روزنامه تعادل
تجارت با روسیه؛ دستوری یا اقتصادی
تجارت با روسیه؛ دستوری یا اقتصادی
r />
معاون وزير امور خارجه كشور در جلسه ديروز اعلام كرد كه بايد روابط تجاري ميان دو كشور ايران و روسيه بهگونهيي پيش رود كه حجم تجارت ميان دو كشور به ۲۰ميليارد دلار افزايش يابد. وعدهيي كه به ظاهر بسيار شيرين است اما بايد از خودمان بپرسيم چگونه مسوولان وعده اين رقم را ميدهند. نگاهي به آمار تجارت خارجي در سال گذشته نشان ميدهد كه كل تجارت خارجي ايران و روسيه در حدود ۱.۱ميليارد دلار بوده است كه بيش از ۷۰درصد آن سهم واردات و مابقي سهم صادرات به روسيه بوده است. امروز همچنين رييس اتاق ايران و روسيه اعلام كرد او به رييسجمهور قول داده با تلاش خود و فعالان اقتصادي در اتاقهاي بازرگاني بهويژه اتاقهاي مشترك ميزان مبادلات ايران و روسيه را از دو به چهارميليارد دلار و مبادلات بين ايران و چين را از ۴۰ به ۵۰ميليارد دلار برساند و براي ايفاي اين تعهد پافشاري و تلاش ميكند. در واقع رقم ۲ميليارد دلاري كه عسگراولادي از آن صحبت ميكرد مربوط به اوج زمان تجارت ايران و روسيه قبل از تحريم بوده است. حتي اين پير تجارت هم قول خود را نه ۲۰برابر كردن تجارت ايران و روسيه بلكه دو برابر كردن آن مطرح ميكند. اما در پس صحبت وي نكته مهمي نهفته است، عسگر اولادي هم روسيه را تلويحا با چين مقايسه ميكند. دو دهه پيش سهم چين از تجارت خارجي ايران كمتر از ۲درصد بود. حتي يك دهه قبل تجارت با چين سهمي دو رقمي نداشت. مسوولان بازار چين را بازاري با پتانسيل بالا توصيف كردند و نتيجه آن شد كه در سال ۹۲ بيش از ۲۳درصد صادرات و ۱۹درصد واردات ايران از چين بود. در اين ميان اكثر صادرات ايران را محصولات نفتي و فرآوردههاي وابسته به نفت تشكيل ميداد. در مقابل واردات ايران شامل انبوهي از كالاهاي مصرفي است كه حتي اگر بخش آسيب به صنايع داخلي آن را در نظر نگيريم عاملي براي خروج ارز است. امروز صحبت از مديريت واردات از چين است ولي روزي كه جاده واردات از بازار باز شد همه بهدنبال گسترش تجارت با اين كشور بودند. امروز هم همين موضوع در حال رخ دادن است. روسيه بهخاطر مسايل سياسي از سوي غرب تحريم شد و در مقابل دست به تحريم متقابل زد. حال كه فرصت تجارت با امارات وجود دارد نخستين مسالهيي كه بايد مطرح كرد اين است كه آيا تجارت با روسيه با مديريت و برنامهريزي صحيح حركت خواهد كرد يا به همان مسير چين خواهد رفت. شناخت از بازار مهمترين بخش تجارت است كه ظاهرا در مورد تجارت ايران با روسيه به يكي از نقاط ضعف آن تبديل شده است. باوجود اينكه براثر اتفاقات اخير در حوزه روابط خارجي دو كشور، دولتهاي جمهوري اسلامي ايران و فدراسيون روسيه اصرار زيادي بر توسعه روابط تجاري دارند اما به گفته بسياري از كارشناسان بازرگاني توان لازم براي حجم تجارت مورد نظر وجود دارد. يكي از اين توانمنديها شناخت بازار است كه به گفته معاون رييس سابق سازمان توسعه تجارت ايران مهمترين چالش پيشروي تجارت دو كشور است. كيومرث كرمانشاهي در گفتوگو با «تعادل» سعي ميكند از اظهارنظر سياسي خودداري كند و از «تجارت دستوري» در رابطه با بازرگاني اين دو كشور حرفي نزند ولي نظر خود را اينطور تشريح ميكند: صرف دستوري نبودن تجارت با كشورها مسالهيي كاملا عقلاني است و شناخت بيشتر از بازار تجاريمان، پيشنيازي اجباري. به گفته كرمانشاهي، اتاق بازرگاني مشترك ايران و روسيه و همينطور رايزنهاي بازرگاني كشورها نقش مهمي در ارتقاي شناخت ايران از بازار روسيه دارد. اتاق مشترك ما اقدامات خوبي در اين زمينه انجام داده ولي ميتوانست فعالتر از اين هم باشد. كرمانشاهي در مورد رايزنهاي بازرگاني هم اين نقد را بهطور ضمني مطرح ميكند كه ايران در كشوري مانند روسيه مدتي رايزن دارد و مدتي ندارد؛ درحالي كه نبايد اينطور باشد و دستكم ۴-۳ ماه پيش از اتمام ماموريت رايزن فعلي بايد رايزن بعدي اعزام شود تا به اصطلاح با زير و بم كار در آن محيط آشنا شود.
