فایده های راهبردی چابهار درمسیر زوال
موانع و الزامات توسعه بندر چابهار
موانع توسعه و بهرهبرداری از بندر چابهار را میتوان در ابعاد بینالمللی و داخلی بیان کرد. در بعد بینالمللی وجود تحریمها و کارشکنیهای آمریکا تاکنون موجب تأخیر در عملیاتیشدن پروژه گردیده است. روابط چند جانبه هند با ایالات متحده آمریکا و تأکید آمریکا بر تضعیف نقش ایران و به ویژه در دوره تحریم و حتی منع کشورها از هرگونه روابط تجاری و اقتصادی با ایران و تحریم بانک مرکزی ایران و نیز سیاستهای پرابهام و برخی مصوبات ضد ایرانی دولت ترامپ و کنگره آمریکا باعث دلسرد شدن شرکای ایران به خصوص هندوستان در کریدور شمال – جنوب شده است. در عرصه مسائل و چالشهای داخلیِ توسعه این بندر، میتوان به ضعف زیرساختهای ارتباطی از جمله فرسودگی شبکه راههای کشور به خصوص شبکه ریلی و جادهای اشاره کرد. با وجود توسعه و یا نوسازی این شبکهها هنوز زیرساخت مناسب و در سطح استاندارهای بینالمللی برای ترانزیت کالا در کریدور شمال – جنوب در کشور وجود ندارد و بازسازی آنها برای توسعه حمل و نقل منطقهای و بهرهگیری بهینه از بندر چابهار ضروری و الزامی است. این در حالیست که بزرگراه در حال ساخت گوادر- سینکیانگ توسط چین به دلیل ظرفیتهای بالا میتواند جذابیت بیشتری برای کشورها و تجار داشته باشد و از این حیث عدم توسعه و نوسازی به هنگام زیرساختهای ضروری و منطقهای این بندر در بلندمدت میتواند فرصتهای بهرهبرداری شایسته از چنین پروژه راهبردی را به شدت کاهش دهد.
همچنین از جمله چالشهای غیرمسقیم طرح توسعه منطقهای و بندر چابهار برخی ناامنیهای مقطعی است که توسط برخی گروههای تروریستی شکل میگیرد. وجود برخی جریانهای رادیکال قومی- مذهبی در مرزهای بلوچستان ایران امنیت این منطقه و چابهار را با خطر مواجه کرده است به طوری که بارها شاهد اقدامات تروریستی و ضد امنیتی این گروهها بودهایم و همین مسئله نگرانی تجار را از امنیت کالاها و به تبع آن انتخاب مسیر امن رقیب را میتواند در پی داشته باشد.در مجموع بایستی اشاره نمود که کریدور شمال _ جنوب یکی از بزرگترین مسیرهای حمل و نقل بینالمللی و مسیر پیونددهنده اقیانوس هند با روسیه، آسیای میانه، قفقاز و بالاخره اروپا میباشد و به طبع وجهه و قدرت ژئوپلیتیکی کشورهایی که در مسیر این کریدور قرار دارند را افزایش خواهد داد. از طرفی افتتاح راه آهن باکو – تفلیس – قارص در آبان ماه و موفقیت آن و امکان پیوند این خط آهن با کریدور شمال جنوب منجر به توسعه هر چه بیشتر این مسیر میشود. با وجود اینکه مذاکرات اولیه در مورد توسعه این کریدور بین ایران، هند و روسیه صورت گرفته بود و دیگر کشورها بعدا به این طرح پیوستهاند و لیکن به دلیل کارشکنیهای هند و عدم جدیت ایران، ابتکار عمل به دست چین و پاکستان افتاد و با ساخت بندر رقیب گوادر در پاکستان و بزرگراه تازه تاسیس کاشغر – گوادر در مقابل شبکه راهی و ریلی فرسوده ایران و امنیت این منطقه، پاکستان انحصار تعیین شرایط را از ایران گرفت. در حال حاضر مزیت بندر چابهار ایران به بندر گوادر پاکستان، در امکان پیوستن کریدور شمال _جنوب به کریدور شرق_ غرب از طریق خط آهن باکو – تفلیس – قارص از مسیر ریلی است که برای این منظور باید هر چه سریعتر نسبت به ساخت راه آهن بین آذربایجان و ایران اقدام کرد.
