«شی» الگوی موفقیت چین را تغییر داد
کمی عجیب است که شی خود را بهعنوان وارث دنگ به تصویر کشیده است. اما واقعیت پیچیدهتر و چالشبرانگیزتر است. سال گذشته تغییرات داخلی و بینالمللی باعث شد که میراث دنگ بهطورجدی تهدید شود و بیشتر اینها به شخص «شی» بازمیگردد.چین در گستره بینالمللی با تقابل فزایندهی ایالت متحده مواجه شده، تقابلی که دنگ همیشه از آن اجتناب میکرد. در داخل، حزب کمونیست با کنار گذاشتن محدودیتهایی که دنگ برای دوران ریاستجمهوری گذاشته بود، تغییراتی را تصویب کرد که به «شی» اجازه میدهد مادامالعمر رئیسجمهور باشد. در حال حاضر فضایی فرقه مانند رئیسجمهور چین را احاطه کرده است. سال گذشته عقاید شی جیپینگ بهصورت رسمی در قانون اساسی چین وارد شد. پوشش رسانهای اعلامیههای رسمی شی تملقآمیز و غیر انتقادی است. بیانیههای رسمی و سخنرانیها اغلب به دستورالعملها و تاییدات او مزین شده است. رئیسجمهور چین این ایده را ترویج میکند که او سومین رهبر بزرگ جمهوری خلق چین است که قدرتش را بر روی میراث «دنگ» و «مائو تسهتونگ» بنا میکند. اما این ایده باشکوه پیوسته این مساله را نادیده میگیرد که اصلاحات دنگ عامدانه و عمیقا به معنی شکست مائویسم بوده است. هدف دنگ این بود که چین را از هرج و مرج و فقر که توسط انقلاب فرهنگی ایجاد شده بود آزاد کرده و ابتکارهای فردی را از قید محدودیت رها کند. دنگ در سخنرانی ۱۳ دسامبر ۱۹۸۷ خود نسبت به ایجاد فضایی که مقامهای رسمی جرات گفتن یک کلمه با برداشتن قدمی که در کتابها، اسناد یا سخنرانیهای رهبران به آن اشارهای نشده، هشدار داد. او توصیه کرد: «وقتی تفکر از حرکت باز ایستد و ایمان کور شود، غیر ممکن است یک گروه یا ملتی پیشرفت کند.»40 سال بعد مقامهای رسمی چین در کشوری ثروتمندتر و پیچیدهتر، بار دیگر خود را مجبور به تسلیم بودن در برابر عقاید رهبر یک حزب میبینند. این مساله را که «شی» خلاف آنچه که خودش ادعا میکند "در حال بنا کردن میراث دنگ است"، در واقع آن را تضعیف میکند دنگ پوفانگ پسر دنگ، در سخنرانی پایان سپتامبر خود مطرح کرد. دنگ پوفانگ کسی است که خواستار بازگشتن به برنامه اصلاحی پدرش شده بود. پیشنهاد دنگ پوفانگ مبنی بر اینکه اولویت باید «رسیدگی به مشکل احقاق حقوق در چین» باشد از سوی بسیاری انتقاد ضمنی به جاهطلبیهای بینالمللی تعبیر شد که امضای «شی» پای آنهاست، از جمله طرح موسوم به «یک کمربند، یک جاده» که هدفش تامین سرمایه پروژههایی در سراسر جهان است. رسانههای چینی سخنرانی دنگ را پوشش ندادند.آیا چین بهای فاصله گرفتن شی از رهبری جمعی را پرداخت میکند؟ اقتصاد این کشور در سال رشدی 6 درصدی دارد که گرچه کمتر از رشد میانگین 9.5 درصدی 40 سال گذشته است اما هنوز هم برای اقتصادی با این اندازه قابل توجه است. چین همچنین میتواند در زمینه پرداختهای تلفن همراه، فناوری نسل پنجم شبکه تلفن همراه (5G) و هوش مصنوعی مدعی رهبری جهان باشد.اما منتقدان داخلی نگران هستند که تاکید بسیار شی بر نقش دولت شرکتهای بخش خصوصی را محدود کند، شرکتهایی که موتور حقیقی رشد اقتصادی چین به شمار میروند. سیاست «ساخت چین 2025» که هدفش کمک به پیشرفت صنایع در آینده است، بر اساس سیاست صنعتی دولتمحور پایهگذاری شده است.
به مقامهای چینی تلویحا گفته شده که از تصمیمگیری بدون تایید از مقامهای بالا تر پرهیز کنند، روندی که حرکت دولت را کندتر و بوروکراتیکتر میکند.چین در عرصه بینالمللی نیز بهدلیل به هم ریختن فضای پایدار هزینه میپردازد، فضایی که دنگ آن را برای پیشرفت کشور ضروری میدانست. بیشتر این بیثباتی ناشی از ظهور ترامپ و تلاشهای او برای تنظیم مجدد شرایط تحارت جهانی است؛ شرایطی که نمیتوان «شی» را در ظهور و بروز آن مقصر دانست. اما دوره شی به علاوه باعث شد که چین سیاستهای مدعیانهتری را اتخاذ کند. سیاستهایی چون نظامیگری در دریای جنوبی چین و پروژه یک کمربند، یک جاده، که در واشنگتن بهانه خوبی به دست مخالفان چین داده است. سخنرانی رئیسجمهور شی مبنی بر اینکه "هیچ کس در موقعیتی نیست که به مردم چین دیکته کند که چه کاری باید انجام دهند یا ندهند" واکنشی به فشارهای آمریکا بود. جالب اینجاست که اصلاحات بازار باز که ایالات متحده خواستار آن است، ممکن است درخواست دنگ شیائوپینگ باشد.
