حساب های اقماری گردشگری ایران نهایی شد | میزان تأثیر گردشگری بر اقتصاد به چه شکل است؟
به نقل از همشهری آنلاین، معاون گردشگری کشور در این گردهمایی، تصریح کرد که داده‌ها و اطلاعات جامع و دقیق، اساس پایه‌گذاری سیاست‌ها و تصمیمات مؤثر در زمینه گردشگری هستند و بیان داشت: «بدون برخورداری از آمار و اطلاعات معتبر و جامع، امکان ارزیابی صحیح از جایگاه واقعی گردشگری در اقتصاد کشور، اشتغال و توسعه منطقه‌ای وجود ندارد.»
انوشیروان محسنی‌بندپی در ادامه به ماهیت چندبعدی گردشگری اشاره نمود و اظهار کرد: «گردشگری به حوزه‌های مختلفی نظیر حمل‌ونقل هوایی، ریلی و جاده‌ای، اقامت، رستوران، صنایع دستی، خدمات و اشتغال مرتبط است و این تنوع، نیازمندی به اطلاعات دقیق و قابل تحلیل را دوچندان می‌سازد.»
وی ادامه داد: «یکی از اولویت‌های وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، ارتقاء موقعیت گردشگری در ساختار حکمرانی کشور است و همکاری با مرکز آمار ایران می‌تواند این فرصت را ایجاد کند که ظرفیت‌ها و تأثیرات اقتصادی گردشگری، به دور از اتکا به برآوردهای غیررسمی، با استناد به داده‌های مستند و قابل سنجش تبیین شوند.»
محسنی‌بندپی همچنین خاطرنشان ساخت: «آنچه امروز آغاز می‌شود، فقط امضای یک تفاهم‌نامه نیست، بلکه می‌تواند شروعی برای یک همکاری هدفمند و پایدار در راستای شکل‌دادن به حکمرانی مبتنی بر داده‌ها در گردشگری باشد. این همکاری نباید محدود به یک پروژه موقتی یا تولید یک گزارش کوتاه شود، بلکه می‌بایست به سیستمی پایدار برای تولید، به‌روز کردن و استفاده از داده‌های گردشگری در فرآیند سیاست‌گذاری تبدیل شود.»
ادامه این گردهمایی، با اظهارات رئیس مرکز آمار ایران همراه بود که از نهادهایی که در شکل‌گیری و اجرای این طرح همکاری داشتند، قدردانی کرد و بر اهمیت داده‌ها و آمار در تصمیم‌سازی و سیاست‌گذاری تأکید ورزید.
غلامرضا گودرزی بیان کرد: «هر چه داده‌ها دقیق‌تر و قابل اعتمادتر در اختیار سیاست‌گذاران قرار گیرد، احتمال اتخاذ تصمیمات صحیح و اثربخش افزایش می‌یابد. البته در صورتی که تعریف مشخص و یکسانی از مفاهیم نظیر گردشگر وجود نداشته باشد، بدیهی است که سازمان‌ها و نهادهای مختلف آمارهای گوناگونی ارائه خواهند کرد.»
او همچنین گفت: «مرکز آمار ایران آماده است تا به همکاری با معاونت گردشگری، در زمینه‌های تخصصی و کارشناسی به منظور استانداردسازی تعاریف و شاخص‌های آماری گردشگری بپردازد تا ادبیات آماری مشترکی، قابل سنجش و قابل مقایسه شکل بگیرد.»
رئیس مرکز آمار ایران همچنین بر ضرورت به‌روزرسانی مداوم داده‌ها تأکید ورزید و اظهار کرد: «تولید یک عدد دقیق و معتبر ارزشمند است، اما ارزش واقعی آن زمانی نمایان می‌شود که داده‌ها به‌طور مرتب به‌روزرسانی شده و در زمان مناسب در اختیار تصمیم‌گیرندگان قرار گیرند.»
وی به تداوم همکاری میان دو نهاد اشاره کرده و یادآور شد: «گزارش‌های آماری زمانی بیشترین تأثیر را خواهند داشت که در زمان مناسب به دست سیاست‌گذار برسند.»
رئیس مرکز آمار ایران همچنین پیشنهاد نمود که در قالب یک کمیته مشترک، موضوعات مربوط به تعریف و استانداردسازی شاخص‌ها، تولید و به‌روزرسانی داده‌ها، تحلیل اطلاعات و استفاده از نتایج در فرآیند سیاست‌گذاری به‌طور مستمر پیگیری شود.
اجرای طرحی در شش فاز
در بخش دیگری از این نشست، مشاور وزیر و مدیرکل مطالعات، آموزش و برنامه‌ریزی گردشگری، ضمن تشریح روند اجرایی طرح ملی حساب‌های اقماری گردشگری، گفت: «این طرح که در شش فاز تنظیم شده، پس از سپری شدن مراحل تحقیقاتی و اجرایی و با همکاری معاونت گردشگری، پژوهشگاه و مرکز آمار ایران به پایان رسید و زیرساخت لازم برای به‌روز کردن مداوم آمارهای اقتصادی گردشگری کشور را فراهم نموده است.»
