به نقل از خبرنگار مهر، امروز دوشنبه ۱۳ شهریور ۱۴۰۵، سامانه مدیریت حساب‌های مازاد بانکی که با نام "حسام" شناخته می‌شود، به‌منظور ساماندهی وضعیت حساب‌های بانکی اشخاص حقیقی و ایجاد امکان مشاهده و مدیریت غیرحضوری این حساب‌ها در بانک مرکزی معرفی شد.
رضا بیات‌ترک، مدیر فناوری اطلاعات بانک مرکزی، در مراسم رونمایی از این سامانه بیان کرد: سامانه حسام نتیجه تلاش‌های گذشته در زمینه فناوری اطلاعات در بانک مرکزی است، و این سامانه بر اساس اطلاعات موجود در سامانه سیاح، که به عنوان پایگاه داده‌ی حساب‌های فعال در سیستم بانکی عمل می‌کند، ساخته شده است.
وی اضافه کرد: با استفاده از سامانه حسام، افراد قادر خواهند بود علاوه بر مشاهده حساب‌های خود، حساب‌هایی که دیگر به آن‌ها نیازی ندارند را مدیریت و تعیین‌تکلیف نمایند. پیش از این نیز امکان مشاهده حساب‌های یک فرد از طریق پنجره واحد خدمات دولت برای کاربران فراهم شده بود.
مدیر فناوری اطلاعات بانک مرکزی با اشاره به استفاده از زیرساخت احراز هویت در خدمات دولت گفت: برای دسترسی به سامانه حسام، احراز هویت در سطح سه در پنجره خدمات دولت الزامی است و ورود به سامانه نیز از طریق احراز هویت دو مرحله‌ای انجام می‌شود.
بیات‌ترک ادامه داد: در روند طراحی و اجرای این پروژه، اداره نظارت بر مبارزه با پولشویی بانک مرکزی به عنوان متولی کسب‌وکار و حوزه فناوری اطلاعات به عنوان ناظر پروژه فعالیت کرده‌اند. همچنین، شرکت خدمات انفورماتیک مسئولیت اجرای فنی، پیاده‌سازی و نگهداری سامانه را بر عهده داشته است.
امکان تعیین‌تکلیف ۶۵۰ میلیون حساب بانکی
حمیدرضا آذرگون، مدیر اداره نظارت بر مبارزه با پولشویی بانک مرکزی، در این مراسم گفت: در سال‌های اخیر، به دلایل متعدد، تعداد قابل توجهی حساب در نظام بانکی ایجاد شده که نگهداری آن‌ها برای سیستم بانکی و صاحبان حساب‌ها چالش‌ها و مشکلاتی را به وجود آورده است.
وی توضیح داد: در حال حاضر، تقریباً ۶۵۰ میلیون حساب بانکی برای افراد حقیقی بالای ۱۸ سال در سیستم بانکی مشاهده می‌شود، که با در نظر گرفتن جمعیت تقریبی ۶۵ میلیون نفری این گروه، به طور میانگین هر فرد دارای حدود ۱۰ حساب است.
آذرگون گفت: حساب‌های قرض‌الحسنه جاری، قرض‌الحسنه پس‌انداز و کوتاه‌مدت عادی در این فرآیند مورد توجه قرار گرفته‌اند. پیش از این، تعیین‌تکلیف حساب‌های مازاد نیازمند مراجعه حضوری به شعب بانک‌ها بود، اما با راه‌اندازی سامانه حسام، افراد می‌توانند به‌راحتی از طریق خدمات دولت من و با استفاده از گوشی همراه یا کامپیوتر شخصی خود، حساب‌هایشان را مشاهده و تعیین‌تکلیف کنند.
وی افزود: ممکن است کاربران با حساب‌هایی روبرو شوند که آن‌ها را متعلق به خود نمی‌دانند یا حسابی داشته باشند که به دلیل قدیمی بودن، در فهرست حساب‌های فعلی‌شان جای نگرفته باشد؛ این موارد نیز در سامانه قابل بررسی و تعیین‌تکلیف خواهد بود.
محدودیت افتتاح حساب یازدهم
مدیر اداره نظارت بر مبارزه با پولشویی بانک مرکزی در خصوص فرآیند افتتاح حساب جدید بیان کرد: چنانچه فردی برای ایجاد حساب جدید به شعبه مراجعه کند و بیش از ۱۰ حساب فعال داشته باشد، بانک در ابتدا او را به منظور تعیین‌تکلیف حساب‌های موجود به سامانه حسام هدایت خواهد کرد.
