۲۰ سال، ۴ رییسجمهور و درهای همچنان بسته WTO
واقعیت این است كه رهبران دولتهای چهار گانه یاد شده در ۲۰ سال از ۱۳۷۴ تا امروز فرصتی برای فكر كردن به طور جدی و برای عمل در باره پیوستن به WTO و سایر پیمانهای تجاری در دنیا را پیدا نكردهاند. بر پایه آمارهای ارایه شده از طرف WTO در حال حاضر ۵۲۴ موافقتنامه تجارت ترجیحی و آزاد میان كشورهای مختلف جهان منتقد شده است. سهم ایران در این میان در خوشبیانهترین حالت ۹ موافقتنامه است. البته از آنجا كه این موافقتنامهها به لحاظ تعداد كالاهایی كه دربرمیگیرد و نیز به دلیل اینكه با كشورهایی چون بلاروس و سوریه منعقد شده است در واقع موافقتنامه تجاری به معنای دقیق كلم نیست.
این در حالی است كه تركیه با ۴۵ كشور و بلوك اقتصادی دارای موافقتنامه تجارت آزاد است و كره جنوبی با طیفی از كشورها كه ۷۳ درصد اقتصاد جهانی را دراختیار دارند موافقتنامه تجارت آزاد منعقد كرده است. فاصله ایران با كشورهای همرده در این حوزه بسیار زیاد است.
اگر ایران بتواند روند الحاس به سازمان جهانی تجارت را به پیش برده و به تدریج به تمام همسایگان خود موافقتنامه تجارت آزاد امضا نماید، آزادی عمل تجاری كشور به شدت افزایش خواد یافت، به كارگیری گزینه تحریم در برابر آن دشوار خواهد بود و نوعیمنافع مشترك با همسایگان پدید خواهد آمد كه زمینه را برای همزیستی مسالمتآمیز و همگرایی تدریجی در محیط همسایگی آشوبناك و پر ریسك ایران فراهم خواهد آورد.