نگرانی برخی مقامات مالی جهان در واشنگتن ابراز شد
آیا آمریکا از نقش رهبری اقتصادی جهان دست میکشد؟
ساعت 24 - مقامات مالی و اقتصادی کشورهای مختلف برای شرکت در نشستهای بهاره صندوق بینالمللی پول و بانک جهانی به واشنگتن رفتهاند. یکی از موضوعهایی که در این نشستها مطرح است، نگرانی از امکان کم رنگ شدن نقش رهبری آمریکا در عرصه اقتصادی جهان است. بسیاری از مقامات حاضر در این نشستها میگویند دولت آمریکا به قدری دچار تفرقه شده است که در آستانه واگذار کردن صحنه اقتصاد جهان است. این موضوعی است که مقامات آمریکایی در این نشستها کوشیدند آن را بیمورد جلوه دهند.
به نوشته نیو یورک تایمز، ارویند سوبرامانیان مشاور ارشد اقتصادی دولت هند گفت آمریکا تقریبا مشروعیت را به قدرتهای نوظهور واگذار کرده است. وی افزود نمیتوان به طور علنی در این باره سخن گفت، اما معتقدم این موضوع مهمترین موضوع نشستهای بهاره است. برخی دیگر مقاماتی که در این نشستها حاضر بودند، تایید کردند که نقش آمریکا در جهان در راس نگرانیهای آنان قرار دارد. سوبرامانیان گفت عقبنشینی آمریکا خیلی تعمدی نیست، بلکه نتیجه عملکرد نادرست و کمبود منابع لازم برای اعمال قدرت اقتصادی به مانند گذشته است. آمریکا به دلیل کاهش بودجه و درخواستهای مختلف مالی، کمتر میتواند قدرت اقتصادی خود را اعمال کند و به دلیل درگیریهای درونی سیاسی، نتوانستهاست این قدرت را به طور رسمی با دیگران شریک شود.
کارشناسان میگویند این وضع باعث دگرگونی در عرصه جهانی به خصوص به نفع چین شده است. مقامات دولت اوباما اظهار نگرانی میکنند که پکن در حال گسترش دادن نفوذ اقتصادی خود در آسیا و دیگر مناطق است، بدون آنکه به استانداردهای مربوط به حفاظت از محیط زیست، حقوق کارگران و شفافیت تجاری که در میان نهادهای غرب به هنجار بدل شده است، توجه کند. اوباما به خوبی از این چالش آگاه است. وی دیروز جمعه گفت بازارهای پررشد و پرجمعیت در آسیا خواهند بود و اگر به شکلگیری مقرراتی کمک نکنیم که عرصه را برای رقابت کردن شرکتها و کارگرهای ما در این بازارها هموار کند، آنگاه چین مقرراتی تدوین خواهد کرد که به نفع کارگران و شرکتهای چینی است.
۵ سال پیش، اوباما پیشنهاد کرد چین و دیگر قدرتهای نوظهور اختیار بیشتری متناسب با قدرت فزاینده اقتصادی خود در ساختار مدیریتی صندوق بینالمللی پول داشته باشند، اما این طرح در پیچ و خم کنگره گرفتار شد. این امر یکی از دلایلی بود که سبب شد چین نهاد مالی چندجانبهای برای رقابت مستقیم با غولهای مستقر در واشنگتن راهاندازی کند. تلاش اوباما برای انعقاد پیمان تجاری با ۱۲ کشور اقیانوس آرام به رویارویی کاخ سفید با اتحادیههای تجاری، طرفداران محیط زیست و دیگر کنشگران انجامیده است و احتمال دارد این طرح با شکست روبرو شود. حتی ممکن است کنگره در خرداد ماه بانک صادرات و واردات آمریکا را منحل کند. این امر سبب میشود مشتریان خارجی تنها بمانند و صادرکنندگان آمریکایی در برابر رقبای خود ضعیف شوند. ادوین ترومن از مقامات سابق وزارت خزانهداری آمریکا گفت ما داریم از جایگاه محوری که قبلا در صحنه بینالمللی داشتیم، عقب مینشینیم. دیو جی رایچرت نماینده کنگره گفت این کشمکش واقعا یک دوراهی برای آمریکا و نقش رهبری آن در جهان است. ما با رهبری اقتصاد جهان، مسیر را تعیین میکنیم و اگر این کار را نکنیم، دیگران وارد میشوند.
