آشنایی با مواد اعتیاد آور
انواع مختلفی از مواد مخدر و اعتیاد آور وجود دارند و به همین دلیل، فرد معتاد در طول زمان، برای ارضا و احیای حس نشئگی، معمولاً از مادهٔ مخدر به مخدری قویتر نیازمند میشود. بنابر آمار سازمان ملل متحد در سال ۲۰۱۰ میلادی، از میان ۲۲۰ میلیون مصرفکننده مواد مخدر اعتیاد آور در جهان، بیش از ۱۶۰ میلیون نفر (افزون بر ۷۰ درصد) حشیش و فرآوردههای گیاه شاهدانه هندی (کانابیس) استفاده میکنند.[۱]
تعریف مواد مخدر
مخدر: تخدیر کننده، هرآنچه که باعث ایجاد تغییر غیرطبیعی در عملکرد دستگاه عصبی مرکزی شود
مواد مخدر به آن دسته از ترکیبات شیمیایی گفته میشود که مصرف آنها باعث دگرگونی در سطح هوشیاری و عملکرد مغز شود.[نیازمند منبع]
مواد مخدر و اعتیاد
اعتیاد نوعی بیماری مغزی مزمن، پیشرونده و عود کننده است که باعث میشود با وجود پی آمدهای ناگوار مصرف مواد، فرد معتاد باز هم برای به دست آوردن یا مصرف مواد مخدر خود را به هر دری بزند. اعتیاد از آن جهت بیماری محسوب میشود که مصرف مواد مخدر، ساختار مغز و نحوه فعالیت آن را تغییر میدهد. تغییراتی که بر اثر مصرف مواد مخدر در مغز انسان به وجود میآید ممکن است پایدار و بلند مدت باشد و به ایجاد رفتارهایی زیانبار در کسانی که مواد مخدر مصرف میکنند منجر شود. اعتیاد کاملاً شبیه به سایر بیماریهای مزمن همچون بیماری قلبی و یا دیابت است. چراکه در هر دوی این بیماری هافعالیت عادی و سالم یکی از اندامهای بدن مختل شده و پیآمدهای زیانباری به همراه میآورد. باید توجه داشت که این بیماریها قابل پیشگیری و قابل درمان هستند، ولی چنانچه اقدامی هر چه سریع تر در مورد آنها صورت نگیرد تا پایان عمر ادامه پیدا خواهند کرد.
آثار مواد مخدر بر مغز
مهمترین محل تأثیر مواد مخدر بر مغز است. در مغز گیرندههایی وجود دارد که این مواد بر آنها اثر میکنند. این گیرندهها به ۳ گروه تقسیم میشوند:
اثر بر گروه اول سبب تنظیم و کاهش احساس درد، کاهش فعالیت مرکز تنفس، یبوست و اعتیاد میشود.
اثر برگیرندههای دوم سبب کاهش احساس درد و افزایش حجم ادرار میشود.
اثر مواد مخدر بر گیرندهای گروه سوم سبب کاهش احساس درد میشود.
مواد مخدر پس از مصرف وارد سیستم ارتباطی مغز شده و فرایند عادی ارسال، دریافت و پردازش اطلاعات از سوی سلولهای عصبی را مختل میکنند. ساختار شیمیائی برخی از مواد مخدر از جمله ماریجوانا و هروئین شبیه نورونهای فرستنده طبیعی مغز است و در نتیجه نورونها را تحریک میکند. شباهت ساختار شیمیائی این گونه مواد مخدر به نورونهای فرستنده طبیعی سبب میشود تا سلولهای گیرنده مغز فریب خورده و اجازه دهند تا مواد مخدر وارد سلولهای عصبی شده و آنها را تحریک کنند. گرچه ساختار شیمیائی این گونه مواد مخدر شبیه ساختار مواد شیمیائی مغز است اما سلولهای عصبی مغز را به طور طبیعی تحریک و فعال نمیکنند و سبب میشوند تا پیامهای غیرعادی در شبکه عصبی مغز جریان پیدا کنند. برخی دیگر از مواد مخدر همچون آمفتامین و کوکائین باعث میشوند تا سلولهای عصبی مغز به مقدار بسیار زیادی نورونهای فرستنده طبیعی ایجاد کند یا از گردش عادی این مواد شیمیائی در مغز جلوگیری میکنند. ایجاد چنین اختلالی سبب میشود تا یک پیام بسیار قوی در مغز ایجاد شده و کانالهای ارتباطی مغز مختل شود. تفاوت میان طنین پیام طبیعی و پیامی که بر اثر مصرف این گونه مواد مخدر در مغز ایجاد میشوند شبیه تفاوت میان سخنانی است که کسی در گوش شما زمزمه کند و صدائی که با فریاد کشیدن در برابر میکروفون ایجاد میشود.
سرعت مسمومیت توسط مواد مخدر
خوردن: بین ۲۰ تا ۳۰ دقیقه
تزریق کردن در رگ:بین ۱۵ تا ۳۰ ثانیه
تزریق کردن در ماهیچه: بین ۳ تا ۵ دقیقه
استنشاق: بین ۵ تا ۸ ثانیه
ریختن در چشم: بین ۳ تا ۵ دقیقه
دستهبندی
مواد مخدر را به چهار گروه اصلی تقسیم میکنند
۱) depressant
مواد مخدری که واکنشهای مغز را آهسته میکند.
اثرات: کم شدن سرعت تنفس و ضربان قلب - کم شدن فشار خون - خواب آور
(هروئین، تریاک، مورفین)
۲) محرک stimulant
مواد مخدری که به سیستم عصبی بدن سرعت میبخشد.
اثرات: بیشتر شدن سرعت تنفس و ضربان قلب، بیشتر شدن فشار خون، جلوگیری از خواب
(کوکائین- نیکوتین)
۳) توهمزا hallucinogen
مواد مخدری که باعث حالتهایی مثل هذیان میشود.
اثرات: از دست دادن حافظه؛ لرزش؛ حالت استفراغ و عوض شدن اخلاق
(PCP- LSD)
۴) استنشاقی inhalant
مواد مخدری که از طریق استنشاق استفاده میشود.
اثرات: آهسته شدن فرایند مغز، بیشتر شدن ضربان قلب و سردرد
(ماریجوانا - چسب)
