هم‌آهنگی جامع بانک‌ها برای پیاده‌سازی فرآیند تعیین وضعیت حساب‌های مازاد در چارچوب سامانه حسام
ساعت 24 - رئیس اداره نظارت بر مبارزه با پولشویی در بانک مرکزی اعلام کرد: تحقیقات نشان می‌دهد که در ماه اخیر، ۷۳ درصد از حساب‌هایی که باید در سامانه حسام وضعیت آنها مشخص شود، در طی این مدت هیچ‌گونه تراکنشی را انجام نداده‌اند.
باشگاه خبرنگاران جوان؛ کیمیا قلی‌پور - حمیدرضا آذرگون، مدیر اداره نظارت بر مبارزه با پولشویی بانک مرکزی، در مورد روند تعیین تکلیف حساب‌های بانکی در سامانه حسام بیان کرد: هیچ سقفی برای تعداد ۱۰ حساب در نظر گرفته نشده است، بلکه تمامی هموطنان می‌توانند با بهره‌گیری از این سامانه، حساب‌های خود را تعیین تکلیف کرده و به بستن حساب‌های اضافی بپردازند.
او ادامه داد: افراد برای ایجاد درخواست‌های جدید می‌توانند به شعب بانک‌ها مراجعه کرده و حساب جدیدی افتتاح کنند، اما در صورتی که شخصی این فرآیند را انجام نداده و بیش از ۱۰ حساب داشته باشد، شبکه بانکی از وی می‌خواهد که به جهت تعیین تکلیف حساب‌های اضافی خود مراجعه کند.
آذرگون افزود: پس از این مرحله، اگر فرد هنوز به بیش از ۱۰ حساب نیاز داشته باشد، نیاز به شناسایی مضاعف دارد و او به واحد شناسایی مظنون بانک معرفی می‌شود. در آنجا از وی دلایل اصلی برای داشتن بیش از ۱۰ حساب پرسیده می‌شود و مدارک و مستندات وابسته نیز دریافت خواهد شد؛ در صورتی که دلایل ارائه شده مورد تأیید قرار گیرد، امکان افتتاح حساب‌های بیشتر از ۱۰ حساب در شرایط مشخص وجود خواهد داشت.
مدیر اداره نظارت بر مبارزه با پولشویی بانک مرکزی تأکید کرد: بررسی‌ها نشان می‌دهد که در ماه اخیر، ۷۳ درصد از حساب‌هایی که باید در سامانه حسام تعیین تکلیف شوند، در طول این مدت هیچ گونه تراکنشی نداشته‌اند. این وضعیت به معنای مازاد بودن این حساب‌هاست و نشان‌دهنده این است که فرد نیز از این حساب‌ها استفاده خاصی ندارد.
او توضیح داد: در این مرحله، حساب‌های قرض‌الحسنه پس‌انداز، قرض‌الحسنه جاری و حساب‌های کوتاه‌مدت عادی مورد بررسی قرار می‌گیرند؛ به عبارت دیگر، حساب‌هایی که تراکنش محور بوده و مختص اشخاص حقیقی ایرانی با حساب‌های غیرتجاری هستند.
آذرگون گفت: حساب‌های متعلق به اشخاص حقوقی و حساب‌های تجاری در مراحل آینده قرار دارند و در حال حاضر بحثی از آنها نیست. فرآیند تعیین تکلیف در حال حاضر مربوط به افراد حقیقی غیرتجاری ایرانی بالای ۱۸ سال است. نوجوانان زیر ۱۸ سال که به عنوان محجورین شناخته می‌شوند، قبلاً تعیین تکلیف شده‌اند و تعداد حساب‌هایشان محدود است و بنابراین نیازی به مراجعه برای این سامانه ندارند.
وی اضافه کرد: هدف از ایجاد این سامانه، تسهیل استفاده هموطنان است؛ چرا که تا پیش از این، افراد ناچار بودند به شعب بانکی مراجعه کنند و برخی از شعب ممکن بود در مکان‌هایی دور قرار داشته باشند و مراجعات برای افراد دشوار باشد. همچنین برخی از هموطنان از وجود چند حساب بانکی به نام خود بی‌خبر بودند.
مدیر اداره نظارت بر مبارزه با پولشویی بانک مرکزی تأکید کرد: اکنون فهرست کامل حساب‌های افراد در سامانه حسام در دسترس آنها قرار گرفته و افراد می‌توانند به تمامی حساب‌های خود دسترسی پیدا کنند. همچنین فرایندهای لازم برای ادامه فعالیت یا بسته شدن هر حساب برای آنها مشخص خواهد شد.
آذرگون اظهار داشت: هر فرد می‌تواند یک حساب پایه را بنا به انتخاب خود برگزیند و این درخواست به شبکه بانکی منتقل می‌شود. ضمن بستن حساب‌های اضافی، موجودی این حساب‌ها نیز به حساب پایه منتقل خواهد شد.
