رکود تورمی عجیبی در راه است
نگرانی عباس آخوندی
در این نشست که دومین حضور عباس آخوندی بهعنوان یک مقام سابق اقتصادی – سیاسی در میان روشنفکران بود وی تأکید کرد قصد دارد این بار برخلاف نشست قبلی که تنها و بیشتر به مسائل تئوریک پرداخته شد گفت قصد دارد با یادآوری برخی تحولات روز اقتصاد سیاسی روزنهای باز کند تا بتوان آنها را در چارچوب اندیشهای تحلیل و مطرح کرد. آخوندی گفت در حال حاضر وضعیت گونهای است که نگرانیها از روند کاهنده و فرسایشی شاخصهای اقتصادی و سیاسی در میان دلسوزان بیشتر و بیشتر میشود و این برخلاف چیزی است که مقامهای اقتصادی و سیاسی در دولت نشان میدهند. وی گفت درروی داستان میبینیم و میشنویم که برخی شاخصها مثل شاخص بازار ارز و حتی شاخص تورم تااندازهای بهبود نشان میدهد اما آیا این به معنای ثبات و پایداری این شاخصهانیست. . واقعیت این است که به نقطه عطف و مثبت شدن در روندها نرسیده ایم.برای اینکه بتوانیم این ادعا اثبات شود آمار واردات و صادرات دردوبازه زمانی 5ماه نخست امسال و 9 ماه منتهی به پایان آذرماه امسال و مقایسه آنها با مدت مشابه 1396 کاررا آسان میکند. درحالی که آمار تخلیه بار دربندرهای ایرانی در 5 ماه نخست امسال نسبت به مدت مشابه 12.5 درصد کاهش را تجربه کرده است درپایان پاییز امسال نسبت به مدت مشابه پارسال 15.5 درصد کاهش داریم. این به معنای شتاب بیشتر روند کاهشی در واردات است. درحالی که کانتینرهای بارگیری شده برای صادرات در5ماه نخست امسال نسبت به مدت مشابه پارسال 10 درصد کاهش را تجربه کرده است این رقم در9ماه منتهی به آخر آذر امسال نسبت به مدت مشابه پارسال 24درصد کاهش را ثبت کرده است. اگر از کل واردات کشور واردات کالاهای اساسی را کم کنیم سقوط واردات بیشتر نمایان میشود. درصادرات نیز اگر وزن صادرات سنگ های معدنی را کم کنیم وضعیت بدتر نشان داده خواهدشد. آخوندی تصریح کرد : بررسی این شاخصها نشان میدهد رکود تورمی به مراتب پیچیده تر و بزرگتری در پیش روی اقتصاد ایران است و این اتفاق دهشتناکی است که باید خود را برای رویارویی با ان مواجه کنیم.
کاهش رفاه جامعه
از طرف دیگر این روزها شاهد این هستیم که بحران رفاه جامعه ایرانی هرروز بیشتر میشود و این نیز مایه نگرانی به حساب میآید. همانطور که ارقام لایحه بودجه 1398 نشان میدهد برای سال آینده فقط بودجه جاری و آن هم بودجه جاری افزایش دارد و بودجه عمرانی نزدیک به صفر است. بودجه سال آینده 112 هزار میلیارد تومان کسری تراز عملیاتی دارد که 30 درصد بودجه دولت است. بودجه سال 1398 هرگز خاصیت اهرمی ندارد که تحرکی و تکانه ای برای فعالیت های اقتصادی ایجادکندو این یعنی بحرانی تر شدن اقتصادرفاهی. در کنار این مسائل اگر رشد نقدینگی و کیفیت آن را درکانون توجه قرار دهیم رد پای رکود تورمی بسیار پیچیده درراه را می توان به خوبی دید. در این وضعیت معلوم است که ادعای رییس دولت که می خواهیم آب دریای عمان را به سمنان ببریم به لحاظ اقتصادی حرف بی دقتی است.
راه حل چیست؟
آخوندی گفت برخلاف آنچه دراذهان و درک برخی مدیران دولت و سیاسیون وجوددارد راه حل های مسائل اقتصادی چندان دشوار نیست و تجربه های قابل استنادی در عمل و درتئوری برای حل مسائل وجوددارد. اما واقعیت تلخ این است که درایران برخلاف این راه حل های متعارف و شناخته شده اقدا م میشود.بهطور مثال اگر عدم قطعیت حاکم بربرخی سیاست ها مثل سیاست ارزی به قطعیت منجر شود می توان به حل مسائل امیدوار بود. اگر این عدم قطعیت حل شود صادرات و واردات درمسیر درست قرار می گیرد و سرمایه گذاری از رخوت بیرون میآید والبته این در حرف آسان است اما دیوان سالاری ایران فهم نظری از این دست مسائل دارد. درغیاب ودرنبود درک دقیق از نظریه هاست که درعمل نیز به گرفتاری می رسیم و باید منتظر تورم سنگین باشیم.گروهی از مدیران تصور می کنند با شلاق زدن به متغیرهای اقتصادی می توانند آنها را به اراده خود دستکاری کنند. اینکه تصمیم های ناگهانی و یک شبه بگیریم و امیدوار باشیم معضلات حل میشود بسیار ساده انگارانه است. راه حل های یک شبه به همان فوریت به بن بست می رسند.
