بودجه از نفس افتاده است
ساعت 24 -لایحه بودجه۱۴۰۵ پس از مدتها، سرانجام از سوی دولت به مجلس تقدیم شد؛ بودجهای که با عنوان «سیاست انقباضی شدید» مطرح شده و واکنشهای مختلفی را در میان نمایندگان، کارشناسان و افکار عمومی برانگیخته است. مسعود روغنی زنجانی، رئیس اسبق سازمان برنامه و بودجه در گفتوگو با اقتصادنیوز گفت: هدف اصلی این بودجه مدیریت بحران اقتصادی کشور است و نباید انتظار رشد رفاه، اشتغال یا تولید را از آن داشت.
روغنی زنجانی با اشاره به اینکه برای اولینبار دولت قبل از تقدیم لایحه بودجه به مجلس، اطلاعرسانی عمومی درباره آن را محدود کرده است، گفت: بهنظر میرسد ضرورت این کار برآمده از شرایط بحرانی مالی و اقتصادی کشور و هماهنگی با مجلس و نهاد بالادستی برای تصمیمات لازم برای مقابله با بحران بوده است.
خود این کار نشان از حیاتی بودن تصمیمات راهبردی است که متغیرهای مالی و اقتصاد بودجه ضرورت آن را برای مسوولان دیکته میکنند و نشان میدهد که قدرت مانور از حوزه مالی دولت و اقتصاد رخت بر بسته و باید تغییرات دیگر و مهمی در پارادایم حکمرانی اقتصادی انجام گیرد تا نفسهای بریده و بهتنگآمده متغیرهای اقتصادی با مراقبتهای ویژه و تدبیر، بازیابی شود و به تدریج نقش اصلی خود را برای حیاتبخشی عزتمندانه زندگی جامعه ایران بازی کند.
او افزود: لایحه تقدیم شد و دادههای کلیدی آن در معرض افکار عمومی و نخبهها و اندیشمندان و کارشناسان مالی و اقتصادی قرار گرفت. آنچه در ارزیابی اولیه در افکار عمومی، میان نمایندگان مجلس و از سوی خود دولت از ویژگی این بودجه مطرح شد، انقباضی بودن لایحه بودجه ۱۴۰۵ بود که قطعا از این زاویه میتوان انقباضی بودن این بودجه را تایید کرد و البته جای برخی کاهشها در هزینه بودجه همچنان باقی است که به احتمال ذینفع آنها -که عمدتا ذینفعهای تازهوارد به بودجه دولتی در حوزه فرهنگی هستند- با حضور موثر در نهادهای خارج از دولت و حضور موثر در مجلس، امکان حذف آنها را از دولت و سازمان برنامه گرفتهاند.
اما سیاست انقباضی در چه شرایطی انجام میگیرد؟ سیاستهای انقباضی بر اساس تجربه کشورها در دنیا معمولا در شرایطی اتخاذ میشود که اقتصاد کشور با تورم فزاینده روبهرو است، رشد تولید ناخالص داخلی روند نزولی دارد و امکان جذب منابع جدید برای جبران کسریها یا تامین هزینههای مورد نیاز کاهش یافته است و بودجه با کسری مزمن روبهرو است.
به عبارتی، نرخ رشد درآمدها به کندی گرایش دارد و نرخ رشد هزینهها به سرعت افزایش پیدا میکند و این وقتی تشدید میشود که در نظام تصمیمگیری ذینفعهای کلیدی بهدلیل منافع خود جسبندگی شدیدی به سیاستهای راهبردی خود دارند و انعطاف پذیری آنها در این زمینه بسیار کم است. لذا امکان چرخش در سیاستهای راهبردی برای اصلاح امور اقتصادی و بهخصوص در بودجه را نمیدهد.
او در پاسخ به پرسش علت رسیدن به چنین شرایطی گفت: این داستان بلندمدت سیاستگذاری در حوزه اقتصاد و تنظیم بودجه از قبل از انقلاب شروع شد و بعد از انقلاب نیز ادامه یافته است. برای نمونه اجازه بدهید نگاهی به شاخصهای کلان اقتصاد سال ۱۴۰۴ و پیشبینی این متغیرها را بیندازیم تا روشن شود که این بودجه در چه بستری تهیه شده و تنظیمکنندگان آن با چه محدودیتهایی روبهرو هستند.
با فرض تداوم وضع موجود و ادامه سیاست خارجی فعلی و شرایط حاکم بر روابط ما با آمریکا و اسرائیل که همچنان جنگی است: نرخ تورم بین ۵۰ تا ۶۰درصد در سال جاری بوده و بر اساس همین بودجه در صورت تحقق ارقام منابع آن، نرخ تورم برای ۱۴۰۵بین ۵۰-۴۵درصد خواهد بود.
نرخ رشد اقتصادی برای سال جاری ۰.۳درصد بوده و برای سال آینده بین منفی ۰.۳ تا منفی ۰.۶درصد پیشبینی میشود و این به معنی کاهش رفاه عمومی خواهد بود. ضریب جینی برای سال آینده بین ۰.۳۸۲ تا ۰.۳۸۸ پیشبینی میشود که به معنی تشدید فاصله طبقاتی است و باید به کسانی که به نام عدالت این وضع را بر کشور تحمیل کردهاند، تبریک گفت.
در سال جاری پیشبینی میشود ۳۵۰ هزار تا ۴۰۰ هزار شغل از دست رفته و به بیکارها اضافه شوند و سرمایهگذاری ناخالص هم تا ۵.۸درصد کاهش و بیکاری تا ۹.۳درصد افزایش پیدا خواهد کرد. از نظر من با این شرایط از این بودجه چه انتظاری میتوان داشت؟ رفاه؟ نه. توزیع عادلانه؟ نه. ارائه کالا و خدمات با کیفیت؟نه. با همه زحماتی که دولت میکشد و خدمات در اختیار مردم گذاشته میشود، آیا این کالا و خدمات باکیفیت است؟ نه.
چسبندگی بالا و هزینههای جاری، قدرت مانور را از دولت گرفته و اکثر این ارقام ماهیت دیکتهشده به دولت دارند؛ با توجه به همه این موارد، بودجه تنظیمشده قابل قبول و قابل فهم است. او افزود: اما اینکه آیا این بودجه در عمل هم به همین شکل اجرا خواهد شد؟ همچنان جای سوال است.
میدانیم آیا تنش با اسرائیل به جنگ مجدد منجر میشود؟ آیا آمریکا وارد این درگیری خواهد شد و از آن حمایت میکند یا نه؟ آیا مذاکرهای با آمریکا صورت خواهد گرفت و سیاست در برابر کشورهای همجوار تغییر خواهد کرد یا نه؟ آیا درآمدهای نفتی محقق خواهد شد؟
آیا مالیات با توجه به رشد ۴۰درصدی آن و رشد ۰.۳درصد در تولید ناخالص داخلی در سال ۱۴۰۴ که ظرفیت اخذ مالیات را کاهش میدهد، محقق خواهد شد یا مجبور به استفاده از منابع بیشتر از صندوق توسعه ملی خواهد شد و...؟ همه این عوامل بر اجرای بودجه اثرگذار هستند.
ساعت 24 از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.