روایتی از تلاشهای ترامپ به نقل از آسوشیتدپرس برای بازگشایی تنگه هرمز با میانجیگریهای جدید
طبق گزارش خبرآنلاین، یکی از خبرگزاریهای آمریکایی به تازگی اشاره کرده است که در حالی مذاکرات مربوط به ایران و ایالات متحده به بنبست خورده، به نظر میرسد که دولت آمریکا در تلاش است تا دامنه تماسهای دیپلماتیک خود را به کشورهای دیگر در اروپا گسترش دهد. هدف این اقدام فشار بیشتر بر ایران و وادار کردن آن به تغییر مواضعش فراتر از میانجیگریهای سنتی قبلی است.
بر اساس اطلاعات ایسنا، خبرگزاری آسوشیتدپرس اعلام کرده است که در هفته جاری، «مارکو روبیو» وزیر امور خارجه آمریکا در روز سهشنبه با وزیر امور خارجه اتریش دیدار کرد و در روز چهارشنبه نیز به صورت تلفنی با همتای یونانی خود صحبت کرد.
این نوع تعاملات در چارچوب روابط عادی ایالات متحده با دو متحد نزدیک اروپاییاش چندان شگفتانگیز نیست و آسوشیتدپرس میافزاید که بیانیههای رسمی وزارت امور خارجه آمریکا در خصوص این رایزنیها عملاً مبهم و کلی بوده و به ایران اشارهای نشده است.
اما به ادعای این خبرگزاری، به سرعت مشخص شد که وزرای امور خارجه اتریش و یونان بلافاصله پس از گفتگو با روبیو، در روز پنجشنبه با «سیدعباس عراقچی» وزیر امور خارجه ایران تماس تلفنی برقرار کردهاند.
این رویه جدید در تلاش برای شکستن بنبست مذاکرات در شرایطی شکل میگیرد که ایالات متحده هنوز هم در تلاش برای رقابت با ایران بر سر کنترل تنگه هرمز - مسیری حیاتی برای صادرات نفت – به سر میبرد. به گزارش آسوشیتدپرس، رئیسجمهور آمریکا با محدودیتهای جدی روبروست؛ تبعات اقتصادی ناشی از جنگ و کاهش ذخایر تسلیحاتی کلیدی، مسئلهای است که برای جمهوریخواهان در آستانه انتخابات میاندورهای کنگره در نوامبر به چالشهای سیاسی بزرگی تبدیل شده است.
ورود اتریش و یونان؛ تلاشی برای متوقف کردن بحران
تحلیلگران بر این باورند که ورود اتریش و یونان به این پرونده، بیش از آنکه یک کوشش مؤثر برای میانجیگری باشد، نشانهای از فشار فزاینده برای پایان دادن به درگیری است؛ درگیریای که به گفته آسوشیتدپرس، پیامدهای آن به کشورهای بیشتری فراتر از منطقه غرب آسیا گسترش یافته است.
«علی واعظ» مدیر پروژه ایران در اندیشکده گروه بینالمللی بحران در این زمینه به آسوشیتدپرس میگوید: «تمام طرفها به طور همزمان از دو طرف درخواست دارند که این بازی خطرناک را به پایان برسانند.»
این وضعیت همچنین تأکید میکند که بسته شدن مؤثر تنگه هرمز از سوی ایران چقدر کشورهای بیطرف در این نزاع بزرگتر را تحت فشار قرار داده تا از هرگونه نفوذ دیپلماتیک خود برای آغاز روندی پایدار به منظور حل بحران بهرهبرداری کنند.
با این حال، مدیر برنامه خاورمیانه در مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی به آسوشیتدپرس هشدار داده است که تلاشهای کشورهای یونان، اتریش یا هر کشور دیگر به عنوان میانجی ممکن است بدون اثر باشند.
او بیان میکند: «اگرچه تعامل با هر دو طرف ممکن است به تشویق ایران و آمریکا برای بازگشت به میز مذاکره منجر شود، اما این نوع تلاشها با میانهگذاریها فاصله زیادی دارد؛ چرا که میانهگذاری به فرایندی بسیار پیچیده نیاز دارد و مستلزم جلب اعتماد طرفین از سوی میانجیگر است. این کار به راحتی از عهده هر کشوری برنمیآید.»
