وضعیت سرمایه‌گذاری خارجی در دوره پساتحریم

ساعت 24- در حالی که استفاده از پس انداز شهروندان جهانی با نرخهای پایین بهره به دلیل وفور این منابع روش کامیابی در تامین سرمایه به حساب می آید و در شرایطی که از 1390 به این طرف فقط در یک سال سرمایه گذاری ثابت در ایران رشد مثبت را تجربه کرده است ،راه استفاده از سرمایه های بین المللی در ایران مسدوداست یا راه بازشده بسیار باریک به حساب می آید.

style="text-align:justify">تحریم اقتصادی غرب علیه اقتصاد ایران یک دلیل اصلی دورشدن سرمایه های بین المللی از ایران بوده است . دردرون سرزمین نیز برخی دیدگاهها این کاررا سرزمین فروشی وآینده فروشی دانسته و شرایط را دشوار می کنند. دلایل متعدد مانند تحریم‌های اقتصادی و افت بهای جهانی نفت خام، درآمد صادرات نفت ایران در سال‌های اخیر افت محسوسی داشته است. از آنجا که عمده منابع ارزی کشور از طریق صادرات نفتی تأمین می‌شود، علاوه بر وابستگی اقتصاد به منابع نفتی، بخش مولد کشور نیز آسیب جدی دیده است. ازاین‌رو نیاز است برای تقلیل نقش منابع و صادرات نفتی در اقتصاد کشور، فرصت ورود سرمایه‌های خارجی به ایران، فراهم شود. به نظر می رسد اگر این وضع تداوم یابد باید روزهای سخت از این روزها را در پایین بودن سرمایه گذاری نسبت به نیازها بود. موسسه تحقیقاتی تدبیر اقتصاد در تازه ترین ماهنامه امنیت اقتصادی این موضوع را در کانون توجه قرار داده است و ضمن هشدار به روند آهسته جذب سرمایه گذاری خارجی پیشنهادهای خودرا از نگاهامنیت اقتصادی ارایه کرده است.

تحلیل مسأله
تشدید تحریم‌های تجاری و مالی توسط آمریکا و برخی هم‌پیمانان آن در دهه 1380 علیه اقتصاد ایران به کاهش بارز سرمایه‌گذاری خارجی در ایران منجر شد. ارزش سرمایه‌گذاری خارجی ایران از 4/7 میلیارد دلار در سال 2012 رسیده به 2/05 میلیارد دلار در سال 2015 تنزل کرده است. عمده این کاهش در سال‌های 2013 و 2014 در نتیجه تشدید تحریم‌های اقتصادی (در سال‌های 2011 و 2012) رخ داده که با یک وقفه زمانی بارز شده است. با شکل‌گیری توافق برجام در بهار سال 1394، سرمایه‌گذاران در بخش‌های مختلف اقتصادی به‌ویژه در صنایع ایران دوباره حضور یافتند. ارزش دلاری سرمایه‌گذاری خارجی تصویب شده در ایران در دو سال 1394 و 1395 به ترتیب به 6/7 و 10/4 میلیارد دلار رسیده است و ایران در سال 2016 سومین جذب‌کننده سرمایه‌گذاری خارجی در غرب آسیا شناخته شد. ریسک و مخاطره سیاسی کشور میزبان از جمله مؤلفه‌هایی است که تأثیر بارزی بر سرمایه‌گذاری به‌ویژه سرمایه‌گذاری خارجی دارد. تشدید تحریم‌های اقتصادی هم از بُعد اقتصادی هم از بُعد سیاسی مخاطره سرمایه‌گذاری خارجی در ایران را افزایش داده بودند.
در صورت نبود برنامه جامعی در روند جذب سرمایه‌های خارجی احتمال ایجاد برخی مشکلات اقتصادی و بروز برخی تهدیدهای اقتصادی نیز وجود دارد و این موضوع فرصت تولید داخلی در نتیجه تضعیف قدرت رقابت تولیدات مشابه داخلی کاهش یافته که متعاقب این موضوع امکان افزایش بیکاری و تعطیلی واحدهای تولیدی داخلی وجود دارد.

راهکارهای پیشنهادی
در راستای افزایش میزان جذب سرمایه¬های خارجی، توجه به موارد زیر ضروری است:
* بازنگری مؤثر قوانین و مقررات داخلی و کاهش قوانین زائد و مزاحم تولید
* تسریع روند خصوصی‌سازی و کوچک شدن بخش دولتی
* تأمین زیرساخت‌های اساسی بخش‌های مولد کشور
* استفاده از توان دیپلماسی برای شفافیت بیشتر وضعیت اقتصادی ایران پساتحریم
* توجه به بهبود شاخص‌های بین‌المللی مؤثر بر سرمایه‌گذاری خارجی از جمله، ادراک فساد، رقابت‌پذیری و...
* ایجاد دستگاه دیپلماسی اقتصادی با بکارگیری کارشناسان خبره اقتصاد بین‌الملل