دانشمندان: علت واقعی میگرن چیز دیگری است

در یک دهه گذشته، دانش پزشکی تصویری کاملا متفاوت از این بیماری ارائه کرده است. پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد میگرن نه یک مشکل عروقی، بلکه یک اختلال عصبی پیچیده است؛ تغییری در نگاه پزشکی که هم درک ما از علت بیماری را متحول کرده و هم راه را برای درمان‌های موثرتر هموار ساخته است.

پزشکان سردردها را به دو گروه اصلی تقسیم می‌کنند. گروه نخست، سردردهای اولیه هستند که خود بیماری محسوب می‌شوند و علت ساختاری مشخصی در مغز ندارند؛ میگرن و سردردهای خوشه‌ای در این دسته قرار می‌گیرند. گروه دوم، سردردهای ثانویه هستند که در نتیجه بیماری‌های دیگری مانند سکته مغزی، تومور، مننژیت یا خونریزی مغزی ایجاد می‌شوند.

به گفته پروفسور الکساندرا سینکلر، استاد نورولوژی دانشگاه بیرمنگام و رئیس انجمن بریتانیایی مطالعه سردرد، تشخیص میگرن گاهی دشوار است، زیرا بسیاری از انواع سردرد علائم مشابهی دارند. با این حال، اگر سردردی با درد ضربان‌دار، شدت متوسط تا شدید، حساسیت به نور و صدا، تهوع و تمایل به دراز کشیدن و بی‌حرکت ماندن همراه باشد، احتمال زیادی وجود دارد که فرد دچار میگرن شده باشد. دانشمندان منشاء واقعی میگرن را پیدا کرده‌اند

تحقیقات جدید نشان می‌دهد منشاء میگرن فعال شدن شبکه‌ای عصبی به نام سیستم تری‌ژمینوواسکولار است؛ شبکه‌ای متشکل از اعصاب و رگ‌های خونی که وظیفه تشخیص درد در مغز را بر عهده دارد.

در مرکز این شبکه، عصب سه‌قلو قرار دارد؛ بزرگ‌ترین عصب حسی سر که پیام‌های مربوط به درد، لمس، دما و حتی حرکات فک را منتقل می‌کند. هنگامی که این سیستم دچار اختلال می‌شود، رشته‌های عصبی ماده‌ای شیمیایی به نام CGRP ترشح می‌کنند؛ مولکولی که شبکه درد مغز را فعال کرده و سردردهای میگرنی را از دردهای متوسط تا حملات بسیار شدید ایجاد می‌کند.

کشف نقش این ماده شیمیایی، یکی از مهم‌ترین پیشرفت‌های پزشکی در زمینه درمان میگرن به شمار می‌رود. چرا قبل از میگرن هوس شکلات یا پنیر می‌کنیم؟

یکی از باورهای قدیمی این بود که خوردن شکلات، پنیر یا برخی غذاها باعث شروع میگرن می‌شود. اما مطالعات تصویربرداری از مغز، این فرضیه را تا حد زیادی رد کرده‌اند.

پژوهشگران دریافته‌اند که در حدود ۲۴ ساعت پیش از آغاز حمله میگرنی، بخش‌هایی از مغز که مسئول ایجاد میل به غذا هستند فعال می‌شوند. به بیان دیگر، میگرن باعث هوس خوردن برخی خوراکی‌ها می‌شود، نه اینکه آن خوراکی‌ها لزوما عامل ایجاد میگرن باشند. Related

۶ نشانه اولیه میگرن که اگر بدانید می‌‌توانید از یک حمله میگرنی شدید جلوگیری کنید ماسک‌های ال‌ای‌دی، آب‌های غنی‌شده و غذاهای ضد میگرن: ترندهای سلامت ۲۰۲۵ در شبکه‌های اجتماعی

حمله میگرنی چهار مرحله دارد

پزشکان اکنون می‌دانند که میگرن معمولا در چهار مرحله رخ می‌دهد.

نخست، مرحله هشدار یا «پرودروم» است که ممکن است با خمیازه‌های مکرر، تکرر ادرار، خستگی، تغییر خلق‌وخو یا هوس شدید برخی غذاها همراه باشد.

در حدود ۳۰ درصد بیماران، مرحله دوم یعنی «اورا» رخ می‌دهد؛ وضعیتی که می‌تواند با تاری دید، دیدن خطوط یا نقاط نورانی، بی‌حسی صورت یا اندام‌ها و حتی اختلال موقت در گفتار همراه باشد.