تکذیب وزارت خارجه آمریکا
به نقل از آسوشیتدپرس، وزارت امور خارجه آمریکا روز جمعه اعلام کرد نمیتواند درباره زمانبندی تماسهای وزرای امور خارجه سایر کشورها اظهارنظر کند و اشاره کرد که روبیو از هیچیک از آنها نخواسته که با ایران تماس بگیرند یا پیامی به عراقچی برسانند.
یک دیپلمات اروپایی که در این زمینه مطلع است و خواسته ناشناس بماند، به آسوشیتدپرس گفت که زمانبندی این تماسها تصادفی نبوده است.
با این حال، وزارت امور خارجه آمریکا تأیید کرد که ایران یکی از موضوعات بررسیشده در رایزنیهای روبیو بوده است؛ در حالی که به گفته آسوشیتدپرس، ترامپ به دلیل جنگی که بارها اهدافش را تغییر داده، با فشارهای سیاسی جدی مواجه است.
همچنین به نقل از این گزارش، هدف فوری ایالات متحده دیگر تنها محدود به مقابله با برنامه هستهای ایران نیست، بلکه شامل بازگشایی تنگه هرمز نیز میشود؛ تنگهای که یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکند و به گفته آسوشیتدپرس، تا پیش از حملات ۲۸ فوریه (۹ اسفندماه) آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران، باز بوده است.
«جی.دی. ونس» معاون رئیسجمهور آمریکا در مصاحبهای با شبکه فاکسنیوز در روز پنجشنبه گفت: «ورود به هدف شماره یک ما این است که قیمت نفت و گاز برای آمریکاییها در سراسر کشور ارزان بماند.» اما او در کمال تعجب، مانند گذشته هیچ اشارهای به بازبودن تنگه و عبور آزاد کشتیها نکرد.
در این میان ونس ادعا کرده است که دومین هدف واشنگتن تضمین این است که ایران هرگز به سلاح هستهای دست نیابد.
پیوندهای کلیدی دو کشور اروپایی و پیامدهای جنگ
هر چند اتریش و یونان ممکن است گزینههای نخستین برای کمک به پرونده ایران به نظر نرسند، اما طبق گزارش آسوشیتدپرس، وین میزبان آژانس بینالمللی انرژی اتمی است؛ نهادی که در هرگونه تعاملات مربوط به برنامه هستهای ایران نقشی اساسی خواهد داشت و همچنین المدينة میزبان مذاکرات نهایی منتهی به توافق هستهای برجام در سال ۲۰۱۵ بوده است. یونان نیز به عنوان یک کشور بزرگ در حوزه مدیترانه، منافع کشتیرانی مهمی در تنگه هرمز و دریای سرخ دارد.
به نقل از آسوشیتدپرس، در بیانیههای وزارتخانههای امور خارجه اتریش، یونان و ایران به وضوح مشخص شده که ایران موضوع اصلی تمام گفتگوهای این هفته بوده است.
وزارت امور خارجه یونان اعلام کرد که «جورج گراپتریتیس» وزیر امور خارجه این کشور در جریان آخرین «تحولات منطقهای و بهویژه مذاکرات جاری درباره تنگه هرمز» توسط عراقچی قرار گرفته است. در این بیانیه آمده است که گراپتریتیس «بر اهمیت آزادی کشتیرانی و تأمین امنیت دریایی تأکید کرد.»
وزارت امور خارجه اتریش نیز اعلام کرد که وین آمادگی خود را برای میزبانی مذاکرات احتمالی آینده با ایران اعلام کرده و تأکید کرده است که «بیت ماینل-رایزینگر» وزیر امور خارجه این کشور بر ضرورت بازگرداندن ثبات به منطقه از طریق تلاشهای دیپلماتیک جدی تأکید کرده است.
در این بیانیه آمده است: «هیچ راهحل نظامی وجود ندارد. گزینههای دیپلماتیک هنوز هم ممکن است. اولویت ما حفظ آزادی کشتیرانی از طریق تنگه هرمز است.»
310310