صادرات گاز گرفتار تحریم‌ و مصرف بی‌رویه

موسسه فيچ‌ريتينگز: «ايران تا ۵ سال ديگر به بزرگ‌ترين صادركننده گاز جهان تبديل خواهد شد.»

div align="justify">مرتضي بهروزي‌فرد كارشناس اقتصاد انرژي موسسه مطالعات بين‌المللي انرژي در گفت‌وگو با «تعادل» در اين باره مي‌گويد: «ايران اين توانايي را دارد و بايد باتوجه به ذخاير نفت و گازي كه دراختيار دارد دنيا را به خود وابسته كند اما متاسفانه هنوز موفق نشده است. ايران مي‌تواند به هاب ترانزيت يا هاب انتقال انرژي در جهان تبديل شود و كاري كند دنيا آنقدر به منابع انرژي آن وابستگي داشته باشد كه اگر خواست هم نتواند آن را به راحتي كنار بگذارد.» وي درباره دلايل عدم تحقق اين مهم مي‌گويد: «ايران از يك طرف به‌دليل تحريم‌ها نتوانسته به تكنولوژي‌هاي جهاني و سرمايه‌گذاري‌ها دست پيدا كند و از طرف ديگر روند رشد مصرف داخلي به‌گونه‌يي است كه مانع اين امر مي‌شود.» موسسه فيچ ريتينگز نيز كه يكي از سه موسسه برتر آمارگيري رتبه‌بندي به‌شمار مي‌رود اخيرا در گزارشي در مورد پتانسيل گازي ايران آورده است: «ايران مي‌تواند در درازمدت به لطف ۳۴تريليون متر مكعب ذخاير گاز طبيعي خود كه معادل ۱۸درصد از كل ذخاير گاز جهان است به بزرگ‌ترين توليدكننده گاز در دنيا تبديل شود.» البته اين امري زمان‌بر است و براساس برآورد اين موسسه حداقل به پنج سال زمان نياز است تا ايران به بزرگ‌ترين صادركننده گاز جهان تبديل شود؛ امري كه بهروزي‌فرد نيز آن را تاييد مي‌كند و مي‌گويد اگر ايران يكسري شروط اوليه را رعايت كند حتما مي‌تواند تا پنج سال آينده به اين رويا جامه عمل بپوشاند. پيش‌شرط‌هاي اين اقتصاددان، نخست رفع تحريم‌ها، دوم دسترسي به تكنولوژي‌هاي جديد، سوم دسترسي به سرمايه‌هاي خارجي و چهام كه از همه مهم‌تر است دسترسي به مديريت تراز انرژي است. بهروزي‌فرد مي‌گويد: «در حال حاضر اما تحريم‌ها در كنار ميزان بالاي مصرف گاز در كشور باعث شده كه بازار اروپا را براي ۱۰ تا ۱۵سال از دست بدهيم.»

به گزارش «تعادل» به نقل از رويترز، موسسه فيچ ريتينگز در گزارشي كه در دهم جولاي منتشر كرد ادعا كرد كه ايران مي‌تواند در درازمدت به لطف ۳۴تريليون متر مكعب ذخاير گاز طبيعي خود كه معادل ۱۸درصد از كل ذخاير گاز جهان است به بزرگ‌ترين توليدكننده گاز در دنيا تبديل شود. البته در اين گزارش آمده است كه حتي باوجود برداشته شدن تحريم‌هاي بين‌المللي، ايران حداقل به ۵سال زمان نياز دارد تا بتواند توليد خود را سرعت ببخشد، خطوط لوله ضروري را راه‌اندازي كند و در‌نهايت به بزرگ‌ترين صادركننده گاز در جهان تبديل شود. البته در‌مورد ال‌ان‌جي، هزينه بالا و پيچيدگي پروژه‌هاي تبديل گاز به مايع باعث مي‌شود تحقق يافتن و عملي شدن صادرات چشمگير ال‌ان‌جي يك دهه يا بيشتر به طول بينجامد. بهروزي‌فرد نيز در تاييد اين بخش از گزارش مي‌گويد: «همراه با برداشته شدن تحريم‌ها و دسترسي به تكنولوژي‌هاي جهاني و سرمايه‌هاي خارجي همچنين كنترل روند رشد مصرف داخلي ايران مي‌تواند تا پنج سال آينده به بزرگ‌ترين صادركننده گاز در جهان تبديل شود.»

يكي از پيش‌شرط‌هاي صادرات گاز اين است كه گاز كافي دراختيار داشته باشيم. براساس اطلاعات به‌دست آمده از موسسه فيچ ريتينگز، توليد گاز در ايران از سال۲۰۰۵ تا سال۲۰۱۴ حدود ۷۰درصد افزايش داشته و به رقم ۱۷۳ميليارد متر مكعب رسيده است. البته بهروزي‌فرد در اين باره مي‌گويد: «توليد گاز در پارس‌جنوبي در دوره احمدي‌نژاد تا دو سال گذشته عملا متوقف شده بود و هيچ توسعه‌يي در اين زمينه نداشته‌ايم.» وي در ادامه مي‌گويد: «تمامي طرح‌هاي خطوط لوله روي كاغذ وجود داشتند اما هيچ كدام انجام نشد و تحريم‌ها باعث شد بازار اروپا را براي ۱۰ تا ۱۵سال از دست بدهيم؛ اين درحالي است كه اروپا نيازمند انرژي است.» اداره اطلاعات انرژي امريكا اخيرا در گزارشي برآورد كرده كه ايران در حال حاضر حدود ۹ميليارد مترمكعب گاز به تركيه، ارمنستان و آذربايجان صادر مي‌كند. ايران به لحاظ تاريخي هيچ‌گاه بزرگ‌ترين صادركننده گاز طبيعي در جهان نبوده است. از دهه۱۹۷۰ ميلادي بخش عظيمي از صادرات گازي ايران به روسيه بوده است. چندين پروژه با اهميت گازي در ايران در مراحل مختلف عملياتي شدن قرار دارند. سهم ايران در ميدان گازي بزرگ پارس‌جنوبي از ذخاير گازي بالغ بر ۱۴تريليون متر مكعب است اين درحالي است كه ظرفيت توليد فعلي در اين بخش براساس گزارش موسسه فيچ ريتينگز تنها چيزي حدود ۱۰۷ميليارد متر مكعب است. اداره اطلاعات انرژي امريكا برآورد كرده كه تا پايان اين دهه ۶۷ميليارد مترمكعب ديگر به ظرفيت پارس‌جنوبي اضافه مي‌شود.