هزینه کمکاری در این موضوع کم نیست. تقویت نکردن صندوق بینالمللی پول و دیگر نهادها، قدرت غرب را در رویاروییهایی همچون نزاع با روسیه بر سر اوکراین ضعیف میکند. نفوذ فزاینده چین در آفریقا، جنوب آسیا و حتی آمریکای لاتین میتواند تلاشهای آمریکا و متحدان آن در موضوعهایی از مقابله کردن با تندروی خشونتآمیز تا کاهش دادن آثار تغییر اقلیم کم اثر کند. به نظر میرسد تاسیس بانک سرمایهگذاری زیرساخت آسیا توسط چین نقطه عطفی در این مسیر است. لارنس سامرز از مقامات اقتصادی ارشد دولت بیل کلینتون و باراک اوباما گفت تاسیس یک نهاد جدید اقتصادی توسط چین و ناتوانی واشنگتن برای جلوگیری از پیوستن متحدان آن به این بانک نشاندهنده مقطعی است که آمریکا نقش خود را به عنوان ضامن نظام اقتصادی جهانی از دست داد. سالها بود که چین تهدید میکرد نهادهایی برای رقابت کردن با نهادی تحت سلطه غرب مانند صندوق بینالمللی پول، بانک جهانی و بانک توسعه آسیا تاسیس یا حتی واحد پولی خود را به عنوان رقیب دلار مطرح کند. در سال ۲۰۱۰، اوباما طرح را پیشنهاد کرد که سهم چین را در صندوق بینالمللی پول از ۳.۸ به ۶ درصد رساند که البته هنوز از سهم ۱۶.۵ درصدی آمریکا کمتر است. کنگره مانع از اجرای این پیشنهاد شده است.
در این حال، وامدهی بینالمللی چین افزایش یافته است. فرد هاچبرگ که رئیس بانک صادرات و واردات است، گفت فقط در ۲ سال گذشته، بانکهای دولتی چین ۶۷۰ میلیارد دلار وام دادهاند. بانک صادرات و واردات از دهه ۱۹۳۰ که تشکیل شد، تا به حال ۵۹۰ میلیارد دلار وام داده است. چین که ۴ تریلیون دلار ذخایر ارزی دارد، منابع مالی فراوانی برای اعمال قدرت فزاینده اقتصادی دارد. مثلا شی جینپینگ رئیس جمهور چین قصد دارد وام ۴۶ میلیارد دلاری برای اجرای طرحهای زیربنایی به پاکستان پیشنهاد دهد که مسیرهای حمل و نقل جدیدی در آسیا ایجاد میکند و موقعیت آمریکا را به عنوان قدرت مسلط در منطقه به چالش میکشد. کوین رافرتی از مقامات سابق بانک جهانی اخیرا در مطلبی نوشت آمریکا راه خود را گم کرده و به سرعت از ادعای رهبری مالی، اقتصادی، سیاسی و اخلاقی دست کشیده است. وی افزود این اولین بار نیست که اوباما با فصاحت میتواند حرف بزند، اما هیچ راهنمای سیاسی ندارد که چگونه کار را به انجام برساند.
دیگر کارشناسان نظر دیگری درباره زمان جاری دارند. والتر راسل مید استاد دانشکده براد گفت خیزش چین به عنوان یک قدرت اقتصادی اجتنابناپذیر بود و تاسیس یک نهاد وامدهی رقیب با رفتار بینالمللی اتحاد شوروی و چین کمونیست در خلال جنگ سرد متفاوت است. وی افزود در آن زمان رقبای آمریکا سعی میکردند نظم اقتصادی را که آمریکا و انگلیس پس از جنگ جهانی دوم ایجاد کرده بودند، ویران کنند، اما حالا قدرتهای نوظهور میکوشند از آن تقلید کنند، هر چند به شکلی ناقص.
