منشأ حملات وسیع روسیه به کی‌یف چیست؟
فرارو- دیمیترو کولِبا، وزیر امور خارجه پیشین اوکراین و محقق ارشد مرکز بلفر در دانشگاه هاروارد
به نقل از نشریه فارن افرز و با استناد به گزارش فرارو، از آغاز ژوئیه، شدت حملات پهپادی و موشکی روسیه به کی‌یف به شکل چشم‌گیری افزایش یافته است؛ حملاتی که فراتر از صرفاً هدف قرار دادن تأسیسات نظامی یا مناطق نزدیک خط مقدم، اکنون مراکز شهری و حتی نواحی غربی اوکراین را نیز شامل می‌شود. این تحول علامت‌دهنده تغییر رویکرد مسکو است؛ هدف کنونی آن بیش از آنکه به تسخیر تدریجی سرزمین‌ها بپردازد، اختلال در اقتصاد اوکراین، سخت‌تر کردن زندگی شهری و نهایتاً تضعیف روحیه مردم و عزم حامیان بین‌المللی کی‌یف است.
کی‌یف تحت فشار مداوم حملات
اوکراین نزدیک به پنج سال است که در جنگ به سر می‌برد و جامعه این کشور با مشکلات فراوانی مواجه شده، اما شدت حملات اخیر وضعیت جدیدی را به وجود آورده است. در نیمه اول سال 2026، پیشروی نیروهای روسی متوقف شده بود و توانایی اوکراین در اجرایی کردن حملات دقیق به عمق خاک روسیه افزایش یافته بود. این دگرگونی باعث شد برخی تحلیلگران گمان کنند که هزینه‌های انسانی جنگ به حدی رسیده که شاید کرملین را به پذیرش توافق وادارد.
اما در تابستان امسال اوضاع دگرگون شد. روسیه استفاده از موشک‌های بالستیک و پهپادهای سریع و با برد دور را تقویت کرد و طیف اهداف خود را نیز گسترش داد. کی‌یف که در گذشته تنها چند بار در هفته با حملات موشکی و پهپادی روبه‌رو می‌شد، اکنون تقریباً به طور روزانه مورد هدف قرار می‌گیرد. در تاریخ ۲۷ اوت، این شهر در یک روز ۱۳ هشدار حمله هوایی ثبت کرد و در شب ۸ سپتامبر نیز یک هشدار هوایی نزدیک به ۱۰ ساعت به طول انجامید. حملات همچنین به شهرهایی نظیر لویو، لوتسک، ایوانو-فرانکیفسک، ترنوپیل و استری گسترش یافته است.
هدف اصلی؛ تضعیف اقتصاد و روحیه اجتماعی
استراتژی جدید روسیه را نمی‌توان صرفاً در راستای تلاش برای تصرف شهرهای بیشتر یا تخریب زیرساخت‌های انرژی تفسیر کرد. هدف کلی‌تر، برهم زدن نظم اقتصادی اوکراین و تبدیل زندگی در کلان‌شهرها به شرایطی غیرقابل تحمل است.
مسکو بر این فرض استوار است که اگر به دلیل حملات مستمر، شهروندان و کسب‌وکارها ناچار به ترک شهرها شوند، روابط میان مراکز شهری قطع خواهد شد و اقتصاد تحت فشار بیشتری قرار می‌گیرد؛ در این شرایط، نارضایتی عمومی از دولت کی‌یف افزایش می‌یابد. چنین وضعیتی به کاهش انسجام اجتماعی و عزم داخلی برای ادامه جنگ منجر خواهد شد.
با وجود مقاومت گسترده جامعه اوکراین، اکنون اقتصاد این کشور در فشار زیادی قرار دارد. دولت کی‌یف برای تأمین هزینه‌های خود در سال ۲۰۲۷ به تقریباً ۵۲ میلیارد دلار منابع خارجی نیاز دارد، در حالی که تا کنون تنها نزدیک به ۲۰ میلیارد دلار از این مجموع تأمین شده است.
اروپا با یک انتخاب دشوار مواجه است
اروپا همچنان یکی از منابع اصلی کمک‌های مالی به اوکراین محسوب می‌شود. اتحادیه اروپا برای سال‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ مبلغی معادل ۱۰۰ میلیارد دلار کمک در نظر گرفته، اما افزایش این مبلغ تحت تأثیر فشارهای مالی و سیاسی کشورهای اروپایی قرار دارد. یکی از گزینه‌های پیشنهادی، به کارگیری حدود ۳۰۰ میلیارد دلار از دارایی‌های مسدود شده روسیه برای حمایت از اوکراین است. اکثر کشورهای اروپایی به تأمین این منابع به کی‌یف تمایل دارند، اما بخش عمده‌ای از این دارایی‌ها در مؤسسه مالی «یوروکلیر» در بلژیک نگهداری می‌شود و نگرانی‌هایی در خصوص عواقب حقوقی و مالی مصادره آن وجود دارد.