اين موارد تنها بخشي از مشكلات تجارت ايران با روسيه است؛ مشكلات ناشي از زيرساختهايي مانند حملونقل و نقل و انتقالات بانكي نيز مانع ديگر برسر راه تجارت ايران و روسيه از نظر كرمانشاهي و بسياري از كارشناسان اقتصادي و بازرگانان است. با اين حال اين مسوول سابق در سازمان توسعه تجارت به آينده اميدوار است: «اگر اين مشكلات برطرف شود و اقدامات جديدي مانند تبديل منطقه آزاد انزلي به هاب منطقه در تجارت با روسيه صورت گيرد ميتوان انتظار داشت در سالهاي آتي حجم يكميلياردي تجارت اين دو كشور دو تا سه برابر -با نگاهي واقعبين و نه خوشبين- شود».
وي همينطور به «تعادل» از برگزاري اجلاس ICBC در ۶-۵سال آينده در ايران خبر ميدهد: اين اجلاس كه گردهمايي روساي اتاقهاي بازرگاني حاشيه خليجفارس است ميتواند در توسعه روابط تجاري ايران و روسيه تاثيرگذار باشد. برداشتي كه ميتوان از صحبتهاي كرمانشاهي كرد اين است كه روابط تجاري ايران و روسيه با وضعيت موجود تا ۶-۵سال آينده بهبود قابلتوجهي نخواهد داشت. اين روند آرام توسعه روابط را عضو اتاق مشترك بازرگاني ايران و روسيه هم در گفتوگو با «تعادل» تاييد ميكند. هادي تيزهوشتابان با اشاره به كاهش تجارت دو كشور در ماههاي اخير، روند را در آينده رو به رشد ميداند و ميگويد: با عجله به اهدافي كه تعريف كردهايم نميرسيم. وي وجود مشكلات حملونقل در بخشهاي مختلف زميني، دريايي، هوايي و همينطور مشكلات بانكي را تاييد ميكند ولي عنصر مهمتر در ادامه مسير را «انگيزه» ميداند. به گفته تيزهوشتابان، مساله مهم در تجارت با روسيه، استمرار است نه فقط حضور مقطعي در اين بازار. اين عضو اتاق بازرگاني ايران درباره تلاشها و برنامههاي اتاق مشترك هم به برگزاري نمايشگاه توانمنديهاي توليدي جمهوري اسلامي ايران در آستاراخان روسيه اشاره ميكند كه به گفته وي، به قراردادهاي بسيار خوبي در بخش مصالح ساختماني و مواد غذايي منتهي شد. تابان شناخت كم ايران از بازار روسيه را نيز رد نميكند: «اتاق مشترك ايران و روسيه براي رفع اين مشكل بهطور جدي وارد ميدان شده است.»
در آغاز مطرح شدن احتمال تجارت ايران و روسيه، بسياري از كارشناسان اقتصادي براي قضاوت درباره آينده، به گذشته استناد ميكردند؛ گذشتهيي كه كمتر نشاني از همكاري دوجانبه دارد. اكنون كه دو طرف تا ميانه راه آمدهاند، به نظر ميرسد تنها شناخت ميتواند اين بازي اقتصادي را به برد-برد ختم كند.
