«تَکرار» در ابهام
رئیس جمهوراسبق طی ماههای گذشته در چند سخنرانیاش صریح و آشکار عنوان کرد که دیگر حتی خواسته او هم اعتباری پیش مردم ندارد و باید در فرصت باقی مانده تا انتخابات نسبت به انجام اقدامات جدی عمل کرد و چارهای دیگر اندیشید.
جواد امام، فعال سیاسی اصلاحطلب و از چهرههای نزدیک به خاتمی در این باره به «همدلی» میگوید: من فکر میکنم مردم منتظر نگاه آقای خاتمی و اظهارنظر آقای خاتمی هستند. ولی اینکه آقای خاتمی بخواهد مثل گذشته بیایند نظر بدهند جای سوال است. من فکر میکنم هنوز خود جامعه هم به این جمعبندی نرسیده باشد که انتظار این پیام را دارد یا خیر و البته آقای خاتمی هم به جمعبندی برای اظهار نظر درباره انتخابات نرسیده است. دوره قبل فضا متفاوت بود. ضمن اینکه آقای خاتمی برای حفظ منافع ملی و کشور علیرغم اینکه هیچ سهمی در قدرت ندارد، برای خروج کشور از آن بن بستها و چالشهایی که ایجاد شده بود، آمد و حمایت کرد و پیروزی اصلاحات رقم خورد.
امام میافزاید: علیرغم اینکه نامزدها خیلی سابقه اصلاحطلبی نداشتند و خیلی مشهور نبودند، با حمایت آقای خاتمی توانستند موفق شوند. هرچند آقای روحانی با حمایت آقای خاتمی توانست به پیروزی برسد ولی بعد از استقرار در دولت، در چینش کابینه و برنامههای خود هیچ هماهنگی با آقای خاتمی یا اصلاحات به صورت تشکیلاتی نداشت. با این حال خیلی از انتقاداتی را که به دولت میشود بخشی از آن را به خاطر حمایتهای آقای خاتمی متوجه جریان اصلاحات میدانند. شاید پیش روی دولت هم تنگناها و بنبستهایی وجود داشته است، ولی آن بخش دیده نمیشود. ولی بخشی که تشویق مردم برای حضور در صحنه انتخابات بوده است، متوجه جریان اصلاحطلب میشود.
باید دید جامعه چه طلب میکند
او میگوید: امروز هم اکثر چهرههای شاخص رد صلاحیت شدهاند و ما تجربه دو دوره گذشته را نمیتوانیم تکرار کنیم. از طرف دیگر با توجه به نقدهایی هم که به جریان اصلاحات وارد میشود، بنابراین باید خواست دو طرف دیده شود و ببینیم که در روزهای آینده چه اتفاقاتی خواهد افتاد و باید دید جامعه چه طلب میکند و آقای خاتمی به چه جمعبندی میرسد. ولی مسلم این است که آقای خاتمی درخواستشان از مردم شرکت در انتخابات است، ولو اینکه جریان اصلاحات بهویژه در تهران لیستی ارائه نکند، به هرحال برنامههایی ارائه خواهند کرد که مردم نسبت به کاندیداهای موجود و برنامههایی که کاندیداهای اصلاحات پیشرویشان میگذارند تصمیم بگیرند.
خاتمی بدون اثر
در این میان عبدالله ناصری هم معتقد است: شرایط جامعه امروز به گونهای است که من فکر میکنم آقای خاتمی پیامی نخواهد داد. علت آن هم این است که او میداند که اثرگذاری لازم را ندارد. هر چند آقای خاتمی به فکر منافع ملی و مشارکت بالا در انتخابات هستند. من تاکید میکنم که آقای خاتمی حوادث و مسائل و اوضاع کشور را خیلی هوشمندانه رصد میکند.
ناصری ادامه میدهد: همچنان که در سال ۹۰ مطالبهای نداشت، اما تکلیف خودش میدانست که حمایت کند، حالا هم اگر ضرورتی بداند پیام میدهد. اگر آقای خاتمی ویدئویی در این باره منتشر نکنند نشان از این دارد که جمعبندی روشنی از شرایط کشور هنوز ندارد.