موضوع دیگری که مطرح است، هزینه‌های نیروی نظامی اوکراین است. طبق این گزارش، اوکراین در سال جاری نزدیک به ۳۵ میلیارد دلار برای پرداخت حقوق نیروهای نظامی خود هزینه خواهد کرد. اروپا تا کنون تأمین تسلیحات را در اولویت قرار داده، اما تأمین هزینه نیروی انسانی را عمدتاً به عهده کی‌یف گذاشته است؛ وضعیتی که فشار قابل‌توجهی بر بودجه اوکراین وارد می‌کند.
جنگ پهپادها و موشک‌ها؛ یک رقابت نابرابر
نویسنده همچنین به محدودیت‌های دفاع هوایی اوکراین اشاره دارد. بخش بزرگی از کمک‌های غربی به تأمین سامانه‌های ردیابی موشک و پهپاد اختصاص یافته، ولی ظرفیت تولید موشک‌های رهگیر محدود است. برای مثال، ذخایر سامانه‌های پاتریوت آمریکا تحت فشار قرار دارد و تولید سالانه آن حداکثر به ۸۴۰ فروند تخمین زده شده است؛ در حالی که روسیه بیش از ۱۲۰۰ موشک بالستیک و شبه‌بالستیک در سال تولید می‌کند و همچنین موشک‌هایی از کره شمالی را دریافت می‌کند.
به همین دلیل، نویسنده تأکید دارد که اوکراین و متحدانش علاوه بر تقویت دفاع هوایی، باید توانایی روسیه در تولید و شلیک موشک‌ها و پهپادها را نیز هدف قرار دهند. توسعه تسلیحات دوربرد اوکراین و کاهش محدودیت‌های مربوط به کاربرد آنها از جمله پیشنهادات مطرح‌شده است.
حمایت از اوکراین؛ هزینه امروز یا هزینه بالاتر در آینده؟
در پایان، نویسنده تأکید می‌کند که کاهش حمایت غرب از اوکراین می‌تواند به هزینه‌های بیشتری در آینده منجر شود. یک مطالعه نروژی که به آن اشاره شده، هزینه پیروزی روسیه برای اروپا طی مدت چهار سال را در حدود ۱.۳ تا ۱.۸ تریلیون دلار برآورد کرده، در حالی که هزینه لازم برای حمایت مناسب از اوکراین در همین بازه تخمین زده شده به حدود ۵۷۰ تا ۹۱۰ میلیارد دلار می‌رسد.
در عین حال، اوکراین به یکی از مهم‌ترین منابع تجربه نظامی و فناوری دفاعی برای اروپا تبدیل شده است. شرکت‌های دفاعی اوکراینی در زمینه پهپادها و فناوری‌های نظامی نوآوری‌های چشم‌گیری ایجاد کرده‌اند، اما با کمبود سرمایه و شرایط امن برای توسعه تولید مواجه هستند. نویسنده پیشنهاد می‌کند که اروپا با تشکیل سرمایه‌گذاری‌های مشترک، قراردادهای بلندمدت و فراهم کردن دسترسی بیشتر شرکت‌های اوکراینی به منابع مالی دفاعی، از این ظرفیت‌ها بهره‌برداری کند.
در نهایت، نکته محوری جنگ اوکراین تنها کنترل سرزمین نیست؛ بلکه مسأله‌ای حیاتی در خصوص توان ادامه‌دادن جنگ است. روسیه در پی فرسودن اقتصاد، زیرساخت‌ها و روحیه اوکراین و همزمان کاهش حمایت خارجی از کی‌یف است. اوکراین نیز برای ادامه مقاومت به منابع مالی، تسلیحات و چشم‌انداز روشنی برای آینده اروپایی خود احتیاج دارد. نویسنده نتیجه‌گیری می‌کند که غرب باید به جای انتظار برای ضعف اوکراین، توانمندی این کشور در مقاومت و ضربه زدن به ظرفیت نظامی روسیه را تقویت کند تا برنامه فرسایشی مسکو به موفقیت نرسد.