ولی تیموری به روند اجرای این طرح اشاره کرده و افزود: «تا پایان شهریور ۱۴۰۰، چهار فاز از شش فاز پروژه در دولت دوازدهم به انجام رسید و باقی‌مانده دو فاز در حال اتمام بود. با تغییرات مدیریتی، ادامه پروژه با وقفه‌ای مواجه شد و مسئولیت آن از معاونت گردشگری به پژوهشگاه منتقل گردید. با این حال، پیگیری‌ها به منظور جلوگیری از توقف پروژه ادامه یافت و فاز پنجم در همان مجموعه به سرانجام رسید. با بازگشت پروژه به معاونت گردشگری، فاز پنجم تکمیل و فاز ششم نیز به پایان رسید. در نهایت، پروژه در آذرماه به اتمام رسید، ولی برگزاری مراسم رونمایی به سبب برخی تحولات و مسائل پیش‌آمده، از جمله شرایط ناشی از جنگ، به تأخیر افتاد.»
مدیرکل مطالعات، آموزش و برنامه‌ریزی گردشگری بر اهمیت این پروژه تأکید کرده و گفت: «یکی از دستاوردهای برجسته این پروژه، علاوه بر تهیه حساب‌های اقماری گردشگری، شکل‌دهی زیرساختی است که امکان به‌روزرسانی داده‌ها و محاسبات را در دوره‌های آینده فراهم می‌سازد. در این راستا، برنامه‌ریزی برای برآوردهای مربوط به سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۵ آغاز گردیده است و امید می‌رود که با اجرای دو طرح آماری دیگر، امکان استخراج خروجی‌های لازم، از جمله حساب‌های اقماری گردشگری برای سال ۱۴۰۵، مهیا شود. همچنین این زیرساخت می‌تواند در دوره‌های چهار تا پنج‌ساله برای به‌روزرسانی محاسبات به کار رود.»
وی افزود: «این نظام آماری شرایط تحلیل هزینه‌های گردشگران ورودی، خروجی و گردشگران داخلی را فراهم کرده و به بررسی میزان مصرف محصولات گردشگری توسط بازدیدکنندگان یک‌روزه و گردشگران دارای اقامت شبانه، مقایسه محصولات مصرفی و رصد جریان‌های ارزی مرتبط با گردشگری کمک می‌نماید.»
مدیرکل مطالعات، آموزش و برنامه‌ریزی گردشگری همچنین تصریح کرد که بررسی وضعیت اشتغال در رشته‌فعالیت‌های گردشگری از حیث نوع شغل، وضعیت کارمندان و کارگران مستقل و جنسیت آن‌ها، همچنین تحلیل بهره‌وری تولید در رشته‌های مختلف گردشگری، دیگر اهداف این نظام آماری را تشکیل می‌دهد.
در ادامه این نشست، رئیس کارگروه حساب‌های مالی و بازرگانی مرکز آمار ایران نتایج طرح حساب‌های اقماری گردشگری در سال ۱۴۰۰ را تشریح کرده و گفت: «این پروژه به رغم چالش‌ها و محدودیت‌های ناشی از دوران کرونا و پساکرونا به پایان رسید و به عنوان یک دستاورد ارزشمند برای نظام آماری کشور شناخته می‌شود.»
بنفشه نجفی بر اهمیت این نکته تأکید نمود که گردشگری به خودی خود یک فعالیت اقتصادی مستقل نیست، بلکه از مجموعه‌ای از فعالیت‌ها و محصولات مختلف تشکیل شده است. ازاین‌رو، برای محاسبه سهم واقعی گردشگری در اقتصاد، باید بررسی گردد که گردشگران از چه محصولات و خدماتی بهره‌مند می‌شوند و چه میزان از تولیدات بخش‌های مختلف اقتصادی به دست آن‌ها می‌رسد.
او افزود: «حساب‌های اقماری گردشگری در چارچوب تعاریف و مفاهیم حساب‌های ملی تهیه می‌شود و از مجموع ۱۰ جدول استاندارد این نظام، هشت جدول در پروژه ایران استخراج گردیده است.»
در بخشی دیگر، منیره هادیان دهکردی، معاون پژوهشی پژوهشگاه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، تأکید کرد که تکمیل این طرح نتیجه همکاری مشترک وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی و مرکز آمار ایران بوده و بر نقش پژوهشگاه در استفاده از ظرفیت‌های علمی و اجرایی برای پیشبرد این پروژه تأکید ورزید.
منیره هادیان دهکردی با اشاره به اهمیت این رویداد بیان داشت: «رونمایی از این طرح ملی، موفقیتی است که به سبب همکاری مشترک بین معاونت گردشگری وزارت میراث فرهنگی و مرکز آمار ایران محقق شده است. پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری نیز تلاش کرده است با به‌کارگیری ظرفیت‌های علمی و اجرایی خود، نقشی در تحقق این موفقیت ایفا کند.»