آشکارسازی همکاری 6 دههای
مراکش بعد از اردن، مصر، امارات، بحرین و سودان، ششمین کشور عربی است که در پی عادیسازی روابط خود با اسراییل برمیآید. در ماههای گذشته کشورهای امارات، بحرین و سودان با وساطت امریکا پذیرفتند که روابط خود را با تلآویو عادی کنند و هر کدام از این کشورها در مقابل این عادیسازی امتیاز به خصوصی را از ایالات متحده و اسراییل دریافت کردند. با این وجود برخلاف بسیاری از کشورهای عربی که سابقه سالها تنش با اسراییل را در کارنامه خود داشتند و دستکم مواضعی جدی علیه اقدامات این رژیم در فلسطین اتخاذ کرده بودند، مراکش برای سالها ارتباطی محرمانه و گسترده با اسراییل داشت.
6 دهه پنهانکاری
برای نزدیک به 60 سال اسراییل و مراکش روابط تنگاتنگ اما محرمانهای در حوزههای نظامی، جاسوسی، ترور و همکاری بر سر مهاجرات یهودیان به اسراییل داشتند. اسراییل طی این سالها کمکهای فراوانی به مراکش داشته تا این کشور بتواند سلاحها و تجهیزات پیشرفته جاسوسی خریداری کند و همچنین بر اساس خواست سران رباط همکاریهای زیادی با سازمان اطلاعاتی مراکش به ویژه در ترور یکی از رهبران مشهور اپوزیسیون این کشور انجام داده است. در مقابل مراکش نیز کمک کرده تا شرایط برای مهاجرت یهودیان این کشور به اسراییل فراهم شود، عملیاتهایی علیه بنلادن صورت گیرد و اطلاعات محرمانه برخی کشورهای عرب منطقه به اسراییل انتقال داده شود.
نیویورکتایمز نوشته است، همکاریهای گسترده اسراییل و مراکش – که در پی مجموعهای از مصاحبهها با مقامات آگاه و همچنین اسناد تاریخی به دست آمده از مراکش کشف شد – بخشی از سیاست طولانی مدت تلآویو در ایجاد روابط پنهانی با رژیمهای عربی که منافع مشترک یا دشمن مشترک با اسراییل دارند به حساب میآید. بر اساس این استراتژی، تلآویو تلاش داشت با کشورهای عرب که در اختلافات ارضی فلسطین و اسراییل ذینفع نبودند و حساسیت چندانی روی موضوع فلسطین نداشتند، رابطهای دوستانه برقرار و از طریق این روابط اتحاد به وجود آمده در جهان عرب بر سر موضوع فلسطین را تضعیف کند.
از سوی دیگر بخش بزرگی از جمعیت اسراییل را یهودیانی تشکیل میدهند که پیش از 1948 از مراکش به سرزمینهای اشغالی مهاجرت کردهاند و این موضوع باعث میشود که روابط نسبتا دوستانه میان رژیم اسراییل و حاکمیت مراکش برقرار باشد.
مجوز مهاجرت یهودیان
در سال 1956 زمانی که مراکش از فرانسه مستقل شد، پادشاه وقت مراکش فرمان ممنوعیت مهاجرت یهودیان را صادر کرد و دستور داد که با کسانی که قصد مهاجرت غیرقانونی دارند، برخوردی قاطع صورت گیرد. در پی این دستور، موساد تصمیم به نفوذ در مراکش و کمک به گروههای قاچاق انسان گرفت تا بتواند یهودیان را به سرزمینهای اشغالی منتقل کند. در سال 1961 یکی از کشتیهایی که حامل یهودیان بود و تلاش داشت آنها را از مراکش به سرزمینهای اشغالی انتقال دهد دچار حادثه شد و اکثریت مسافران کشته شدند.یک ماه پس از این حادثه، حسن دوم پادشاه جدید در مراکش به قدرت رسید و اسراییل موفق شد او را راضی کند تا ممنوعیت مهاجرت یهودیان لغو شود. در آن زمان ماموران امنیتی اسراییل با مهدی بن بارکا، رهبر اپوزیسیون که خواستار کمک برای سرنگونی پادشاه بود، ملاقات کردند اما جزییات برنامه او را به اطلاع حسن دوم رساندند تا سرانجام پادشاه مراکش تصمیم بگیرد، مهاجرت یهودیان و استقرار برخی ماموران موساد در خاک مراکش را بپذیرد؛ آغازی برای 6 دهه رابطه صمیمانه اما محرمانه رباط و تلآویو.