نمیدانم واقعا مردم چه انتظاری دارند
همچنین حسن رسولی، فعال سیاسی اصلاحطلب و عضو شورای شهر تهران هم معتقد است: هم این قدر اوضاع پیچیده هست که نمیدانم درباره آن باید چه گفت. او به همدلی میگوید: صادقانهترین سخنی که میتوانم در این باره بگویم این است که نمیدانم واقعا مردم چه انتظاری دارند.
از دیگر سو غلامعلی رجایی، فعال سیاسی اصلاحطلب در پاسخ به این سوال که آیا مردم از آقای خاتمی انتظار دارند که پیام انتخاباتی بدهد، میگوید: جریان اصلاحات یک جریان رسمی شناخته شده است و کسی هم نمیتواند آن را حذف کند. در هیچ ردهای از قدرت و اساسا حذف یک جریان هم به نفع کشور نیست و یک کشور هم نمیتواند با یک جناح اداره بشود.
رجایی توضیح میدهد: آقای خاتمی به عنوان رهبر اصلاحات پذیرفته شده است و یک منتقد نجیب است و مخالفان ایشان هم به نجیب بودن ایشان شهادت میدهند. اما جریان اصلاحات در دوره قبل با جریان اعتدال گره خورد و به تدریج از دولت هم کنار گذاشته شد و به رغم همه این نامهربانیها، اصلاحات حمایت خود را از دولت ادامه داده است و کسی انکار نمیکند که در روی کار آمدن دولت و ترکیب مجلس اصلاحات نقش عمده داشته است. به همین خاطر برخی از انتقادات متوجه اصلاحات هم میشود که دولت را روی کار آورده است. جریان رقیب از این به عنوان پاشنه آشیل استفاده میکنند که خود شما دولت را روی کار آوردید و همین باعث کاهش آرا خواهد شد، ولی به معنای آن نیست که اصلاحطلبان قدرت را واگذار شده ببینند.
این فعال سیاسی اصلاحطلب اضافه میکند: چهرههای اصلاحطلب عمدتا حذف شدهاند و انتخابات رقابتی نیست و شرایط به گونهای شد که اصلاحطلبان گفتند ما لیست نمیدهیم و این نشان میدهد که دست اصلاحات خالی است. بنابر این میتوان نتیجه گرفت که جریان اصلاحات عرصه را واگذار کرده است و عرصه قابل رقابت نیست. شورای عالی سیاستگذاری اصلاحطلبان به نوعی از ننگ تحریم انتخابات که غلط هم هست، خودش را دور کرده است، ولی در عین حال گفته است که دستش برای ارائه لیست بسته است و این حق طبیعی یک جریان است که بتواند یک لیست ببندد. او تاکید میکند: به نظرم آقای خاتمی این دوره پیام ویدئویی دوره قبل را نمیدهد ولی مردم را دعوت به حضور در انتخابات میکنند. چون موضعی هم هست که رهبری بر آن تاکید کردند. نمیتوانیم موضع خلاف رهبری بگیریم. مردم هم یا برخی توقع ندارند که آقای خاتمی مانند دوره قبل پیام بدهد یا اگر آن پیام تکرار شود آن را نمیپذیرند. چون دولتی سر کار آمد که ناکارآمد بود که باید این ناکارآمدی را هم در طبق انصاف گذاشت. چرا که دولت در عرصههای مختلف اقتصادی، سیاسی و فرنگی شاید 30 درصد ابزار اجرا را در دست دارد.
حالا در روزهای منتهی به انتخابات مجلس یازدهم باید دید که سیدمحمد خاتمی چه تصمیمی میگیرد. هرچند که رفتار گذشته او نشان داده است که در انتخابات مشارکت میکند و احتمالا مردم را هم به مشارکت در انتخابات تشویق میکند، اما این که مردم را به رای دادن به اصلاحطلبان تایید صلاحیت شده تشویق میکند یا نه، جای سوال دارد. با این حال شواهد نشان میدهد که هنوز در این باره به جمعبندی نرسیده است. چرا که روز جمعه در پیامی که به مجمع عمومی انجمن اسلامی مدرسین دانشگاهها داده بود، هیچ اشارهای به انتخابات و کاندیداهای اصلاحطلب نکرده بود.
همدلی