پیامدهای نهایی این فرایند هر چه باشد، سیاستمداران در واشنگتن همدیگر را متهم میکنند. باب کورکر رئیس کمیته روابط خارجی سنا از نظر رافرتی حمایت کرد. وی گفت پارسال طرح تغییر در سهمیه صندوق بینالمللی پول را به طرح کمک به اوکراین اضافه کرد، اما اوباما شخصا برای تصویب کردن آن مداخله نکرد. وی گفت طرح جدید که به رئیس جمهوری اختیار آن را میدهد که با سرعت موافقتنامههای تجاری با آسیا و اروپا منعقد کند، بدون توجه کافی کاخ سفید متوقف میشود. رهبر مخالفت با اصلاح صندوق بینالملی پول و بانک صادرات و واردات جب هنسارلینگ نماینده تگزاس در مجلس نمایندگان است. گروه تی پارتی از وی حمایت میکند. مخالفت با ائتلافهای بینالمللی تجاری با دموکراتهایی است که تا مدتی پیش از حامیان رئیس جمهور بودند. سناتور تیم کین معتقد است دو دهه جنگ سبب شده است تا عناصری از هر دو حزب توجه خود را به داخل کشور معطوف کنند. وی گفت شبکه مقررات و نهادهای بینالمللی را آمریکا به شکلی خاص ایجاد کرد. این شبکه چند دهه به تقویت صلح و رفاه کمک کرد. وی ادامه داد آمریکا این شبکه را ساخت، نه به خاطر منفعت خود بلکه برای منفعت جهان. اینکه ما حالا داریم از نقش رهبری کنار میکشیم، بسیار بسیار مشکلآفرین است.
کارشناسان میگویند این وضع باعث دگرگونی در عرصه جهانی به خصوص به نفع چین شده است. مقامات دولت اوباما اظهار نگرانی میکنند که پکن در حال گسترش دادن نفوذ اقتصادی خود در آسیا و دیگر مناطق است، بدون آنکه به استانداردهای مربوط به حفاظت از محیط زیست، حقوق کارگران و شفافیت تجاری که در میان نهادهای غرب به هنجار بدل شده است، توجه کند. اوباما به خوبی از این چالش آگاه است. وی دیروز جمعه گفت بازارهای پررشد و پرجمعیت در آسیا خواهند بود و اگر به شکلگیری مقرراتی کمک نکنیم که عرصه را برای رقابت کردن شرکتها و کارگرهای ما در این بازارها هموار کند، آنگاه چین مقرراتی تدوین خواهد کرد که به نفع کارگران و شرکتهای چینی است.
۵ سال پیش، اوباما پیشنهاد کرد چین و دیگر قدرتهای نوظهور اختیار بیشتری متناسب با قدرت فزاینده اقتصادی خود در ساختار مدیریتی صندوق بینالمللی پول داشته باشند، اما این طرح در پیچ و خم کنگره گرفتار شد. این امر یکی از دلایلی بود که سبب شد چین نهاد مالی چندجانبهای برای رقابت مستقیم با غولهای مستقر در واشنگتن راهاندازی کند. تلاش اوباما برای انعقاد پیمان تجاری با ۱۲ کشور اقیانوس آرام به رویارویی کاخ سفید با اتحادیههای تجاری، طرفداران محیط زیست و دیگر کنشگران انجامیده است و احتمال دارد این طرح با شکست روبرو شود. حتی ممکن است کنگره در خرداد ماه بانک صادرات و واردات آمریکا را منحل کند. این امر سبب میشود مشتریان خارجی تنها بمانند و صادرکنندگان آمریکایی در برابر رقبای خود ضعیف شوند. ادوین ترومن از مقامات سابق وزارت خزانهداری آمریکا گفت ما داریم از جایگاه محوری که قبلا در صحنه بینالمللی داشتیم، عقب مینشینیم. دیو جی رایچرت نماینده کنگره گفت این کشمکش واقعا یک دوراهی برای آمریکا و نقش رهبری آن در جهان است. ما با رهبری اقتصاد جهان، مسیر را تعیین میکنیم و اگر این کار را نکنیم، دیگران وارد میشوند.
هزینه کمکاری در این موضوع کم نیست. تقویت نکردن صندوق بینالمللی پول و دیگر نهادها، قدرت غرب را در رویاروییهایی همچون نزاع با روسیه بر سر اوکراین ضعیف میکند. نفوذ فزاینده چین در آفریقا، جنوب آسیا و حتی آمریکای لاتین میتواند تلاشهای آمریکا و متحدان آن در موضوعهایی از مقابله کردن با تندروی خشونتآمیز تا کاهش دادن آثار تغییر اقلیم کم اثر کند. به نظر میرسد تاسیس بانک سرمایهگذاری زیرساخت آسیا توسط چین نقطه عطفی در این مسیر است. لارنس سامرز از مقامات اقتصادی ارشد دولت بیل کلینتون و باراک اوباما گفت تاسیس یک نهاد جدید اقتصادی توسط چین و ناتوانی واشنگتن برای جلوگیری از پیوستن متحدان آن به این بانک نشاندهنده مقطعی است که آمریکا نقش خود را به عنوان ضامن نظام اقتصادی جهانی از دست داد. سالها بود که چین تهدید میکرد نهادهایی برای رقابت کردن با نهادی تحت سلطه غرب مانند صندوق بینالمللی پول، بانک جهانی و بانک توسعه آسیا تاسیس یا حتی واحد پولی خود را به عنوان رقیب دلار مطرح کند. در سال ۲۰۱۰، اوباما طرح را پیشنهاد کرد که سهم چین را در صندوق بینالمللی پول از ۳.۸ به ۶ درصد رساند که البته هنوز از سهم ۱۶.۵ درصدی آمریکا کمتر است. کنگره مانع از اجرای این پیشنهاد شده است.