خیانت به اعراب
نقطه عطف روابط اسراییل و مراکش اما به 1965 بازمیگردد؛ زمانی که رهبران ارشد و فرماندهان نظامی کشورهای عرب منطقه تصمیم گرفتند تا در کازابلانکا تشکیل جلسه دهند و پیرامون وضعیت منطقه و همکاریهای مشترک به بحث و تبادل نظر بپردازند. در آن زمان مراکش به اسراییل اجازه داد تا محتوای گفتوگوها را شنود کند و این شنود باعث شد اسراییل اطلاعات بسیار کاملی از وضعیت کشورهای عربی پیش از جنگ 1967 داشته باشد. ژنرال شلومو گازیت که بعدا رییس اطلاعات ارتش اسراییل شد، در مصاحبهای در سال 2016 انجام داد درباره شنودهای سال 1965 میگوید: «ضبط گفتوگوهای ارشدترین مقامات عرب که واقعا یک دستاورد فوقالعاده اطلاعاتی بود، اطلاعات کاملی را در اختیار ارتش اسراییل قرار داد که مقدمهای شد بر پیروزی سال 1967 در مقابل مصر.»اندکی بعد از این خیانت اطلاعاتی، موساد بنبارکا رهبر مخالفان مراکش را به پاریس انتقال داد. بن بارکا از سوی برخی گروهها در پاریس کشته شد و جسد او با همراهی موساد نابود و تا امروز هیچ اطلاعی از جنازه او نیز به دست نیامده است. یک دهه بعد از این وقایع در سال 1978 مراکش به کانالی برای مذاکرات محرمانه میان اسراییل و مصر بدل شد که این مذاکرات در نهایت به امضای توافق کمپدیوید انجامید و به دشمنیها میان اسراییل و مصر پایان داد.این همکاریها در ادامه گستردهتر نیز شد؛ در پی دیدارهای سران رژیم اسراییل و مقامات مراکش در رباط در سال 1993 دو طرف توافقهایی محرمانه برای گسترش روابط صورت دادند و در سال 1995 طی عملیاتی مشترک تلاش کردند تا محل اختفای بنلادن را بیابند و او را به قتل برسانند. نیویورکتایمز از قول یک مقام سابق موساد که در این عملیات مشارکت داشته آورده است که سطح همکاری مراکش در آن زمان بسیار فراتر از حد انتظار بود. پس از مرگ حسن دوم، جانشین او، محمد ششم نیز تلاش کرد تا با استفاده از روابط خوب اسراییل، امریکا را راضی کند تا حاکمیت مراکش برای صحرای غربی را بپذیرد. دیدارهایی محرمانه نیز از سال 2006 میان دو طرف وجود داشت که در نهایت روز پنجشنبه مراکش با پذیرش عادیسازی و آشکارسازی روابط با اسراییل به این خواسته قدیمی دست یافت.بین مغرب و جبهه پولیساریو طی چند دهه بر سر منطقه صحرای غربی تنش و درگیری نظامی بوده که آخرین این درگیریها ماه آبان گذشته بود. جبهه پولیساریو این منطقه را منطقهای مستقل میداند و خواستار به رسمیت شناختن این منطقه است. جبهه پولیساریو یک سازمان سیاسی و نظامی در صحرای غربی است. این گروه در سال ۱۹۷۳ به عنوان یک گروه مقاومت علیه تسلط استعمار اسپانیا بر صحرای غربی و با هدف استقلال این منطقه ایجاد شد. پولیساریو پس از خروج اسپانیا در سال ۱۹۷۶، جمهوری دموکراتیک عربی صحرا را در مستعمره پیشین اسپانیا ایجاد کرد و به مخالفت با اقدام اسپانیا در تقسیم صحرای غربی میان مراکش و موریتانی پرداخت. موریتانی و پولیساریو در سال ۱۹۷۹ با یکدیگر صلح کردند و بدین ترتیب بخش جنوبی جمهوری صحرا (به نام وادی الذهب) به این جمهوری بازگشت، اما پادشاهی مراکش تمام منطقه شمالی صحرای غربی را که «الساقیه الحمراء» نامیده میشود، در اشغال خود نگه داشت و ضمیمه خاک خود کرد. از آن پس جبهه پولیساریو روی مقاومت علیه مغرب متمرکز شده است. مغرب خواهان حکومت خودگردان وابسته به خود در صحرای غربی و وجود دولت و پارلمان محلی تحت حاکمیت خود در این منطقه است و میگوید اگر قرار به برگزاری همهپرسی باشد باید در خصوص خودمختاری این منطقه و نه برای جدایی از مغرب باشد. اما جبهه پولیساریو مخالف این طرح است و خواهان برگزاری همهپرسی تعیین سرنوشت برای صحرای غربی است.
مردم مراکش بهرغم امتیازی که رباط از امریکا دریافت کرده، در تظاهراتی عمومی اعتراض خود را به عادیسازی روابط با اسراییل اعلام کردند.
بیاطلاعی وزرای دفاع و خارجه اسراییل از توافق عادیسازی
«تایمز اسراییل» روز جمعه گزارش داد: بنی گانتز - که در توافق ائتلاف کابینه قرار است نخستوزیر چرخشی بعدی این رژیم باشد - و «گابی اشکنازی» وزیر خارجه این رژیم - همحزبی گانتز – به جای اینکه از نتانیاهو درباره توافق با مراکش اطلاع پیدا کنند، خبر را از کاخ سفید دریافت کردند. سخنگوی وزارت خارجه اسراییل با صدور بیانیهای توضیح داد دولت امریکا از چند هفته پیش اطلاعاتی درباره پیشرفت توافق سازش بین تلآویو و رباط به آنها داده بود و روز چهارشنبه نیز بعد از پایان تمام کارها، خبر نهایی شدن آن را به این حزب داد.
