هشدار مشاور اقتصادي رييسجمهور به منتقدان دولت
فضای یاس برای مردم ترسیم نکنید
ساعت 24- دکتر مسعود نیلی مشاور ارشد اقتصادی رییسجمهور که اکنون برخلاف بهار ۱۳۹۳ در محافل سخنرانی و نشستهای خبری به ویژه در تلویزیون کمتر ظاهر میشود ترجیح داد به میان دانشجویان دانشگاه شریف برود تا حرفهایش را با این قشر نخبه در میان بگذارد.
مشاور ارشد اقتصادي رييسجمهور در سخنان نسبتا مشروحي كه ارايه داد دو رويكرد داشت: روشكرد نخست، نگاه به گذشته و تاريخ اقتصاد ايران بود. وي در اين بخش از سخنان خود يادآور شد رشد به ويژه دوره فعاليت هشت ساله دولتهاي نهم و دهم بود و رويكرد دوم نيلي نگاه به آينده اقتصاد ايران در پرتو تحولات اقتصاد سياسي بود.
نيلي در اين سخنراني نيز همانند بحثهاي پيشين خود تلاش كرد حرفهاي سياسياش را نيز در قالب و چارچوب ادبيات اقتصادي بيان كند و يادآور شد كه تحريمهاي فعلي كه عليه ايران اعمال ميشود از جمله انواع تحريمهاي موثر است، اما در اقتصاد ايران فقط آثار تحريم نيست، بلكه اين متغير راه را براي حركت ساير عوامل مسدود كرده است.
اقتصاد ايران از ۱۳۳۹ تا امروز فراز و فرود و نوسان شديد داشته است و اگر رشد به اندازه دو سال ۱۳۹۱ و ۱۳۹۲ باشد ميليونها تحصيلكرده ايراني بيكار خواهند ماند.
رويكرد دوم وي نگاه به آينده اقتصاد ايران بود كه در اين بخش موضوع بسيار بااهميت تحريمهاي غرب عليه كسب و كار و محيط كلان اقتصاد ايرانيان را دستمايه تحليل قرار داد و تاكيد كرد تحريمهاي اعمال شده موثرند اما اگر به صورت كامل حذف شوند اقتصاد ايران ميتواند در يك سال به گذشته پيش از تحريم برگردد. او هشدار داد نبايد مردم را مايوس كرد كه حتي پس از رفع تحريم چيزي عوض نميشود.
نباید فضا و تصوير مأیوسکننده در جامعه ایجاد کنیم و بگویم که با رفع تحریم هم مشکلات حل نمیشود و از سوی دیگر نیز نباید دید غیرواقعی و خوشبینانه داشته باشیم که با رفع تحریم همه مشکلات حل میشود. در فضای نامساعد داخلی، حل مسائل بیرونی کمککننده نخواهد بود، زیرا همه ما ساکن یک کشتی هستیم و باید درک مشترک و تعامل داشته باشیم و از سوی دیگر رقابت در ارائه راهحل باید در دستور کار باشد.
پایه اصلی علم اقتصاد بر روی آزادی انتخاب است و از سوی دیگر برداشتهشدن تحریم نیز حق انتخاب به ما میدهد و برداشتهشدن تأثیرات کوتاهمدت و میانمدت را دارد. اما چارچوب حاکم بر اداره اقتصاد بسیار مهم است و تحریم یکی از پازلهای آن است و با رفع تحریم تمام مشکلات حل نمیشود. در حال حاضر مشکلات خود را بر اقتصاد تحمیل میکنند و ابعاد این مشکلات به حدی است که سیاستگذار را مجبور به تصمیمگیری کرده است. بهعنوان مثال؛ اکنون یارانه دچار کسری است، دولت باید سریعا تصمیم بگیرد، زیرا با نظام بازار انرژی مواجه هستیم که سمت مصارف آن عدد بزرگ و سمت منابع آن کوچک است یا نظام بانکی دچار مشکلات جدی و اساسی است و در کنار آن بودجه دولت با کمبود مواجه است؛ بنابراین این موارد نیز در کنار توجه به موضوع تحریمها، باید در منظومه تصمیمگیریها مورد توجه قرار گیرد.
درحالحاضر دولت کارفرمای بزرگ در اقتصاد نیست اما در گذشته دولت بنگاهدار بزرگی بود ولی اکنون مسئول یارانه و بهداشت و درمان است و ازسویدیگر نظام بنگاهداری ما خصوصی و دولتی سابق نیست و اکنون هویت مشخصی ندارد و شرایط رقابتی در بنگاهها برقرار نیست و کارایی موردانتظار حاصل نشده است. نیلی تاکید کردیکی از مسائل بسیار مهم اقتصاد ایران، بحث نزدیکترشدن انتظارات بعد از تحریمها به واقعیتهاست. تاکنون تصور مردم از مشکلات اقتصادی ایجادشده، نحوه مدیریت تحریمها بوده است، اگر انتظارات بهدرستی مدیریت نشود سبب میشود که مسوولان شتابزده عمل کنند و مجبور به واردات شوند. انتظارات مردم بر عملکرد اقتصادی بسیار مؤثر است و اگر اعتماد به سیاستگذار وجود داشته باشد تصمیمگیریها، صحیحتر و منطقیتر خواهد بود.
