اپیدمی کرونا و کاتالیزوری به نام تحریم
تأثیر تحریم بر گسترش کرونا در ایران
در مجامع بینالمللی انتقادات و ادعاهای زیادی پیرامون عملکرد دولت ایران در زمان شیوع کرونا مطرح میشود. برخی از پنهانکاری دولت در اعلام کیسهای اولیه مبتلا به کرونا سخن میگویند و معتقدند همین امر شیوع بیماری در ایران را تسهیل کرد. برخی دیگر نیز تأکید دارند عدم تصمیم گیری به موقع برای قرنطینه کردن مناطق خطر از جمله شهر قم سبب شد تا کرونا به سرعت در بسیاری از استانهای کشور شیوع یابد. پولیتیکو اما مینویسد که اگر ایران با تحریمهایی که اقتصادش را به مرز ورشکستگی رساندهاند درگیر نبود، تا این اندازه در برابر یک بیماری اپیدمیک آسیب پذیر نمیشد. در گزارش این نشریه آمده است: «تحریمهای ایالات متحده اصلی ترین دلیلی بود که باعث شده دولت ایران در قرنطینه شهرها، تصمیم گیری برای تعطیلی مراکز عمومی و قطع سفرهای تجاری و مسافری به کشورهای دوست از جمله چین تردید کند؛ چرا که وضعیت اقتصاد ایران بسیار آسیب پذیرتر از آن است که تحمل فشارهایی مضاعف از جمله تعطیلی بیش از اندازه یا قرنطینه شهرها را داشته باشد. پولیتیکو در این مقاله تحلیلی به بررسی سیر تاریخی مقابله با بیماریهای واگیر در ایران میپردازد و مینویسد در اوائل قرن20، رهبران ایران برای محافظت از منافع شخصی سیاسی و اقتصادی خود، شیوع وبا و طاعون را از مردم ایران و جامعه بینالمللی پنهان میکردند. بهعنوان نمونه، در زمان همهگیری و شیوع وبا در 1904، پادشاه ایران کوشید پیش از اینکه واژه بیماری همه جا عنوان شود، مخفیانه به اروپا سفر کند و شهروندان و کشور را در برابر این بیماری پیش رونده رها کند. اما فرهنگ پیشگیری از بیماری و شفافیت اعلام آمارها در ایران از زمان عضویت رسمی این کشور در اداره بینالمللی سلامتی عمومی (سلف سازمان جهانی بهداشت) از سال 1908 تغییر یافت. با کمکهای فنی بینالمللی، از جمله تأمین تجهیزات و دانش علمی و دولتهای با ثباتتر در دهههای بعد، سیستم گزارش دهی بهداشت عمومی و بیماری را با مسئولیت پذیری بیشتری توسعه داد. پیشرفت ایران زمانی آشکار شد که در سال 1965 نوع جدیدی از وبا به کشور وارد شد. همانند کرونا نیز این بیماری به دلیل سرسختی و میزان بالای عفونتی که ایجاد میکرد. برای متوقف کردن شیوع آن، دولت ایران به سرعت نیروی کار قابل توجه بهداشت عمومی را به منظور قرنطینه کردن مناطق آسیب دیده بسیج کرد و مرزهای خود را به روی کشورهایی که خطر بازتولید این بیماری را دارند، بست. همکاریهای بینالمللی نیز به ایران امکان داد که سریعا واکسن جدیدی را علیه وبا در سال 1965 که دو برابر قدرتمندتر از همتای آمریکایی خود بود، تهیه کند و یک کمپین واکسیناسیون اجباری ملی را راه اندازی کرد. پس از این تاریخ نیز بهرغم موانع اساسی در نیروی انسانی و تجهیزات لازم و هشت سال جنگ با عراق، زیرساختهای بهداشت ایران بهبود یافت. در دو دهه گذشته نیز، سیستم تشخیصی و کنترل بیماریهای عفونی دولت ایران، کارزارهای بهداشت عمومی و تعامل با جامعه پزشکی بینالمللی به آن اجازه داده است تا همچنان به طور مؤثر در برابر شیوع وبا و سایر بیماریها واکنش مناسب نشان دهند.
وظیفه جامعه جهانی
پولیتیکو در ادامه تأکید میکند امروزه ایران به دلیل تحریمهای ایالات متحده با مشکلاتی روبه رو است و در این شرایط جامعه جهانی باید تمام تلاش خود را به کار ببندد تا ایران از حصار سایهها بیرون بیاید. چرا که محدودیتهای آمریکا در معاملات بانکی تلاشهای کمک کننده را محدود کرده است. دولت ترامپ باید دستورالعملی را برای محدودیت اقدامات تحریمی وزارت خزانهداری در نظر بگیرد تا معاملات بانکی و صادرات تجهیزات درمانی به ایران تسهیل گردد. این دستورالعمل همچنین میتواند آژانسهایی مانند مراکز کنترل و پیشگیری بیماریهای ایالات متحده و مؤسسات ملی بهداشت را جهت همکاری مستقیم با همتایان خود در ایران هدایت کند. مهمتر از این، واشنگتن میتواند کمکهای مستقیم را از طریق سازمان جهانی بهداشت ارسال کند، همانطور که فرانسویها و آلمانیها شروع به انجام این کار کردند. محمدجواد ظریف در توئیتی در این باره مینویسد: «دونالد ترامپ به طور خصمانه تحریمهای غیرقانونی آمریکا را به منظور تخلیه منابع مورد نیاز ایران برای مقابله با ویروس کووید 19 تشدید میکند؛ آن هم درحالی که شهروندانمان به خاطر (این ویروس) در حال مرگ هستند. جهان دیگر نمیتواند در مقابل تروریسم اقتصادی آمریکا که با تروریسم پزشکی پیوند خورده سکوت کند».
تلاش برای محدود کردن تجارت پزشکی ایران
در این شرایط که تأکید میشود جامعه جهانی باید راههای خروج ایران از حصر اقتصادی را بررسی کند، گروههای سیاسی نزدیک به ترامپ میکوشند کوچکترین روزنهها را در تجارت شرکتهای دارویی با ایران بسته و ایران را در این زمینه منزویتر کنند. اینترسپت در گزارشی اختصاصی در این باره نوشته است که گروه «اتحاد علیه ایران هستهای (UANI)» طی روزهای گذشته تلاش داشته با راه اندازی کمپین «NAME AND SHAME» ضمن افشای نام شرکتهایی که با ایران همکاری میکنند این شرکتها را تحت فشار قرار دهد تا همکاری خود را قطع کنند. به گزارش این نشریه، UANI مورد حمایت گروههای نئو محافظهکار آمریکایی است و علیه ایران فعالیت میکند. به گزارش اینترسپت این گروه در سال 2016 تا 2017 حدود 240 هزار دلار به جان بولتون که نقش مهمی در خروج ترامپ از برجام داشت، پرداخت کردهاند و اکنون با تحت فشار گذاشتن ایران برای واردات دارو، جهان را با خطر مواجه کردهاند.