معاون وزير امور خارجه كشور در جلسه ديروز اعلام كرد كه بايد روابط تجاري ميان دو كشور ايران و روسيه بهگونهيي پيش رود كه حجم تجارت ميان دو كشور به ۲۰ميليارد دلار افزايش يابد. وعدهيي كه به ظاهر بسيار شيرين است اما بايد از خودمان بپرسيم چگونه مسوولان وعده اين رقم را ميدهند. نگاهي به آمار تجارت خارجي در سال گذشته نشان ميدهد كه كل تجارت خارجي ايران و روسيه در حدود ۱.۱ميليارد دلار بوده است كه بيش از ۷۰درصد آن سهم واردات و مابقي سهم صادرات به روسيه بوده است. امروز همچنين رييس اتاق ايران و روسيه اعلام كرد او به رييسجمهور قول داده با تلاش خود و فعالان اقتصادي در اتاقهاي بازرگاني بهويژه اتاقهاي مشترك ميزان مبادلات ايران و روسيه را از دو به چهارميليارد دلار و مبادلات بين ايران و چين را از ۴۰ به ۵۰ميليارد دلار برساند و براي ايفاي اين تعهد پافشاري و تلاش ميكند. در واقع رقم ۲ميليارد دلاري كه عسگراولادي از آن صحبت ميكرد مربوط به اوج زمان تجارت ايران و روسيه قبل از تحريم بوده است. حتي اين پير تجارت هم قول خود را نه ۲۰برابر كردن تجارت ايران و روسيه بلكه دو برابر كردن آن مطرح ميكند. اما در پس صحبت وي نكته مهمي نهفته است، عسگر اولادي هم روسيه را تلويحا با چين مقايسه ميكند. دو دهه پيش سهم چين از تجارت خارجي ايران كمتر از ۲درصد بود. حتي يك دهه قبل تجارت با چين سهمي دو رقمي نداشت. مسوولان بازار چين را بازاري با پتانسيل بالا توصيف كردند و نتيجه آن شد كه در سال ۹۲ بيش از ۲۳درصد صادرات و ۱۹درصد واردات ايران از چين بود. در اين ميان اكثر صادرات ايران را محصولات نفتي و فرآوردههاي وابسته به نفت تشكيل ميداد. در مقابل واردات ايران شامل انبوهي از كالاهاي مصرفي است كه حتي اگر بخش آسيب به صنايع داخلي آن را در نظر نگيريم عاملي براي خروج ارز است. امروز صحبت از مديريت واردات از چين است ولي روزي كه جاده واردات از بازار باز شد همه بهدنبال گسترش تجارت با اين كشور بودند. امروز هم همين موضوع در حال رخ دادن است. روسيه بهخاطر مسايل سياسي از سوي غرب تحريم شد و در مقابل دست به تحريم متقابل زد. حال كه فرصت تجارت با امارات وجود دارد نخستين مسالهيي كه بايد مطرح كرد اين است كه آيا تجارت با روسيه با مديريت و برنامهريزي صحيح حركت خواهد كرد يا به همان مسير چين خواهد رفت. شناخت از بازار مهمترين بخش تجارت است كه ظاهرا در مورد تجارت ايران با روسيه به يكي از نقاط ضعف آن تبديل شده است. باوجود اينكه براثر اتفاقات اخير در حوزه روابط خارجي دو كشور، دولتهاي جمهوري اسلامي ايران و فدراسيون روسيه اصرار زيادي بر توسعه روابط تجاري دارند اما به گفته بسياري از كارشناسان بازرگاني توان لازم براي حجم تجارت مورد نظر وجود دارد. يكي از اين توانمنديها شناخت بازار است كه به گفته معاون رييس سابق سازمان توسعه تجارت ايران مهمترين چالش پيشروي تجارت دو كشور است. كيومرث كرمانشاهي در گفتوگو با «تعادل» سعي ميكند از اظهارنظر سياسي خودداري كند و از «تجارت دستوري» در رابطه با بازرگاني اين دو كشور حرفي نزند ولي نظر خود را اينطور تشريح ميكند: صرف دستوري نبودن تجارت با كشورها مسالهيي كاملا عقلاني است و شناخت بيشتر از بازار تجاريمان، پيشنيازي اجباري. به گفته كرمانشاهي، اتاق بازرگاني مشترك ايران و روسيه و همينطور رايزنهاي بازرگاني كشورها نقش مهمي در ارتقاي شناخت ايران از بازار روسيه دارد. اتاق مشترك ما اقدامات خوبي در اين زمينه انجام داده ولي ميتوانست فعالتر از اين هم باشد. كرمانشاهي در مورد رايزنهاي بازرگاني هم اين نقد را بهطور ضمني مطرح ميكند كه ايران در كشوري مانند روسيه مدتي رايزن دارد و مدتي ندارد؛ درحالي كه نبايد اينطور باشد و دستكم ۴-۳ ماه پيش از اتمام ماموريت رايزن فعلي بايد رايزن بعدي اعزام شود تا به اصطلاح با زير و بم كار در آن محيط آشنا شود.