نيلي در اين سخنراني نيز همانند بحثهاي پيشين خود تلاش كرد حرفهاي سياسياش را نيز در قالب و چارچوب ادبيات اقتصادي بيان كند و يادآور شد كه تحريمهاي فعلي كه عليه ايران اعمال ميشود از جمله انواع تحريمهاي موثر است، اما در اقتصاد ايران فقط آثار تحريم نيست، بلكه اين متغير راه را براي حركت ساير عوامل مسدود كرده است.
اقتصاد ايران از ۱۳۳۹ تا امروز فراز و فرود و نوسان شديد داشته است و اگر رشد به اندازه دو سال ۱۳۹۱ و ۱۳۹۲ باشد ميليونها تحصيلكرده ايراني بيكار خواهند ماند.
رويكرد دوم وي نگاه به آينده اقتصاد ايران بود كه در اين بخش موضوع بسيار بااهميت تحريمهاي غرب عليه كسب و كار و محيط كلان اقتصاد ايرانيان را دستمايه تحليل قرار داد و تاكيد كرد تحريمهاي اعمال شده موثرند اما اگر به صورت كامل حذف شوند اقتصاد ايران ميتواند در يك سال به گذشته پيش از تحريم برگردد. او هشدار داد نبايد مردم را مايوس كرد كه حتي پس از رفع تحريم چيزي عوض نميشود.
نباید فضا و تصوير مأیوسکننده در جامعه ایجاد کنیم و بگویم که با رفع تحریم هم مشکلات حل نمیشود و از سوی دیگر نیز نباید دید غیرواقعی و خوشبینانه داشته باشیم که با رفع تحریم همه مشکلات حل میشود. در فضای نامساعد داخلی، حل مسائل بیرونی کمککننده نخواهد بود، زیرا همه ما ساکن یک کشتی هستیم و باید درک مشترک و تعامل داشته باشیم و از سوی دیگر رقابت در ارائه راهحل باید در دستور کار باشد.
پایه اصلی علم اقتصاد بر روی آزادی انتخاب است و از سوی دیگر برداشتهشدن تحریم نیز حق انتخاب به ما میدهد و برداشتهشدن تأثیرات کوتاهمدت و میانمدت را دارد. اما چارچوب حاکم بر اداره اقتصاد بسیار مهم است و تحریم یکی از پازلهای آن است و با رفع تحریم تمام مشکلات حل نمیشود. در حال حاضر مشکلات خود را بر اقتصاد تحمیل میکنند و ابعاد این مشکلات به حدی است که سیاستگذار را مجبور به تصمیمگیری کرده است. بهعنوان مثال؛ اکنون یارانه دچار کسری است، دولت باید سریعا تصمیم بگیرد، زیرا با نظام بازار انرژی مواجه هستیم که سمت مصارف آن عدد بزرگ و سمت منابع آن کوچک است یا نظام بانکی دچار مشکلات جدی و اساسی است و در کنار آن بودجه دولت با کمبود مواجه است؛ بنابراین این موارد نیز در کنار توجه به موضوع تحریمها، باید در منظومه تصمیمگیریها مورد توجه قرار گیرد.
درحالحاضر دولت کارفرمای بزرگ در اقتصاد نیست اما در گذشته دولت بنگاهدار بزرگی بود ولی اکنون مسئول یارانه و بهداشت و درمان است و ازسویدیگر نظام بنگاهداری ما خصوصی و دولتی سابق نیست و اکنون هویت مشخصی ندارد و شرایط رقابتی در بنگاهها برقرار نیست و کارایی موردانتظار حاصل نشده است. نیلی تاکید کردیکی از مسائل بسیار مهم اقتصاد ایران، بحث نزدیکترشدن انتظارات بعد از تحریمها به واقعیتهاست. تاکنون تصور مردم از مشکلات اقتصادی ایجادشده، نحوه مدیریت تحریمها بوده است، اگر انتظارات بهدرستی مدیریت نشود سبب میشود که مسوولان شتابزده عمل کنند و مجبور به واردات شوند. انتظارات مردم بر عملکرد اقتصادی بسیار مؤثر است و اگر اعتماد به سیاستگذار وجود داشته باشد تصمیمگیریها، صحیحتر و منطقیتر خواهد بود.
