جوخه؛ چارچوب مهار چین
بایدن در این نشست گفت:«ما در تلاش هستیم تا اطمینان حاصل کنیم منطقه ما براساس قواعد بینالمللی و با توجه به ارزشهای جهانی اداره میشود. تلویزیون «ان.اچ.کی» ژاپن نیز روز شنبه گزارش کرد: سوگا یوشیهیده نخستوزیر ژاپن، جو بایدن رییسجمهوری امریکا، اسکات موریسون نخستوزیر استرالیا و نارندرا مودی نخستوزیر هند؛ جمعه شب به وقت ژاپن اولین نشست خود موسوم به اجلاس کواد را به صورت آنلاین و به مدت بیش از ۹۰ دقیقه برگزار کردند. این رهبران توافق کردند برای مقابله با مسائل مرتبط با واکسنهای ویروس کرونا، فناوریهای نوظهور و تغییرات آب و هوایی گروههای کارشناسی تشکیل دهند. براساس این گزارش سوگا گفت امیدوار است که این کشورها برای ارتقا و ترویج «یک منطقه آزاد و باز اقیانوسهای آرام و هند» و دستیابی به صلح، ثبات و رفاه در این منطقه از راههای مختلف از جمله تلاشها برای متوقف کردن گسترش ویروس کرونا با یکدیگر هماهنگ شوند. این رهبران با پیشنهاد سوگا مبنی بر همکاری نزدیک با سایر کشورها جهت دستیابی به این هدف موافقت کردند. همچنین رهبران یادشده توافق کردند تا پایان سال جاری میلادی یک اجلاس رودررو برگزار کنند. سوگا بعدا خطاب به خبرنگاران گفت، این نشست به این 4 کشور کمک کرد تا به یک «مرحلهتازه» در روابط خود دست یابند و اینکه آنها به عنوان یک گروه اصلی برای دستیابی به اهداف بلندپروازانه با نتایج قاطع کار خواهند کرد. رویترز نوشته است در پایان نشست روز جمعه، یوشیهیده سوگا به خبرنگاران گفته به شدت با تلاش چین برای تلاش این کشور در راستای تغییر وضع موجود در منطقه مخالفت کرده و نارندرا مودی نیز ضمن تاکید بر اینکه «عصر جوخه فرا رسیده» گفت این چارچوب بینالمللی جایگاه خود را در منطقه پیدا کرده و اکنون به عنوان یکی از پایههای ثبات و آرامش در منطقه مطرح است.
زمینهسازی برای رویارویی از موضع قدرت
جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی رییسجمهور امریکا که قرار است یکی از اعضای هیات امریکایی ملاقاتکننده با مقامات چینی باشد، نشست چهارجانبه روز جمعه را «روز بزرگی برای دیپلماسی امریکا» میداند؛ چراکه به گفته او واشنگتن در تلاش بود با احیای اتحادها از موضع قدرت با پکن مواجه شود و این نشست چنین امکانی را فراهم کرد. سالیوان به خبرنگاران گفت در نشست روز جمعه هر 4 رهبر درباره اقدامات و سیاستهای چین موضعگیری کرده و تاکید داشتند که «فریب» چین را نخوردهاند. مشاور امنیت ملی امریکا افزود: آنها بر این باورند که دموکراسیها میتوانند در مقابل دولتی «خودکامه» بهتر ظاهر شوند.
بر اساس گفتههای مشاور امنیت ملی جو بایدن، آزادی دریانوردی در دریاهای جنوب و شرق چین، حملات سایبری اخیر به ایالات متحده و امنیت زنجیره تامین تجارت بینالمللی همراه با مساله هستهای کره شمالی و کودتا و «سرکوب خشونتآمیز» معترضان در میانمار از دیگر مواردی بود که از سوی رهبران امریکا، هند، ژاپن و استرالیا به آن پرداخته شد.