آذرگون در پاسخ به پرسش خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان در مورد فرآیند ارتباط سامانه با بانک‌ها و اقداماتی که پس از ارسال درخواست از سوی مشتری در بانک انجام می‌شود، گفت: جلسات مفصلی با فناوری و کسب‌وکارهای بانک‌ها و واحدهای مبارزه با پولشویی آنها در بانک مرکزی برگزار گشته است.
وی ادامه داد: حتی هماهنگی‌های لازم با روابط عمومی و واحدهای ارتباط با مشتریان (CRM) بانک‌ها انجام شده است تا در صورت وجود ابهامات یا اعتراضات از سوی مشتریان نسبت به فرآیند و آموزش‌ها، بانک‌ها آماده پاسخگویی و دریافت درخواست‌ها باشند.
آذرگون تصریح کرد: بانک‌ها هم به عنوان راهنما عمل خواهند کرد و هم در این مرحله یاری خواهند رساند. فرآیند موجود بدین گونه است که بانک درخواست را دریافت و آن را بررسی می‌کند و در صورتی که بر روی حساب مورد نظر تعهد یا مانعی وجود داشته باشد، آن را اعلام خواهد کرد.
وی تصریح کرد: برای مثال، اگر حساب دارای دسته‌چکی باشد که چک آن در حال جریان باشد، یا اگر این حساب به تسهیلاتی مربوط باشد که اقساط آن هنوز برقرار است، این مسائل به عنوان مانع و تعهد در نظر گرفته می‌شوند و بانک از بستن حساب مذکور اجتناب می‌کند.
مدیر اداره نظارت بر مبارزه با پولشویی بانک مرکزی اضافه کرد: همچنین اگر حساب در نظر گرفته شده برای واریز سود، یارانه یا موارد مشابه استفاده شود، بانک این موضوع را به فرد اطلاع می‌دهد تا وی از بستن آن حساب خودداری کند یا حساب دیگری را برای انجام واریز یارانه و سایر موارد معرفی کند، و سپس نسبت به تعیین تکلیف حساب اقدام نماید.
آذرگون در مورد مدت زمان لازم برای بسته شدن حساب پس از ثبت درخواست در سامانه حسام اظهار داشت: ابتدا فرصت ۴۸ ساعته‌ای جهت اصلاحات به فرد داده می‌شود. هر فرد در طی این زمان می‌تواند نسبت به درخواست خود تغییراتی ایجاد نماید.
وی افزود: پس از این مدت، یک بازه زمانی بین یک هفته تا ۱۰ روز برای نظام بانکی کشور تعیین شده است تا بانک‌ها به این موضوع رسیدگی کنند و اقدامات لازم را انجام دهند.
آذرگون خاطرنشان کرد: در دوره آزمایشی این سامانه، بانک‌ها در عرض دو تا سه روز پاسخگو بودند، اما به منظور اینکه بانک‌ها زمان کافی برای بررسی عمیق موضوع و ابراز نظر داشته باشند، مهلت ۱۰ روزه برای آنها در نظر گرفته شده است.
او ادامه داد: افراد برای ایجاد درخواست‌های جدید می‌توانند به شعب بانک‌ها مراجعه کرده و حساب جدیدی افتتاح کنند، اما در صورتی که شخصی این فرآیند را انجام نداده و بیش از ۱۰ حساب داشته باشد، شبکه بانکی از وی می‌خواهد که به جهت تعیین تکلیف حساب‌های اضافی خود مراجعه کند.
آذرگون افزود: پس از این مرحله، اگر فرد هنوز به بیش از ۱۰ حساب نیاز داشته باشد، نیاز به شناسایی مضاعف دارد و او به واحد شناسایی مظنون بانک معرفی می‌شود. در آنجا از وی دلایل اصلی برای داشتن بیش از ۱۰ حساب پرسیده می‌شود و مدارک و مستندات وابسته نیز دریافت خواهد شد؛ در صورتی که دلایل ارائه شده مورد تأیید قرار گیرد، امکان افتتاح حساب‌های بیشتر از ۱۰ حساب در شرایط مشخص وجود خواهد داشت.
مدیر اداره نظارت بر مبارزه با پولشویی بانک مرکزی تأکید کرد: بررسی‌ها نشان می‌دهد که در ماه اخیر، ۷۳ درصد از حساب‌هایی که باید در سامانه حسام تعیین تکلیف شوند، در طول این مدت هیچ گونه تراکنشی نداشته‌اند. این وضعیت به معنای مازاد بودن این حساب‌هاست و نشان‌دهنده این است که فرد نیز از این حساب‌ها استفاده خاصی ندارد.
او توضیح داد: در این مرحله، حساب‌های قرض‌الحسنه پس‌انداز، قرض‌الحسنه جاری و حساب‌های کوتاه‌مدت عادی مورد بررسی قرار می‌گیرند؛ به عبارت دیگر، حساب‌هایی که تراکنش محور بوده و مختص اشخاص حقیقی ایرانی با حساب‌های غیرتجاری هستند.
