نخ دندان هوشمند برای سنجش قند خون ساخته شد
پژوهشگران دانشگاه علم و فناوری هنگکنگ با همکاری دانشکده دندانپزشکی دانشگاه هنگکنگ، نوعی نخ دندان هوشمند طراحی کردهاند که علاوه بر کمک به بهداشت دهان و دندان، میتواند اطلاعاتی درباره وضعیت متابولیک بدن و التهاب لثه ارائه دهد.
این دستگاه که به حسگرهای زیستی مجهز است، مایعی را جمعآوری میکند که در فاصله میان دندان و لثه وجود دارد. این مایع که «مایع شیار لثهای» نام دارد، با بزاق دهان متفاوت است و به دلیل ارتباط با جریان خون، حاوی مواد زیستی، پروتئینها و نشانگرهای التهابی است که میتوانند اطلاعاتی درباره وضعیت سلامت بدن ارائه کنند.
به گفته پژوهشگران، جمعآوری این مایع به دلیل حجم بسیار کم آن همواره دشوار بوده است و روشهای معمول به ابزارهای تخصصی و مراجعه به مراکز درمانی نیاز داشتهاند.
دستگاه جدید ظاهری شبیه نخ دندان معمولی دارد، اما در ساختار آن یک کانال میکروسیالی و مجموعهای از حسگرها تعبیه شده است. این دستگاه از دو رشته الیاف استفاده میکند که با مادهای طبیعی به نام پکتین پوشانده شدهاند. پکتین نوعی ماده گیاهی است که در صنایع غذایی بهعنوان غلیظکننده نیز استفاده میشود.
هنگام استفاده از دستگاه، حرکت نخ دندان به جمعآوری قطره بسیار کوچکی از مایع اطراف دندان کمک میکند. سپس یک سازوکار قرقرهای، نخ را به محفظهای درون دسته دستگاه هدایت میکند تا نمونه در تماس با حسگرهای زیستی قرار گیرد.
این حسگرها میتوانند در مدت حدود سه دقیقه چهار شاخص شامل گلوکز، اسیداوریک، پراکسید هیدروژن و میزان اسیدیته یا pH را اندازهگیری کنند. نتایج نیز بهصورت بیسیم به تلفن هوشمند منتقل میشوند.
پژوهشگران برای ارزیابی عملکرد این فناوری، آن را روی ۱۲ نفر، شامل افراد سالم و افرادی با دیابت نوع دو، افزایش اسیداوریک یا مشکلات دهان و دندان، آزمایش کردند.
نتایج اولیه نشان داد میزان گلوکز و اسیداوریک اندازهگیریشده در مایع جمعآوریشده با مقادیر متناظر در آزمایش خون ارتباط نزدیکی دارد. همچنین اندازهگیری پراکسید هیدروژن و میزان اسیدیته توانست به تشخیص تفاوت میان نواحی سالم و ملتهب لثه و تخمین عمق پاکتهای لثهای کمک کند؛ شاخصی که دندانپزشکان برای ارزیابی بیماریهای لثه از آن استفاده میکنند.
با این حال، پژوهشگران به محدودیتهایی نیز اشاره کردهاند. در آزمایشها، بزاق تقریباً نیمی از مایع جمعآوریشده را تشکیل میداد و احتمال مخلوط شدن خون با نمونه نیز وجود داشت. بررسی بزاق بهتنهایی نشان داد که این مایع اطلاعات چندانی درباره میزان گلوکز ارائه نمیکند.
تیم پژوهشی تأکید کرده است که این فناوری هنوز به بررسیهای بیشتر نیاز دارد و برای ارزیابی دقت و کارایی آن در شرایط واقعی، باید مطالعات بالینی گستردهتری انجام شود.
پژوهشگران امیدوارند این فناوری در آینده بتواند به ابزاری برای پایش همزمان سلامت دهان و برخی شاخصهای متابولیک بدن تبدیل شود و بهویژه برای افرادی که با دیابت و بیماریهای لثه زندگی میکنند، کاربرد داشته باشد.
نتایج این پژوهش در مجله علمی «Science Advances» منتشر شده است.