«اروپا» کنکاشی است درباره رویای مهاجرت از نگاه یک کودک؛ تجربهای در مرز
مجتبی پورعبدالله، کارگردان اثر کوتاه «اروپا»، در گفتگویی با خبرنگار مهر، به جستوجو در موضوع مهاجرت پرداخت و گفت: مدتی در حال تولید یک مستند بودم که با پسربچهای روبرو شدم که جزء کودکان کار بود. وقتی متوجه شدم او یک سال دیرتر به مدرسه رفته، از وی پرسیدم دلیلش چیست. او توضیح داد که خانوادهاش به خاطر قصد مهاجرت، در مرز معطل ماندهاند. ایده اصلی فیلم از این خاطره شکل گرفت.
وی در ادامه به آرزوها و تصورات دختربچه فیلم در مورد مهاجرت اشاره کرد و افزود: من هم در کودکی خیالاتی داشتم که لزوماً با واقعیت همخوان نبودند. امروز نیز مسئله مهاجرت و تصورات مربوط به آن در زندگی اجتماعی ما به وضوح مشاهده میشود. گاهی این تصورات بهطور اغراقآمیز و فانتزی به تصویر کشیده میشوند. به باور من این مسئله به ذهنیت کودکانه شخصیت فیلم نیز مرتبط است، چرا که آنچه در ذهن یک کودک شکل میگیرد، ممکن است از دید بزرگترها خیالپردازانهتر به نظر برسد. از سویی دیگر، خودم نیز در جامعه شاهد چنین تصورات غیرواقعی و خیالپردازانهای در مورد مهاجرت بودهام. این تجربیات به همراه خاطرات شخصی دوران کودکیام، در شکلگیری ایده و نگارش فیلمنامه نقش تعیینکنندهای داشتند.

این کارگردان درباره مکان فیلمبرداری اظهار داشت: این فیلم در نواحی سیاهکل و دیلمان ساخته شده است.
وی همچنین بیان کرد: در فیلم سعی کردم که جغرافیای مقصد مهاجرت چندان روشن نباشد. برای من مفهوم مهاجرت از اهمیت بیشتری برخوردار بود. با این حال، ایران همواره در ذهن من با نمادهای مشخصی حضور دارد. به منظور آشنایی بیشتر با زمینههای موضوع، مدتی را به مرز رازی در ارتباط با مرز ایران و ترکیه سفر کردم. در این مکان، از نزدیک با وضعیت افرادی که در تلاش برای عبور از مرز بودند، آشنا شدم و سعی کردم با آنها گفتگو کرده تا تجربه و موقعیت آنها را بهتر درک کنم. لذا، با اینکه فیلم به یک جغرافیای خاص محدود نمیشود، اما ایده آن بر پایه تجربه واقعی از شرایط مهاجرت و عبور از مرز شکل گرفته است.
پورعبدالله در رابطه با انتخاب بازیگر نقش رها گفت: در همان دورهای که برای کسب آگاهی بیشتر از فضای مهاجرت به منطقه مرزی رفته بودم، با بازیگر نقش رها آشنا شدم. او در همان روستا زندگی میکرد و به سبب مواجهه مداوم با این مسائل، با مفهوم مهاجرت و چالشهای آن آشنا بود. من تلاش کردم از تجربههای شخصی او برای شکلگیری شخصیت استفاده کنم. بهعلاوه، وقتی برای اولین بار او را دیدم، چهرهاش کاملاً با تصوری که از شخصیت رها در ذهن داشتم، همخوانی داشت و این باعث شد که تصویر این شخصیت برای من روشنتر و کاملتر شود.

وی ادامه داد: به دلیل برخی چالشهای تولید، مدتی درباره این فکر کردم که ممکن است در تهران به دنبال بازیگر دیگری بگردم، ولی چهره او همچنان در ذهنم باقی مانده بود. در نهایت دوباره به سراغ همان بازیگر برگشتیم و ادامه همکاری با او را آغاز کردیم. همچنین، بازیگر نقش پدر، لطف الله سیفی، دارای تجربهای قابل توجه در تئاتر، سینما و تلویزیون است.
این کارگردان در پایان در پاسخ به این سوال که چه رویکرد متفاوتی در بررسی موضوع مهاجرت پیش گرفته، گفت: من سعی کردم از منظر و نقطهنظری که شخصاً نسبت به این موضوع دارم، به آن نزدیک شوم. مسئله مهاجرت در سینمای ایران پدیدهای جدید نیست و آثار متعددی در این زمینه تولید شده است. به هر حال، مهاجرت یکی از دغدغههای عمومی در جامعه ما به شمار میرود و بسیاری از افراد به واسطه خانواده، دوستان یا آشنایان خود با آن آشنا هستند. برای من نیز این موضوع به عنوان یک دغدغه شخصی مطرح بوده و به همین دلیل سعی کردهام بر اساس نوع نگاه خودم به این مسئله بپردازم. همچنین، تلاش کردم تجربه و ذهنیت کودک را در روایت دخیل کنم چرا که بخش قابل توجهی از این نگاه، از تجربیات و تصورات خود من در دوران کودکی نشأت میگیرد.