برایان هوک وگروه اقدام ایران چه هدفهایی را دنبال می کنند
درهای گفتگو با ایران بسته تر خواهد شد
ساعت24-اولین خواسته ای که از اقدامات گروه اقدام ایران انتظار نتیجه میرود ۵ نوامبر است. زمانی که مرحله دوم و اصلی تحریمهای آمریکا علیه ایران یعنی تحریم فروش نفت از سوی ایران آغاز میشود.
قرار است گروه تا آن زمان با مذاکره با دولتهای اروپایی و نیز دولتهای دیگر آنان را قانع کند خرید نفت از ایران را به صفر برسانند. با احتمالی قابل توجه، آمریکا میتواند از اروپا پاسخ مساعد در مورد نخریدن نفت از ایران کسب کند. گرچه اختلافات آمریکا با اروپا به اوج خود رسیده و مساله ایران هم در میان این اختلافات قرار دارد.آمریکا، به صراحت از بریتانیا خواسته میان تهران و واشینگتن یکی را انتخاب کند و به جای کوشش برای حفظ برجام، به آمریکا بپیوندد تا حداکثر فشار بر ایران وارد شود. در آلمان کوشش برای کمک به ایران در ماندن در برجام از طریق ایجاد یک نظام مالی-بانکی مستقل از تاثیر آمریکا از سوی وزیر خارجه این کشور پیشنهاد شده اما صدراعظم آن را رد کرده است. همین طور، تحرکاتی از سوی خود اتحادیه اروپایی در جریان است تا پاداشهایی هرچند کوچک و محدود برای تهران جهت باقی ماندن در برجام در نظر گرفته شود. گروه باید این اقدامات را خنثی کند و بر آنها به عنوان عوامل کمککننده به تنفس ایران غلبه یابد.آنچه احتمالا از گروه انتظار می رود سرعت بخشیدن بیشتر به این اقدامات است. مطالبات آمریکا از کشورهای مختلف در خصوص روابط مالی و اقتصادی با ایران باید به سرعت و در مستقیم ترین شکل ممکن انتقال یابد و همین طور پیامد خودداری این دولتها از همکاری علیه ایران به آنها تذکر داده شود. دولت ترامپ نیازمند پیروزیهایی هرچند محدود و تاکتیکی است تا از این طریق نشان دهد در مورد ایران هم موفق بوده است. چیزی مانند برنامه دیدار ترامپ با رهبر کره شمالی، هر چند در عمل هیچ پیامدی در مورد مساله خلع سلاح هستهای پیانگ یانگ تاکنون در بر نداشته است اما پیروزی تبلیغاتی برای ترامپ بود که هر از گاهی نیازمند شارژ روحیه طرفداران خود است.زمانی حمله به شعیرات در ۲۰۱۷ و سپس حملهای دیگر در ۲۰۱۸، انتقال سفارت آمریکا از تل آویو به بیت المقدس، خروج از برجام، اخراج مهاجرین از آمریکا و دیدار با رهبر کره شمالی: این بار هم این نیاز وجود دارد که گروه اقدام ایران بتواند «فیلی هوا کند» تا افکار عمومی دوباره آفرینی هرچند کوچک به رئیس جمهوری بگویند. به جز این در کاخ سفید و در پیرامون پمپئو، این احساس وجود دارد که در درون وزارت خارجه، هنوز عواملی که منتقد سیاستهای ترامپ در موارد مختلف هستند وجود دارند و از کارشکنی و اخلال باز نمی ایستند. عزل سفرای آمریکا و خودداری از معرفی کردن سفرای جدید و خالی ماندن بیشتر پستهای دیپلماتیک ظاهرا هنوز کافی نبوده و پومپئو با ایجاد حلقههای نزدیک از یارانش قصد تعمیق این تسلط را دارد. اینکه مشاور و دستیار نزدیک جان بولتون، در روزهای خوش دوران جورج بوش، رئیس گروه اقدام ایران است بیعلت به نظر نمی رسد.هنوز آنچه قرار است گروه اقدام ایران انجام دهد در لفافه ای از محرمانگی باقی مانده است. در همین مقدار فعلی، با تاسیس این گروه، پیام قاطعیت و جدی بودن آمریکا در اعمال تحریم ها هم به تهران و هم به اروپا و دیگر کشورها داده شده است. گروه اقدام ایران مشابه گروهی است که در مورد ایران در سی.آی. ای توسط پومئو در زمان ریاستش بر آن سازمان تشکیل شده بود. شاید این خصلت سیاست خارجی ترامپ و وزیر خارجهاش پومپئو باشد: گروهی که عمدتا دیپلماتیک نیست و قرار هم نیست از روش های متعارف دیپلماتیک یعنی دیدار و گفتگو استفاده کند. بسته شدن دیپلماسی و محدود کردن آن به گروهی به زعم پومپئو «حرفهای» گویی حاکی از این است که قرار است سبک کار سازمان های اطلاعاتی و کار مخفی در وزارت خارجه، نقش بیشتری از بدنه معمول و متعارف آن و روش هایشان داشته باشد.اگر بنا بر این روش باشد، دیگر انتظار تعاملاتی با ایران مانند دوران اوباما بعید است: تعامل از طریق مقامات وزارت خارجه و با آن روش دیپلماتیک مرسوم جای خود را به روش هایی مخفی تر و با تندی و شدت بیشتر خواهد داد. با این روش، باب گفتگو با ایران بسته تر خواهد شد. آیا آمریکا تعمدا قصد بستن باب گفتگو با ایران را دارد؟ اینکه ایران با تحریم ها تحت فشار قرار گیرد و همزمان مسئولیت خودداری از مذاکره بر روی دوشش قرار گیرد مزیتی برای آمریکا است. البته مذاکرهای که می تواند مکمل تحریم باشد: ایران برای پذیرش خواسته های آمریکا و قبولاندن آنها به خود وارد این گفتگوها شود در حالی که حتی همان داده های برجام به ایران هم کاملا تثبیت و برقرار نخواهد شد. گروه اقدام ایران، مصرف داخلی هم خواهد داشت و بعید نیست مبادرت به انتشار گزارش هایی در هر نوبت زمانی چندماهه کند.
گروه اقدام ایران با فعالیتش، از کیفیت اعمال تحریم ها علیه ایران و تاثیر آن خواهد گفت و احتمالا برای افزایش کارآیی تحریم ها پیشنهادهایی اجرایی را به جز فعالیت نظارتی ارائه خواهد کرد. نشان دادن پیشرفت اجرای تحریم ها و اثرشان میتواند به عنوان دستاوردی برای شخص رئیس جمهوری و برخی حامیانش، امیدوارکننده و مایه خوشحالی باشد.
منبع : پژوهشکده مطالعات راهبردی - امین پرتو همکار علمی پژوهشکده مطالعات راهبردی
