پوسیدگی دندان، یکی از شایع‌ترین چالش‌های بهداشتی در سطح جهان است که میلیون‌ها نفر را تحت تأثیر قرار می‌دهد و معمولاً منجر به درد و از دست دادن دندان‌ها می‌شود. به تازگی، محققان دانشگاه ناتینگهام با الهام از فرآیند طبیعی تشکیل مینای دندان در دوران کودکی، راهکار نویدبخشی ارائه کرده‌اند. این ژل قادر است مینای آسیب‌دیده را بازسازی کرده و یک لایه محافظ جدید ایجاد کند که مانع از پوسیدگی دندان در آینده خواهد شد.
روش بازسازی مینای دندان توسط این ژل چگونه است؟
این نوآوری از سادگی و کارایی قابل توجهی برخوردار است؛ دندانپزشکان می‌توانند این ژل را به روشی مشابه با درمان‌های فلورایدی موجود، به‌طور مستقیم بر روی دندان‌ها اعمال کنند. با این حال، این ژل جدید فاقد فلوراید است و به‌جای آن از ماده‌ای پروتئینی بهره می‌برد که خصوصیات کلیدی پروتئین‌های طبیعی را که مسئول تشکیل مینا در زمان رشد دندان‌ها هستند، تقلید می‌کند. پس از اعمال، ژل یک پوشش نازک و مقاوم ایجاد می‌کند که به سطح دندان نفوذ کرده و ترک‌ها و شکاف‌های میکروسکوپی را پر می‌نماید.
این پوشش سپس بستری برای بازسازی ساختار معدنی مینای دندان فراهم می‌آورد. این فرآیند وابسته به یون‌های کلسیم و فسفات است که دو جزء معدنی حیاتی هستند و به‌طور طبیعی در بزاق موجودند. ژل این مواد معدنی را به خود جذب کرده و به سازماندهی آن‌ها در بلورهای جدید که به‌صورت مرتب رشد می‌کنند، کمک می‌نماید. پدیده‌ای که به نام کانی‌سازی اپیتاکسیال شناخته می‌شود، به این معناست که بلورهای معدنی جدید به‌طور هم‌راستا با مینای موجود رشد کرده و در نتیجه مواد جدید تشکیل شده به‌صورت ساختاری با سطح دندان اصلی ادغام می‌شوند. این سازماندهی برای سختی و دوام استثنایی مینا ضروری است و این ژل جدید می‌تواند ساختار میکروسکوپی و ویژگی‌های فیزیکی مینای سالم را بازساخت.
مزایای این ژل ترمیم دندان: از حساسیت تا استحکام
محققان متوجه شدند که این ماده می‌تواند بر روی عاج در معرض، که لایه‌ای از بافت دندان زیر مینا است و نرم‌تر و دارای کانال‌های ریز است، نیز عمل کند. زمانی که مینا دچار تخریب یا لثه‌ها کم‌عمق می‌شوند، عاج در معرض می‌تواند حساسیت دندان‌ها را نسبت به گرما، سرما، شیرینی، و مواد غذایی و نوشیدنی‌های اسیدی افزایش دهد. ژل جدید می‌تواند به تشکیل یک لایه معدنی مشابه مینا بر روی عاج در معرض کمک کند. این امر می‌تواند حسایت دندان‌ها را کاهش داده و چسبندگی ترمیم‌های دندانی، نظیر پرکردگی‌ها، را نیز بهبود بخشد.
دکتر ابشر حسن (Dr. Abshar Hasan)، محقق ارشد در این مطالعه، توضیحات زیر را ارائه می‌دهد:
«مینای دندان دارای ساختار بی‌نظیری است که به آن ویژگی‌های برجسته‌ای می‌بخشد و از دندان‌های ما در طول عمر در برابر آسیب‌های فیزیکی، شیمیایی و حرارتی محافظت می‌کند. زمانی که ماده ما بر روی مینای تخریب‌شده یا عاج در معرض اعمال می‌شود، رشد بلورها را به صورت یکپارچه و سازمان‌یافته تحریک می‌کند و معماری مینای طبیعی و سالم را ترمیم می‌کند. ما خواص مکانیکی این بافت‌های بازسازی‌شده را در شرایطی که موقعیت‌های واقعی مانند مسواک زدن، جویدن و اکسپوز به غذاهای اسیدی را شبیه‌سازی می‌کند بررسی کرده‌ایم و دریافتیم که مینای بازسازی شده به همان شیوه‌ای عمل می‌کند که مینای سالم عمل می‌کند.»
این یافته‌های امیدوارکننده نشان می‌دهد که مینای بازسازی‌شده از نظر مکانیکی قابل مقایسه با مینای طبیعی سالم بوده و می‌تواند فراتر از یک پوشش محافظ موقت عمل کند. این فناوری پتانسیل بنیادی برای تغییر رویکرد دندانپزشکان نسبت به از دست دادن مینا را دارد و بازسازی سطوح دندانی را ممکن می‌سازد که قبلاً تنها با مواد دندانپزشکی سنتی قابل ترمیم یا محافظت بودند. با این حال، برای اینکه این فناوری به عنوان یک درمان استاندارد در دندانپزشکی شناخته شود، نیاز به توسعه و اعتبارسنجی بالینی بیشتری خواهد بود.