از احساس ضرورت همگرایی تا دیپلماسی کووید 19
فارن پالیسی در مقالهای کنار هم قرار گرفتن توان بیولوژیکی ایالات متحده، قدرت اقتصادی ژاپن، ظرفیت تولید هند و پتانسیل لجستیکی استرالیا را گام مهمی در راستای مقابله با کووید19 در شرق آسیا دانسته و از آن به عنوان عاملی برای ایجاد تحول در دیپلماسی واکسن از سوی کشورهای دموکراتیک منطقه توصیف کرده است. در این مقاله آمده است:«چین برای ماهها با استفاده از توانایی خود در مقابله با بیماری کووید19 همچنین صادرات واکسن این بیماری تلاش کرد تا نفوذ خود را در مناطق شرقی آسیا و دیگر نقاط دنیا افزایش دهد اما اگر همکاری گروه جوخه محقق شود، نتیجه جنگ بر سر دیپلماسی واکسن تغییر خواهد کرد.»
مایکل جی گرین، معاون ارشد آسیا در مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی و استاد دانشگاه جورج تاون در این باره میگوید:«منطق این بازی سیاسی ایالات متحده زمانی آشکار میشود که دریابیم آنچه بیشتر متحدان ایالات متحده در آسیا میخواهند این است که ایالات متحده به نقش رهبری در تجارت منطقهای بازگردد و در تعیین قواعد این تجارت اثرگذار باشد. دولت بایدن هم در شرایط سختی قرار دارد که پیشتر تصور آن را نمیکرد. اعضای تیم سیاست خارجی بایدن گمان میبردند با همکاری متحدان اروپایی پیروز اصلی تقابل با چین باشند اما زمانی که بایدن درکنفرانس امنیتی مجازی مونیخ حاضر شد و از سران کشورهای اروپایی خواست تا با واشنگتن برای ایجاد چارچوبی به منظور مقابله با چین همکاری کنند، مرکل و مکرون تصمیم گرفتند درباره همه چیز صحبت کنند به جز موضوع چین. در این شرایط افزایش هزینههای دفاعی امریکا در شرق آسیا وگسیل دادن نیروهای بیشتر به این منطقه به عنوان یک گزینه مطرح است و اختلافنظرهایی پیرامون آن در واشنگتن وجود دارد اما تحلیلگران بر این باورند که چنین وضعیتی میتواند باعث گسترش فشار چین بر متحدان منطقهای امریکا شود. با توجه به پارامترهای ذکر شده امریکا ناچار بود به ابتکاری با همراهی متحدانش درآسیا دست بزند.» به گفته گرین، اصلیترین خواسته کشورهای شرق آسیا درحال حاضر کمک به کنترل بیماری کووید19 است و از همین رو واشنگتن و دیگرکشورهای چارچوب «جوخه» کوشیدند با قدم گذاشتن در این مسیر با نفوذ چین مقابله کنند. سلینا وانگ، خبرنگار شبکه سیانان در توکیو در تحلیل تنشهای چین با همسایگانش و امریکا معتقد است: «نگرانی همه این 4 کشور درباره اقدامات چین افزایش یافته است. با آنکه مقامات این 4 کشور قبلا با هم دیدارهایی داشتهاند اما این برای نخستین بار است که مقامات این 4 کشور در اجلاسی چهارجانبه با یکدیگر دیدار میکنند. چین این اجلاس چهارجانبه را رد کرده و آن را طرحی ضدچینی توصیف کرده و گفته است که این اقدام یادآور ذهنیت مسموم دوران جنگ سرد است. در ماههای اخیر شاهد بروز تنشهایی میان چین و هر یک از این 4 کشور بوده و دیدهایم که مناسبات آنها به صورت قابل توجهی افول پیدا کرده است.» به گفته او، ژاپن نگران تعدی فزاینده نظامی چین در آبهای چین شرقی است. درباره استرالیا نیز باید مدنظر داشت که وقتی این کشور انجام گرفتن تحقیقاتی درباره خاستگاه ویروس کرونا را خواستار شد، چین تحریمهایی علیه کالاهای استرالیایی اعمال کرد. به نظر بسیاری از تحلیلگران این اقدام چین با انگیزههای سیاسی بوده است. درباره هند نیز باید به خاطر داشت که از زمان بروز بحران مرزی چین و هند، تنشهای دو کشور سیر فزاینده داشته است. وانگ تاکید دارد که این 4 کشور به صورت فزایندهای حس میکنند که باید همگرایی داشته باشند تا بتوانند در مقابل قدرت گرفتن چین بایستند.