پس از آن، مرحله اصلی میگرن آغاز می‌شود؛ حمله‌ای که معمولا بین چهار تا ۷۲ ساعت ادامه دارد و با سردرد شدید، تهوع، استفراغ و حساسیت به نور، صدا و حرکت همراه است.

در نهایت، مرحله «پسادروم» یا دوران نقاهت فرا می‌رسد؛ دوره‌ای که ممکن است تا دو روز ادامه داشته باشد و فرد احساس خستگی، گیجی و کاهش انرژی کند. چرا بعضی افراد بیشتر دچار میگرن می‌شوند؟

به گفته متخصصان، ژنتیک نقش مهمی در ابتلا به میگرن دارد. برخی افراد از نظر ژنتیکی مغزی حساس‌تر دارند و شبکه‌های عصبی مرتبط با درد در آن‌ها آسان‌تر فعال می‌شود.

در کنار عوامل ژنتیکی، تغییرات هورمونی، استرس، کم‌آبی بدن، کم‌خوابی یا حتی خواب بیش از حد، قطع ناگهانی مصرف کافئین و برخی عوامل محیطی نیز می‌توانند احتمال بروز حمله میگرنی را افزایش دهند.

همچنین زنان حدود دو برابر بیشتر از مردان به میگرن مبتلا می‌شوند؛ موضوعی که پژوهشگران آن را به تفاوت‌های هورمونی و حساسیت بیشتر مغز زنان به مواد شیمیایی ایجادکننده درد نسبت می‌دهند. آیا صفحه‌نمایش‌ها عامل میگرن هستند؟

اگرچه بسیاری از مبتلایان به میگرن نسبت به نور حساسیت دارند، اما تاکنون شواهد علمی قطعی نشان نداده است که استفاده از تلفن همراه یا نمایشگر رایانه به‌تنهایی موجب شروع حملات میگرنی می‌شود. با این حال، نور شدید و خیره‌کننده می‌تواند در برخی افراد حمله را تشدید کند. درمان‌هایی که امید تازه‌ای ایجاد کرده‌اند

شناسایی نقش ماده شیمیایی CGRP مسیر درمان میگرن را متحول کرده است.

امروزه گروهی از داروها با نام گپنت‌ها (Gepants) با مهار گیرنده‌های این ماده، از انتقال پیام درد جلوگیری می‌کنند. علاوه بر آن، داروهای تزریقی موسوم به آنتی‌بادی‌های مونوکلونال ضد CGRP که معمولا ماهی یک‌بار تزریق می‌شوند، در سال‌های اخیر نتایج بسیار امیدوارکننده‌ای در کاهش دفعات و شدت حملات میگرنی داشته‌اند.

پروفسور سینکلر می‌گوید این داروها طی چهار تا پنج سال گذشته انقلابی در درمان میگرن ایجاد کرده‌اند، هرچند هزینه بالای آن‌ها و محدودیت دسترسی بیماران، همچنان یکی از چالش‌های اصلی نظام‌های سلامت است. میگرن؛ بیماری‌ای که باید جدی گرفته شود

سازمان جهانی بهداشت، میگرن را در میان ۱۰ بیماری ناتوان‌کننده جهان قرار داده است. این بیماری اغلب در سال‌های اوج فعالیت و بهره‌وری افراد، یعنی از دوران بلوغ تا یائسگی، بروز می‌کند و در بسیاری از مبتلایان، بخش قابل توجهی از ماه را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

کارشناسان تاکید می‌کنند که برخلاف گذشته، امروز میگرن دیگر صرفا یک «سردرد معمولی» تلقی نمی‌شود، بلکه یک بیماری عصبی شناخته‌شده با سازوکار مشخص است؛ بیماری‌ای که با تشخیص صحیح، اصلاح سبک زندگی و استفاده از درمان‌های نوین، در بسیاری از موارد می‌توان آن را به‌طور موثری کنترل کرد.

به همین دلیل، متخصصان توصیه می‌کنند افرادی که به‌طور مکرر دچار حملات میگرنی می‌شوند، به جای تحمل درد یا خوددرمانی، به پزشک مراجعه کنند؛ زیرا درمان مناسب می‌تواند کیفیت زندگی، توانایی کار و حتی آینده شغلی آن‌ها را به شکل چشمگیری بهبود بخشد.