تواناییهای اقتصادی ۳ ساحل ایران
به گزارش ساعت ۲۴، دكتر یدالله كریمیپور استاد جغرافیای سیاسی دانشگاه خوارزمی به همراه ۳ نفر از كارشناسان ژئوپلتیك ایران در گزارش خود به نام «تفاوتهای راهبردی سواحل ایران» رویكردهای متفاوت اقتصادی در این ۳ ساحل را بررسی كردهاند كه در ادامه میخوانید:
سواحل و رویكردهای متفاوت اقتصادی
رویكردهای غالب اقتصادی در سه كرانه دریایی، زمینهساز پیامدهای متفاوت راهبردی در این سواحل بودهاند.
الف- كرانه خلیج فارس؛ محور حیاتی اقتصادی ایران
دستكم از ۱۹۵۷ تاكنون، كرانههای خلیج فارس از خرمشهر تا بندرعباس به دلیل تمركز منابع نفتی- گازی و نیز بنادر بازرگانی، محور كلیدی و حیاتی ایرانند در مجموع از نیمه دوم سده بیست، محور ساحلی شمال خلیج فارس بنا به ملاحظات ژئواكونومیك، تبدیل به ستون و محور اقتصادی برای استمرار بقای ملی ایرانیان بوده است.
این محور با تبدیل شدن بهمحور تولید و صدور نفت خام، محور پایهای بازرگانی یا صادرات - واردات و محور اصلی سرمایهگذاریهای هیدروكربنی، عمق استراتژیك ایران را در برابر تهدیدهای دریایی متمایل به صفر ساخته است.
ب:- ساحل خزر؛ ساحل روستا - گردشگری
ماهیت غالب اقتصادی از آستارا چای تا جلگه جنوبی اترك بر پایه رویكرد عمومی كشاورزی - گردشگری استوار است. جلگه جنوبی خزر تنها ۲ درصد خاك كشاورزی كشور را در بردارد اما این نوار كمپهنا با تولید بیش از ۹۰ درصد تولید برنج، در واقع بشقاب برنج ایرانیان است.
در میان ۳۰ استان، تنها چهار استان جنوب خزر و زنجان دارای ضریب مكانی بالاتر از ۱.۵ بودهاند. در این میان گیلان با ضریب ۱.۷ بالاترین رتبه را میان استانها به دست آورد كه نشانگر ضریب بخش كشاورزی در این محور است. در حالی كه این ضریب برای خوزستان و بوشهر، كمتر از نیم درصد و در هرمزگان و چابهار میان ۰.۰۵ درصد تا یك درصد بوده است.
همچنین كرانههای جنوبی حزر تا ۱۳۷۸ با داشتن ۱۶۵۰ كانون جذب گردشگر كه شمار آن در ۱۳۸۶ از مرز ۳۲۰۰ كانون گذشت، نقش پایهای را در جلب گردشگران داخلی در اختیار دارند. از سوی دیگر، بخشهای ماهیگیری و شیلات و فعالیتهای بندری رتبههای بعدی اشتغال در نوار ساحلی جنوب خزر را دربر میگیرند.
ج- ساحل مكران؛ جهان چهارمی
رویكرد عمومی اقتصادی محور ساحلی مكران به ویژه از كنارك تا سیریك و نیز خاور چابهار تا گواتر، جدا از فعالیت منطقه آزاد چابهار و دگرگونیهای قابل توجه در زمینه صنعت شیلات، به دلایل گوناگون به ویژه ضعف بنیادین شبكه حمل و نقل، عقب افتادهترین نوار ساحلی كشور است. رویكرد عمومی روستاهای پراكنده در محور ساحلی از گواتر تا سدیچ ووگابریك حول محور ماهیگیری سنتی و گاه قاچاق است. این ساحل به اعتبار شاخصهای توسعه انسانی و نیز تولید ناخاص ملی بر پایه آمارهای رسمی چشماندازی جهان چهارمی دارد.
پیامد راهبردی
تبدیل كرانه خلیج فارس به محور حیاتی- اقتصادی، عمق استراتژیك كشور در برابر تهدیدهای دریا- پایه را متمایل به صفر ساخته است. حتی تكهای محدود هوایی میتواند موجبات اختلال جدی در روند صادرات- واردات و تولید نفت - گاز در مناطقی مانند خارك، خاركو، لاوان، سیری، عسلویه و كنگان شود.