يكي ديگر از پروژه‌هاي بزرگ گازي ايران، ميدان گازي پارس شمالي است كه ذخاير آن حدود ۱.۳تريليون مترمكعب پيش‌بيني شده است. شركت نفت ساحلي چين در سال۲۰۰۶ يك قرارداد ۱۶ميليارد دلاري را با ايران امضا كرد و قرار شد سالانه ۲۰ميليون تن به ظرفيت اين ميدان بيفزايد. اما به‌دليل تحريم‌ها اين پروژه و بسياري از پروژه‌هاي نظير اين كه نيازمند همكاري شركت‌هاي خارجي بوده است با مشكلات و اختلالاتي مواجه شده چراكه بسياري از شركت‌هاي خارجي قراردادهاي خود را با ايران لغو كرده‌اند.

در اين بين آنچه اهميت آن روز به روز پررنگ‌تر مي‌شود روند رشد مصرف گاز در ايران است. بهروزي‌فرد كارشناس اقتصاد انرژي در اين باره مي‌گويد: «مهم‌ترين شرط ما براي اينكه به توليدكننده بزرگ گاز در جهان تبديل شويم اين است كه به مديريت تراز جهاني دست پيدا كنيم. ما در زمينه بهينه‌سازي مصرف انرژي متاسفانه در تراز بين‌المللي كه هيچ، حتي در تراز منطقه‌يي هم جايي نداريم؛ اين درحالي است كه بايد بتوانيم انرژي را در حد بهينه مصرف كنيم و از هدررفت انرژي به‌ويژه در بخش نيروگاه‌ها در ميان‌مدت جلوگيري كنيم و ميزان آن را كاهش دهيم.» وي در ادامه مي‌گويد: «متاسفانه باوجود تمامي طرح‌ها و برنامه‌ها و حرف‌هايي كه زده شده مثل بند (ق) اما مصرف انرژي در كشور ما متناسب با رشد اقتصادي ما نيست. مخصوصا در نيروگاه‌ها مي‌توانيم مصرف انرژي را با برنامه‌يي دقيق و منسجم كاهش دهيم و به وضعيت مطلوبي دست پيدا كنيم.» براساس آمار و اطلاعات به‌دست آمده از گزارش موسسه فيچ ريتينگز، مصرف گاز در ايران رشد چشمگير ۶۶درصدي داشته و در فاصله سال‌هاي ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۴ به ۱۷۰ميليارد مترمكعب رسيده است. اين گزارش ادعا كرده نرخ رشد مصرف انرژي در ايران بعد از ايالات متحده امريكا، روسيه و چين در جهان چهارمين نرخ بالا محسوب مي‌شود و در نتيجه ايران در كنار مصرف‌كنندگان بزرگ انرژي در جهان قرار دارد و بايد بخش زيادي از انرژي كه توليد مي‌كند را صرف تامين نياز داخلي خود كند.

بسياري از پروژه‌هاي گازي در ايران به‌دليل وجود تحريم‌هاي بين‌المللي مدت‌هاست به تعويق درآمده است؛ براي نمونه مي‌توان به پروژه گازي انتقال گاز از ميدان گازي پارس جنوبي به اروپا از طريق تركيه به وسيله خط لوله اشاره كرد كه براساس آن سالانه ۳۵ميليارد مترمكعب گاز ايران از طريق خط لوله به اروپا صادر خواهد شد. در حال حاضر هيچ خط انتقال گازي از تركيه به بازارهاي اروپايي وجود ندارد؛ اما قرار است خط لوله ترانس‌آناتولي تا سال۲۰۱۹ ساخته شود و ۱۰ميليارد مترمكعب گاز آذري‌ها را از طريق تركيه و يونان به ايتاليا انتقال دهد؛ البته بايد يك خط لوله ديگر به‌نام خط لوله آدرياتيك نيز در ايتاليا ساخته شود. به هر حال همه اين موارد به زمان زيادي نياز دارد. بايد منتظر بمانيم و ببينيم آيا اين پيش‌بيني موسسه فيچ‌ريتينگز به حقيقت خواهد پيوست و ايران تا آخر اين دهه به بزرگ‌ترين صادركننده گاز در جهان تبديل خواهد شد يا خير. امري كه چندان بعيد و غيرممكن نيست.

اشتراک‌گذاری:

لینک کوتاه:

صادرات گاز گرفتار تحریم‌ و مصرف بی‌رویه

نظرات کاربران

ویژه

تازه ترین اخبار