پیامدهای جنگ در خاورمیانه بر پروژه جنجالی عربستان/ احتمال تهدید جام جهانی ۲۰۳۰!
عربستان سعودی تصمیم به تعلیق پروژه ساخت ورزشگاه نئوم، یکی از امکانات مورد نظر برای میزبانی جام جهانی ۲۰۳۴، به مدت نامشخصی اتخاذ کرده است. منابعی نزدیک به این موضوع به رویترز اطلاع دادند که این اقدام ناشی از تأخیرهای متعدد و کاهش ابعاد پروژه‌ای بسیار بزرگ و آینده‌نگر بوده که ورزشگاه نئوم باید در آن ساخته می‌شد.
پیش‌بینی می‌شد که ورزشگاه نئوم، به عنوان یک ورزشگاه بلندمرتبه، در درون پروژه «لاین» واقع شود؛ سازه‌ای فولادی و شیشه‌ای به طول ۱۶۰ کیلومتر که خود جزئی از پروژه وسیع‌تر نئوم به حساب می‌آید. پروژه نئوم حدود ده سال پیش به عنوان یکی از ارکان اصلی «چشم‌انداز ۲۰۳۰» محمد بن سلمان، ولیعهد و حاکم عربستان، مطرح گردید؛ برنامه‌ای جاه‌طلبانه برای تنوع‌بخشی اقتصاد کشور و کاهش وابستگی به منابع نفتی.
یاسر الرمیان، رئیس صندوق سرمایه‌گذاری عمومی عربستان (PIF) که مالک نئوم به شمار می‌آید، در ماه آوریل تأکید کرد که پروژه «لاین» دیگر در اولویت قرار ندارد و تا سال ۲۰۳۰، تاریخ اولیه تحویل بخش اول پروژه، ضرورتی برای آن وجود ندارد. در عین حال، او تصریح کرد که هیچ‌یک از پروژه‌ها به طور کامل لغو نشده است. با این حال، دو منبع مطلع بیان کردند که مراحل ساخت ورزشگاه نئوم اکنون متوقف شده است.
نئوم و دفتر رسانه‌ای دولت عربستان به درخواست رویترز برای اظهارنظر پاسخی ارائه ندادند. وزارت ورزش عربستان نیز سؤالات مربوط به این ورزشگاه را به شورای عالی میزبانی جام جهانی ۲۰۳۴ ارجاع داده است. این نهاد تصریح کرد که پیشرفت قابل‌توجهی در روند ساخت پروژه‌های مربوط به جام جهانی مشاهده شده است، اما درباره وضعیت ورزشگاه نئوم و هزینه‌های آن توضیحات بیشتری ارائه نکرد و تنها تصاویری از سایر ورزشگاه‌های در حال ساخت را برای رویترز ارسال کرد.
عربستان در حال توسعه ۱۵ ورزشگاه برای جام جهانی
جام جهانی ۲۰۳۴ یکی از بزرگ‌ترین رویدادهای آتی برای عربستان به شمار می‌رود؛ کشوری که بر اساس برنامه چشم‌انداز ۲۰۳۰، با استفاده از صندوق سرمایه‌گذاری عمومی خود اقدام به سرمایه‌گذاری‌های وسیع در عرصه ورزش کرده است. این مسابقات نخستین دوره‌ای خواهد بود که با حضور ۴۸ تیم در یک کشور برگزار می‌شود.
عربستان در حال ساخت یا نوسازی ۱۵ ورزشگاه در پنج شهر و همچنین تحت بررسی قراردادن ده‌ها مرکز تمرینی است. طبق اطلاعات شرکت MEED Projects، مجموع ارزش این پروژه‌ها به ۲۲.۷ میلیارد دلار تخمین زده می‌شود. این شرکت مستقر در دبی، به صورت دائمی مناقصه‌ها و پروژه‌های ساختمانی در منطقه را تحت نظر دارد.
بر اساس داده‌های MEED، هزینه ساخت ورزشگاه نئوم حدود ۲.۵ میلیارد دلار برآورد شده است. اطلاعات این شرکت نشان می‌دهد که وضعیت این ورزشگاه به‌عنوان «متوقف‌شده» ثبت گردیده است.
تاریخ مشخصی برای اتمام پروژه ورزشگاه نئوم تعیین نشده، در حالی که سایر ورزشگاه‌ها و تأسیسات در مراحل مختلف توسعه قرار دارند و انتظار می‌رود بین سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۳ به اتمام برسند.
در روزهایی که خاورمیانه درگیر تنش‌های ناشی از جنگ ایران و آمریکا است، عربستان با مشکلات جدی در انتقال محموله‌های انرژی و آسیب به زیرساخت‌های حیاتی مواجه شده است. وزارت دارایی عربستان هفته گذشته اعلام کرد انتظار دارد کسری بودجه این کشور در سال جاری بیش از برآوردهای قبلی باشد. همچنین پیش‌بینی شده که تولید ناخالص داخلی واقعی عربستان با کاهش فعالیت‌های نفتی، ۳.۶ درصد کاهش یابد.
تغییر مسیر از پروژه‌های بزرگ
یک منبع سوم بیان کرد که فراوانی جغرافیایی ورزشگاه‌ها، دشواری‌های اجرای این پروژه‌ها را افزایش داده است. این منبع اشاره کرد که تأخیر یا کاهش ابعاد بعضی پروژه‌ها که باید ورزشگاه‌ها در آنها ایجاد شوند، از جمله «لاین» و پروژه «نیومرابا» در ریاض، می‌تواند موجب افزایش این چالش‌ها گردد.
رویترز در ماه ژانویه گزارش داد که عربستان ساخت «مکعب»، آسمان‌خراش مکعب‌شکل در مرکز پروژه نیومرابا، را متوقف کرده است. همچنین سال گذشته گزارشی منتشر شد که در آن به تغییر تمرکز صندوق سرمایه‌گذاری عمومی عربستان از پروژه‌های بزرگ و پرهزینه به سوی طرح‌هایی با بازده مالی سریع‌تر اشاره شده بود؛ استراتژی که مقامات سعودی بعداً آن را تأیید کردند.
با این حال، برخی از پروژه‌های مربوط به جام جهانی همچنان در حال پیشرفت هستند. ورزشگاه آرامکو در شهر الخُبر، واقع در شرق عربستان، پیش‌بینی می‌شود تا پایان سال جاری میلادی به اتمام برسد و نخستین مسابقه خود را در ماه ژانویه برگزار کند. بلیت‌های این مسابقه نیز به فروش رسیده است.
یک منبع چهارم اطلاعاتی ارائه کرد که نشان می‌دهد عملیات ساخت سایر ورزشگاه‌های مورد نظر همچنان ادامه دارد.
بیشتر بخوانید: تصاویری از پروژه یک‌تریلیون دلاری عربستانی‌ها برای جام‌جهانی که مو را به تن‌تان سیخ می‌کند!/ ساختار آینه‌ای ۱۱۰ مایلی شگفت‌انگیز برای شهر نئوم