شرکتهای دارویی چقدر ارز دولتی دریافت کردهاند؟
*لیست دریافتکنندگان ارز دولتی
با توجه به اهمیت موضوع شفافیت تأمین ارز دولتی، بانک مرکزی به صورت دورهای اقدام به انتشار لیست شرکتهای دریافتکننده ارز دولتی مینماید که آخرین لیست منتشرشده مربوط به تیر سال 1399 است. در این لیست میزان ارز دریافتی توسط هر شرکت از فروردین سال 97 تا تیر سال 99 به همراه نوع ارز و شماره ثبت سفارش آورده شده است. با توجه به عدم تفکیک لیست شرکتهای دارویی از سایر شرکتها در لیست بانک مرکزی، خبرگزاری فارس اقدام به تفکیک شرکتهای دارویی کرده و از این طریق امکان تحلیل ارز تخصیصی به شرکتهای این حوزه را فراهم آورده است.
در این فهرست نوع ارز دریافتی به صورت پیشفرض روی «یورو» تنظیم شده است اما کاربران میتوانند با انتخاب سایر ارزها، میزان ارز تخصیصی به شرکتها بر اساس ارز انتخابی را مشاهده نمایند. علاوه بر این، با انتخاب نام شرکت، ثبتسفارشهای مربوط به آن شرکت به همراه مقدار ارز تخصیصی به هر ثبت سفارش نمایش داده میشود. امکان جستجو بر اساس نام شرکت و شماره ثبت سفارش نیز برای کاربران فراهم شده است.
*تحلیل ارزی
با توجه به داشبورد فوق، از مجموع 280 شرکتِ بزرگ دریافتکننده ارز دولتی در حوزه دارو و ماده اولیه دارو، شش شرکت (کوبل دارو، بهستان دارو، اکتوورکو، شفایاب گستر، نوو نوردیسک پارس، کیبیسی)، بیش از 50 درصد ارز دولتی «یورو» را دریافت کردهاند. با توجه به اینکه واردات دارو و مواد اولیه عموماً از کشورهای اروپایی (با ارز یورو)، چین (با ارز یووان)، هند (با ارز روپیه) و کرهجنوبی (با ارز وون) انجام میگیرد، با تغییر فیلتر «نوع ارز» در داشبورد فوق میتوان سهم شرکتها در ارزهای مختلف را نیز بدست آورد.
از آنجاکه لیست منتشرشده توسط بانک مرکزی بر اساس «ثبت سفارش» تنظیم شده است، امکان تشخیص «نوع محصول» وارداتی به کشور (اعم از دارو، ماده اولیه دارو، مکمل، مواد بستهبندی دارو) در این لیست وجود ندارد. به عبارت دیگر نمیتوان به صورت قطعی درباره نوع محصول وارداتی در هر ثبت سفارش اظهارنظر کرد اما با توجه به زمینه کاری شرکتهای مذکور که «واردات دارو و مواد اولیه دارویی» است میتوان چنین استنباط کرد که ارز تخصیص به این ثبت سفارشها به احتمال زیاد صرف واردات دارو و مواد اولیه دارویی شده است.سیاستگذاری تخصیص و تأمین ارز دولتی بایستی مبتنی بر شفافیت دادهها و اطلاعات باشد. هرچند انتشار لیست دریافتکنندگان ارز دولتی توسط بانک مرکزی اقدامی مثبت و روبهجلو ارزیابی میشود اما عدم ذکر «نوع محصول وارداتی» در ثبت سفارشها، ارزیابی سیاستهای تامین ارز را با دشواری مواجه ساخته است. از آنجا که بانک مرکزی در هر ثبت سفارش، «نوع محصول» را نیز بر اساس کد HS گمرکی از واردکننده دریافت میکند، ضروری است در لیستهای ماههای آتی، نوع محصول نیز بر اساس کد HS ذکر شود.
*نقش سازمان غذاودارو در شفافسازی تخصیص ارز دولتی
در حوزه سلامت، سازمان غذاودارو ذیل وزارت بهداشت مسؤول سیاستگذاری تخصیص ارز به کالاهای سلامتمحور از جمله دارو و مواد اولیه دارویی است. با توجه به اینکه بانک مرکزی بر اساس استعلام نظر سازمان غذاودارو اقدام به تامین ارز شرکتهای دارویی مینماید، این سازمان به لیست ارز تخصیصی به هر «محصول دارویی» بر اساس کد (IRC (Iran Registration Code) دسترسی دارد [1]. لذا ضروری است این لیست بر اساس «قانون دسترسی آزاد به اطلاعات» به صورت دورهای منتشر شود و در اختیار سیاستگذاران و پژوهشگران قرار گیرد. انتشار لیست مذکور توسط سازمان غذاودارو علاوه بر شفافسازی تخصیص ارز و مبرا کردن سازمان مذکور از اتهاماتی نظیر زدوبند در تخصیص ارز، امکان نظارت متقابل شرکتهای دارویی بر یکدیگر (نظارت سطحبهسطح بجای نظارت بالا به پایین) را نیز فراهم میسازد و از بار نظارتی سازمان نیز میکاهد.
فارس
