی به ۸۸ درصد رسیده، این رقم برای خانوارهای شهری ۷۱.۱ درصد اعلام گردیده است. همچنین، تورم نقطهبهنقطه نیز در مناطق روستایی ۱۰۸.۹ درصد و در مناطق شهری ۸۶.۵ درصد ثبت شده است.
در مقیاس تورم ماهانه، خانوارهای روستایی شاهد افزایش ۴.۵ درصدی بودهاند، در حالی که این نرخ برای خانوارهای شهری ۴.۲ درصد گزارش شده است. در گروه کالاهای غیرخوراکی و خدمات، تورم ماهانه برای خانوارهای روستایی ۶.۸ درصد در مقابل ۵.۵ درصد برای خانوارهای شهری بوده است.
این اختلاف بهویژه در گزارش شهریور برجسته میشود؛ چرا که نشانگر این است که فشار افزایش قیمت مختص به کل کشور یا مناطقی خاص نیست و در مناطق روستایی با شدت بیشتری در آمارهای رسمی نمایان شده است.
کدام خوراکیها بیشتر گران شدهاند؟
گزارش متوسط قیمت اقلام خوراکی منتخب، جزئیات بیشتری از تغییرات بازار مواد غذایی را بیان میکند. بر اساس این اطلاعات، در شهریور نسبت به مرداد، هویج فرنگی با ۳۱.۹ درصد بیشترین افزایش قیمت در میان اقلام مورد بررسی را تجربه کرده است. پس از آن، پرتقال با ۱۹.۱ درصد، پیاز با ۱۴.۳ درصد، ماهی قزلآلا با ۱۳.۹ درصد و بادمجان با ۱۳.۳ درصد قرار دارند.
در مقابل، قیمت هندوانه ۱۱.۱ درصد، سیب ۸.۵ درصد، مرغ ۸.۴ درصد و هلو ۷.۴ درصد نسبت به ماه قبل کاهش داشته است. به این ترتیب، بازار اقلام خوراکی در شهریور یکسان و متعادل نبوده و علاوه بر افزایشهای شدید برخی اقلام، تعدادی از محصولات نیز کاهش قیمت ماهانه را تجربه کردهاند.
اما وقتی به مقایسه یکساله میپردازیم، تصویر تغییر میکند. از میان ۵۳ قلم خوراکی منتخب بررسیشده در مناطق شهری، ۴۰ قلم افزایش قیمت سالانهای بالاتر از تورم نقطهبهنقطه شهری یعنی ۸۶.۵ درصد داشتهاند.
در این میان، روغن نباتی جامد با ۳۷۱.۱ درصد، روغن مایع با ۳۴۲.۲ درصد، هویج فرنگی با ۲۸۸.۴ درصد، تخممرغ با ۲۶۴.۲ درصد، سس مایونز با ۲۵۳.۳ درصد و برنج خارجی درجه یک با ۲۰۹.۲ درصد نسبت به شهریور سال گذشته افزایش قیمت پیدا کردهاند.
این اعداد نشاندهنده این حقیقت هستند که تورم خوراکیها تنها ناشی از افزایش قیمت یک یا دو قلم خاص نیست و دامنه وسیعتری از کالاهای موجود در سبد غذایی خانوار را شامل میشود.
روند افزایش قیمت؛ از برنج تا محصولات لبنی
سری زمانی قیمت اقلام خوراکی نیز روند افزایش قیمت بسیاری از کالاها را در طول ماههای اخیر نشان میدهد. بهعنوان مثال، متوسط قیمت هر کیلوگرم برنج ایرانی درجه یک از حدود ۳.۱۶ میلیون ریال در مهر ۱۴۰۴ به تقریباً ۵.۲۸ میلیون ریال در شهریور ۱۴۰۵ رسیده است. همچنین، متوسط قیمت هر کیلوگرم گوشت گاو یا گوساله از حدود ۸.۱۳ میلیون ریال در مهر ۱۴۰۴ به ۱۷.۷۶ میلیون ریال در شهریور ۱۴۰۵ افزایش یافته است.
در گروه لبنیات نیز متوسط قیمت یک لیتر شیر پاستوریزه از حدود ۵۶۱ هزار ریال در مهر ۱۴۰۴ به نزدیک به ۱.۳۵ میلیون ریال در شهریور ۱۴۰۵ افزایش یافته و متوسط قیمت یک کیلوگرم ماست پاستوریزه از حدود ۸۱۷ هزار ریال به حدود ۱.۸۱ میلیون ریال رسیده است.
به طور کلی، این ارقام، همانطور که مرکز آمار در گزارش خود تاکید کرده، منعکسکننده «متوسط قیمتهای پرداختشده برای محصولی با کیفیت ثابت» نیستند؛ زیرا قیمتهای مورد استفاده، بینی و طیفی از یک محصول با کیفیتهای متفاوت را شامل میشوند. به همین سبب، این ارقام باید به عنوان متوسط قیمتهای مشاهدشده در قالب طرح شاخص قیمت مصرفکننده تفسیر گردند.
تورم بالا و تأثیرات متفاوت بر خانوارها
مجموع دو گزارش مرکز آمار تأکید بر یک نکته اساسی دارد: برای بررسی وضعیت معیشت خانوار نمیتوان تنها به یک عدد برای تورم کل اکتفا کرد. تورم سالانه ۷۳.۶ درصد در کنار تورم ۱۰۸.۸ درصدی خوراکیها قرار گرفته است. از سوی دیگر، دهکهای پایینتر سهم بیشتری از هزینههای خود را به خوراک اختصاص میدهند و در شهریور، نرخ تورم سالانه آنان بالاتر از دهکهای پردرآمدتر بوده است. همزمان، تورم مناطق روستایی نیز از مناطق شهری فراتر رفته است.
از این دیدگاه، موضوع تنها در مورد «افزایش سطح عمومی قیمتها» نیست؛ بلکه تفاوت در ترکیب سبد مصرف خانوارها این حقیقت را نشان میدهد که یک نرخ تورم واحد، تجربه واقعی تمامی خانوارها را به یکسان نمینمایاند. گزارشهای شهریور مرکز آمار موید این است که خانوارهایی که وابستگی بیشتری به هزینههای خوراکی دارند، با افزایش قیمت گروهی رو بهرو هستند که تورم آن بهمراتب بالاتر از میانگین کل بوده است.
انتهای پیام