آذرگون گفت: حساب‌های متعلق به اشخاص حقوقی و حساب‌های تجاری در مراحل آینده قرار دارند و در حال حاضر بحثی از آنها نیست. فرآیند تعیین تکلیف در حال حاضر مربوط به افراد حقیقی غیرتجاری ایرانی بالای ۱۸ سال است. نوجوانان زیر ۱۸ سال که به عنوان محجورین شناخته می‌شوند، قبلاً تعیین تکلیف شده‌اند و تعداد حساب‌هایشان محدود است و بنابراین نیازی به مراجعه برای این سامانه ندارند.
وی اضافه کرد: هدف از ایجاد این سامانه، تسهیل استفاده هموطنان است؛ چرا که تا پیش از این، افراد ناچار بودند به شعب بانکی مراجعه کنند و برخی از شعب ممکن بود در مکان‌هایی دور قرار داشته باشند و مراجعات برای افراد دشوار باشد. همچنین برخی از هموطنان از وجود چند حساب بانکی به نام خود بی‌خبر بودند.
مدیر اداره نظارت بر مبارزه با پولشویی بانک مرکزی تأکید کرد: اکنون فهرست کامل حساب‌های افراد در سامانه حسام در دسترس آنها قرار گرفته و افراد می‌توانند به تمامی حساب‌های خود دسترسی پیدا کنند. همچنین فرایندهای لازم برای ادامه فعالیت یا بسته شدن هر حساب برای آنها مشخص خواهد شد.
آذرگون اظهار داشت: هر فرد می‌تواند یک حساب پایه را بنا به انتخاب خود برگزیند و این درخواست به شبکه بانکی منتقل می‌شود. ضمن بستن حساب‌های اضافی، موجودی این حساب‌ها نیز به حساب پایه منتقل خواهد شد.
آذرگون در پاسخ به پرسش خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان در مورد فرآیند ارتباط سامانه با بانک‌ها و اقداماتی که پس از ارسال درخواست از سوی مشتری در بانک انجام می‌شود، گفت: جلسات مفصلی با فناوری و کسب‌وکارهای بانک‌ها و واحدهای مبارزه با پولشویی آنها در بانک مرکزی برگزار گشته است.
وی ادامه داد: حتی هماهنگی‌های لازم با روابط عمومی و واحدهای ارتباط با مشتریان (CRM) بانک‌ها انجام شده است تا در صورت وجود ابهامات یا اعتراضات از سوی مشتریان نسبت به فرآیند و آموزش‌ها، بانک‌ها آماده پاسخگویی و دریافت درخواست‌ها باشند.
آذرگون تصریح کرد: بانک‌ها هم به عنوان راهنما عمل خواهند کرد و هم در این مرحله یاری خواهند رساند. فرآیند موجود بدین گونه است که بانک درخواست را دریافت و آن را بررسی می‌کند و در صورتی که بر روی حساب مورد نظر تعهد یا مانعی وجود داشته باشد، آن را اعلام خواهد کرد.
وی تصریح کرد: برای مثال، اگر حساب دارای دسته‌چکی باشد که چک آن در حال جریان باشد، یا اگر این حساب به تسهیلاتی مربوط باشد که اقساط آن هنوز برقرار است، این مسائل به عنوان مانع و تعهد در نظر گرفته می‌شوند و بانک از بستن حساب مذکور اجتناب می‌کند.
مدیر اداره نظارت بر مبارزه با پولشویی بانک مرکزی اضافه کرد: همچنین اگر حساب در نظر گرفته شده برای واریز سود، یارانه یا موارد مشابه استفاده شود، بانک این موضوع را به فرد اطلاع می‌دهد تا وی از بستن آن حساب خودداری کند یا حساب دیگری را برای انجام واریز یارانه و سایر موارد معرفی کند، و سپس نسبت به تعیین تکلیف حساب اقدام نماید.
آذرگون در مورد مدت زمان لازم برای بسته شدن حساب پس از ثبت درخواست در سامانه حسام اظهار داشت: ابتدا فرصت ۴۸ ساعته‌ای جهت اصلاحات به فرد داده می‌شود. هر فرد در طی این زمان می‌تواند نسبت به درخواست خود تغییراتی ایجاد نماید.
وی افزود: پس از این مدت، یک بازه زمانی بین یک هفته تا ۱۰ روز برای نظام بانکی کشور تعیین شده است تا بانک‌ها به این موضوع رسیدگی کنند و اقدامات لازم را انجام دهند.
آذرگون خاطرنشان کرد: در دوره آزمایشی این سامانه، بانک‌ها در عرض دو تا سه روز پاسخگو بودند، اما به منظور اینکه بانک‌ها زمان کافی برای بررسی عمیق موضوع و ابراز نظر داشته باشند، مهلت ۱۰ روزه برای آنها در نظر گرفته شده است.