پس از نشست ناکام چین و رأی جنجالی سنا؛ طرح تازه ترامپ برای ایران چیست؟
به نقل از ایلنا، رسانهای از امارات به نام «ارمنیوز» در گزارشی خاص ادعا کرده است که دولت دونالد ترامپ در تلاش است در هفتههای پایانی سال جاری میلادی، فشارهای خود بر ایران را تشدید کرده و گزینههای نظامی علیه این کشور را بهدقت مرور کند؛ اقدامی که به گفته این رسانه، میتواند در شروع سال ۲۰۲۷ منجر به گسترش فعالیتهای نظامی شود.
این استراتژی پس از برگزاری نشست شنژن چین و عدم توافق در مورد جنگ و ناکامی سنای آمریکا در تصویب طرحی برای محدود کردن اختیارات نظامی رئیسجمهور مطرح شده است. طبق گزارش ارمنیوز، واشنگتن در حال آمادهسازی خود برای ورود به مرحلهای جدید است که در صورت ادامه مقاومت تهران در برابر خواستههای آمریکا در زمینه برنامه هستهای و فعالیتهای منطقهای، ممکن است به تشدید عملیات نظامی منجر گردد.
این رویدادها در شرایطی اتفاق میافتد که ترامپ اعلام کرده به تصمیمگیری در مورد اقدامات بعدی جنگ شتابی ندارد. با این حال، ناکامی در محدودسازی اختیارات رئیسجمهور در سنا، به دولت او فرصتی داده تا اقدامات جاری را بدون هیچگونه محدودیت قانونی ادامه دهد؛ در حالی که از سوم ژانویه، کنترل کنگره به دست دموکراتها خواهد افتاد.
سه محور کلیدی برنامه واشنگتن
یک منبع دیپلماتیک آمریکایی با دسترسی به گزارشهای امنیتی شورای امنیت ملی به ارمنیوز توضیح داد که تلاشهای دولت ترامپ بر سه محور متمرکز است: افزایش نظارت بر محمولههای ایرانی که قوانین محاصره را نقض میکنند، بهروزرسانی فهرست اهداف نظامی و تعیین خواستههایی که واشنگتن از طریق مسیر دیپلماسی دنبال خواهد کرد.
این منبع افزوده است که به تعویق انداختن تصمیم ترامپ به معنای توقف آمادهسازیهای نظامی نیست، بلکه فرصتی برای ارزیابی نتایج حملات گذشته و شناسایی اهدافی که همچنان از اهمیت عملیاتی برخوردار هستند فراهم کرده است؛ بهخصوص مراکز تولید موشک و پهپاد و تأسیسات مرتبط با سپاه پاسداران.
به گزارش مذکور، واشنگتن در حال بررسی اهدافی است که میتوان بدون انجام حملات هوایی وسیع به آنها آسیب رساند و همچنین مراکزی که هدف قرار دادن آنها نیازمند عملیات همزمان برای مختل کردن توان موشکی و جابهجایی تجهیزات نظامی ایران است.
در این ارزیابیها، تأسیساتی که پس از حملات قبلی تعمیر یا مجدداً فعال شدهاند، از اهمیت خاصی برخوردارند. همچنین توان سپاه برای جبران خسارتهای نظامی، تدابیر حفاظتی در پایگاههای آمریکا در خلیج فارس و احتمال حمله به زیرساختهای انرژی و کشتیرانی تجاری در صورت ازسرگیری حملات وسیع مورد بررسی قرار میگیرد.
افزایش فشار در جبهه دریایی
منبع دیپلماتیک مذکور بیان کرده است که اقدامات دریایی از اولویتهای فوری واشنگتن به شمار میآید و دامنه محاصره به کشتیهایی که محمولههای ایرانی را در دریا دریافت میکنند، گسترش یافته است؛ حتی اگر این کشتیها مستقیماً وارد بنادر ایران نشوند.
هدف از این اقدام جلوگیری از دور زدن محدودیتهای آمریکا از طریق انتقال محمولهها بین کشتیها است. واشنگتن همچنین در حال نظارت بر شرکتها، واسطهها و مسیرهای دریایی مرتبط با این فعالیتهاست.
ناکامی نشست چین از منظر واشنگتن
در حیطه دیپلماسی نیز، نشست روز پنجشنبه ترامپ با شی جینپینگ و ولادیمیر پوتین بدون دستیابی به توافقی در مورد جنگ ایران به پایان رسید. بیانیه مشترک این سه کشور تنها بر اصول کلیدی مانند ثبات بینالمللی و کاهش خطرات هستهای تأکید کرده و هیچ تعهد عملی برای پایان دادن به جنگ ارائه نداد.
به گفته منبع اشاره شده در ارمنیوز، واشنگتن از این نشست انتظار داشت روسیه و چین برای واداشتن ایران به پذیرش امتیازها تعهد خاصی ارائه کنند؛ اما این انتظار محقق نشد و آمریکا همچنان به دنبال مسیرهای مستقل خود است.
طبق گزارشات، رایزنیهای آینده واشنگتن نیز بر جلوگیری از کاهش تأثیر تحریمها از طریق مبادلات تجاری، انرژی و فعالیتهای مالی ایران تمرکز خواهد داشت. همچنین درخواستهای آمریکا در رابطه با برنامه هستهای ایران و همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی برقرار باقی مانده است.
این در حالی است که ایران، روسیه و چین در جلسات آژانس، ازسرگیری روند معمول راستیآزمایی هستهای را به توقف فعالیتهای نظامی و ارائه تضمینهایی برای جلوگیری از تکرار حملات مشروط کردهاند.
منبع دیپلماتیک ارمنیوز ادعا کرده است که این موضع مشترک تغییری در شروط آمریکا ایجاد نکرده است. به گفته او، واشنگتن در پی آن است که مشخص شود آیا مسکو و پکن قادر به فراتر رفتن از مواضع سیاسی خود و انجام اقدام عملی در پرونده هستهای ایران هستند یا خیر.
رأی سنای آمریکا و محاسبات سیاسی ترامپ
در کنار این اتفاقات، سنای آمریکا روز پنجشنبه با ۵۱ رأی علیه و ۴۸ رأی موافق، طرحی را که پیشتر در مجلس نمایندگان به تصویب رسیده بود و خواستار توقف عملیات نظامی علیه ایران یا کسب مجوز کنگره برای ادامه آن بود، رد کرد.
این نتیجه، محدودیت قانونی جدیدی بر اختیارات نظامی ترامپ تحمیل نمیکند، هرچند رأی سنای به معنای صدور مجوز جدید برای ادامه جنگ نیست. این در حالی است که دموکراتها از سوم ژانویه کنترل هر دو مجلس کنگره را به دست خواهند گرفت.
به گفته منبع ارمنیوز، تغییر ترکیب کنگره در محاسبات سیاسی دولت ترامپ اهمیت دارد؛ زیرا دموکراتها میتوانند با برگزاری جلسات استماع، بررسی بودجه و درخواست انتشار جزئیات درباره عملیات نظامی و هزینههای آن، فشار بیشتری بر دولت وارد کنند.
با این وجود، هنوز زمان مشخصی برای اجرای عملیات نظامی جدید تعیین نشده است. طبق گزارش ارمنیوز، تصمیم نهایی ترامپ به ارزیابی او از تأثیر حملات پیشین، نتیجه محاصره و تحولات دیپلماتیک در هفتههای آتی بستگی دارد.