آذرگون افزود: داشتن بیش از ۱۰ حساب به‌طور مطلق ممنوع نشده است، ولی برای افتتاح حساب یازدهم و حساب‌های بیشتر، فرد ملزم است ابتدا حساب‌های خود را در سامانه تعیین‌تکلیف کرده و در صورت نیاز به حساب‌های اضافی، دلایلی را ارائه دهد.
وی ادامه داد: در صورتی که دلایل ارائه‌شده برای افزایش تعداد حساب‌ها متقاعدکننده باشد، واحد مرتبط در بانک می‌تواند اجازه افتتاح حساب یازدهم و حساب‌های بیشتر را ارائه دهد. همچنین، حساب‌هایی که دارای تعهدات از جمله حساب‌های مرتبط با وام‌ها، اقساط یا دیگر تعهدات بانکی هستند، از فرآیند بستن حساب‌های مازاد مستثنی خواهند بود.
جزئیات فرآیند مدیریت حساب‌ها در سامانه حسام
علی یزدان‌پرست، کارشناس اداره نظارت بر مبارزه با پولشویی بانک مرکزی، در این مراسم به تشریح نحوه کارکرد سامانه حسام پرداخت و گفت: ورود به این سامانه نیازمند احراز هویت در سطح سه است، چرا که اقداماتی مانند مدیریت حساب‌ها و انتقال مانده حساب‌های بسته شده، اهمیت زیادی دارد.
وی افزود: پس از احراز هویت، کاربر می‌تواند فهرست حساب‌های خود را که شامل حساب‌های فعال و غیرفعال، به‌علاوه حساب‌های انفرادی، مشترک، تجاری و غیرتجاری است، مشاهده نماید.
یزدان‌پرست ادامه داد: کاربر قادر خواهد بود جزئیات هر حساب، از جمله تاریخ افتتاح، نام بانک و شعبه افتتاح‌کننده را مشاهده کند و پس از بررسی حساب‌ها به مرحله تعیین‌تکلیف وارد شود.
وی گفت: در مرحله ابتدایی، کاربر باید حساب‌هایی را که به او تعلق ندارند مشخص کند. سپس در مرحله بعد، حساب‌هایی که دارای تعهد یا موانع هستند، مانند حساب‌های مرتبط با دسته‌چک یا وام‌ها، شناسایی خواهند شد.
این مقام بانکی افزود: پس از شناسایی حساب‌های با تعهد، فرد می‌تواند حساب‌های ضروری خود را مشخص کند، مانند حسابی مرتبط با دریافت حقوق یا سود سهام و سایر حساب‌های مازاد را برای بسته‌شدن تعیین کند.
وی همچنین اظهار کرد: در ادامه، متقاضی باید یکی از حساب‌های خود را به عنوان «حساب پایه» انتخاب نماید تا مانده وجوه حساب‌هایی که بسته می‌شوند به‌صورت سیستمی به این حساب منتقل گردد.
یزدان‌پرست گفت: در صورت موجود بودن حسابی که در فهرست نمایش داده نشده، امکان افزودن آن به سامانه با ثبت شماره شبا و انجام کنترل‌های لازم فراهم است.
وی ادامه داد: در مرحله نهایی، تمامی درخواست‌های ثبت‌شده به صورت یکجا به کاربر نشان داده می‌شود تا پس از بررسی و تأیید نهایی، درخواست در سامانه ثبت شود.
کارشناس اداره نظارت بر مبارزه با پولشویی بانک مرکزی تأکید کرد: پس از ثبت درخواست، متقاضی حداکثر ۴۸ ساعت فرصت دارد تا تغییرات لازم را در درخواست خود ایجاد نماید و ثبت درخواست به معنای بسته‌شدن قطعی حساب‌ها نیست؛ چرا که بانک‌های مربوطه موظف به بررسی درخواست‌ها و اعلام نتیجه خواهند بود.
وی افزود: برای بانک‌ها نیز داشبوردی طراحی شده است تا فرآیند بررسی درخواست‌ها، اقدامات کنترلی و نظارتی و مدیریت حساب‌ها به‌وسیله آن انجام شود.