در این حال، وامدهی بینالمللی چین افزایش یافته است. فرد هاچبرگ که رئیس بانک صادرات و واردات است، گفت فقط در ۲ سال گذشته، بانکهای دولتی چین ۶۷۰ میلیارد دلار وام دادهاند. بانک صادرات و واردات از دهه ۱۹۳۰ که تشکیل شد، تا به حال ۵۹۰ میلیارد دلار وام داده است. چین که ۴ تریلیون دلار ذخایر ارزی دارد، منابع مالی فراوانی برای اعمال قدرت فزاینده اقتصادی دارد. مثلا شی جینپینگ رئیس جمهور چین قصد دارد وام ۴۶ میلیارد دلاری برای اجرای طرحهای زیربنایی به پاکستان پیشنهاد دهد که مسیرهای حمل و نقل جدیدی در آسیا ایجاد میکند و موقعیت آمریکا را به عنوان قدرت مسلط در منطقه به چالش میکشد. کوین رافرتی از مقامات سابق بانک جهانی اخیرا در مطلبی نوشت آمریکا راه خود را گم کرده و به سرعت از ادعای رهبری مالی، اقتصادی، سیاسی و اخلاقی دست کشیده است. وی افزود این اولین بار نیست که اوباما با فصاحت میتواند حرف بزند، اما هیچ راهنمای سیاسی ندارد که چگونه کار را به انجام برساند.
دیگر کارشناسان نظر دیگری درباره زمان جاری دارند. والتر راسل مید استاد دانشکده براد گفت خیزش چین به عنوان یک قدرت اقتصادی اجتنابناپذیر بود و تاسیس یک نهاد وامدهی رقیب با رفتار بینالمللی اتحاد شوروی و چین کمونیست در خلال جنگ سرد متفاوت است. وی افزود در آن زمان رقبای آمریکا سعی میکردند نظم اقتصادی را که آمریکا و انگلیس پس از جنگ جهانی دوم ایجاد کرده بودند، ویران کنند، اما حالا قدرتهای نوظهور میکوشند از آن تقلید کنند، هر چند به شکلی ناقص.
پیامدهای نهایی این فرایند هر چه باشد، سیاستمداران در واشنگتن همدیگر را متهم میکنند. باب کورکر رئیس کمیته روابط خارجی سنا از نظر رافرتی حمایت کرد. وی گفت پارسال طرح تغییر در سهمیه صندوق بینالمللی پول را به طرح کمک به اوکراین اضافه کرد، اما اوباما شخصا برای تصویب کردن آن مداخله نکرد. وی گفت طرح جدید که به رئیس جمهوری اختیار آن را میدهد که با سرعت موافقتنامههای تجاری با آسیا و اروپا منعقد کند، بدون توجه کافی کاخ سفید متوقف میشود. رهبر مخالفت با اصلاح صندوق بینالملی پول و بانک صادرات و واردات جب هنسارلینگ نماینده تگزاس در مجلس نمایندگان است. گروه تی پارتی از وی حمایت میکند. مخالفت با ائتلافهای بینالمللی تجاری با دموکراتهایی است که تا مدتی پیش از حامیان رئیس جمهور بودند. سناتور تیم کین معتقد است دو دهه جنگ سبب شده است تا عناصری از هر دو حزب توجه خود را به داخل کشور معطوف کنند. وی گفت شبکه مقررات و نهادهای بینالمللی را آمریکا به شکلی خاص ایجاد کرد. این شبکه چند دهه به تقویت صلح و رفاه کمک کرد. وی ادامه داد آمریکا این شبکه را ساخت، نه به خاطر منفعت خود بلکه برای منفعت جهان. اینکه ما حالا داریم از نقش رهبری کنار میکشیم، بسیار بسیار مشکلآفرین است.