اين موارد تنها بخشي از مشكلات تجارت ايران با روسيه است؛ مشكلات ناشي از زيرساختهايي مانند حملونقل و نقل و انتقالات بانكي نيز مانع ديگر برسر راه تجارت ايران و روسيه از نظر كرمانشاهي و بسياري از كارشناسان اقتصادي و بازرگانان است. با اين حال اين مسوول سابق در سازمان توسعه تجارت به آينده اميدوار است: «اگر اين مشكلات برطرف شود و اقدامات جديدي مانند تبديل منطقه آزاد انزلي به هاب منطقه در تجارت با روسيه صورت گيرد ميتوان انتظار داشت در سالهاي آتي حجم يكميلياردي تجارت اين دو كشور دو تا سه برابر -با نگاهي واقعبين و نه خوشبين- شود».
وي همينطور به «تعادل» از برگزاري اجلاس ICBC در ۶-۵سال آينده در ايران خبر ميدهد: اين اجلاس كه گردهمايي روساي اتاقهاي بازرگاني حاشيه خليجفارس است ميتواند در توسعه روابط تجاري ايران و روسيه تاثيرگذار باشد. برداشتي كه ميتوان از صحبتهاي كرمانشاهي كرد اين است كه روابط تجاري ايران و روسيه با وضعيت موجود تا ۶-۵سال آينده بهبود قابلتوجهي نخواهد داشت. اين روند آرام توسعه روابط را عضو اتاق مشترك بازرگاني ايران و روسيه هم در گفتوگو با «تعادل» تاييد ميكند. هادي تيزهوشتابان با اشاره به كاهش تجارت دو كشور در ماههاي اخير، روند را در آينده رو به رشد ميداند و ميگويد: با عجله به اهدافي كه تعريف كردهايم نميرسيم. وي وجود مشكلات حملونقل در بخشهاي مختلف زميني، دريايي، هوايي و همينطور مشكلات بانكي را تاييد ميكند ولي عنصر مهمتر در ادامه مسير را «انگيزه» ميداند. به گفته تيزهوشتابان، مساله مهم در تجارت با روسيه، استمرار است نه فقط حضور مقطعي در اين بازار. اين عضو اتاق بازرگاني ايران درباره تلاشها و برنامههاي اتاق مشترك هم به برگزاري نمايشگاه توانمنديهاي توليدي جمهوري اسلامي ايران در آستاراخان روسيه اشاره ميكند كه به گفته وي، به قراردادهاي بسيار خوبي در بخش مصالح ساختماني و مواد غذايي منتهي شد. تابان شناخت كم ايران از بازار روسيه را نيز رد نميكند: «اتاق مشترك ايران و روسيه براي رفع اين مشكل بهطور جدي وارد ميدان شده است.»
در آغاز مطرح شدن احتمال تجارت ايران و روسيه، بسياري از كارشناسان اقتصادي براي قضاوت درباره آينده، به گذشته استناد ميكردند؛ گذشتهيي كه كمتر نشاني از همكاري دوجانبه دارد. اكنون كه دو طرف تا ميانه راه آمدهاند، به نظر ميرسد تنها شناخت ميتواند اين بازي اقتصادي را به برد-برد ختم كند.
