نمره قبولی به فجر سی و سوم
ساعت24- جشنواره امسال چگونه و با چه کیفیتی برگزار شد؟
دفتر سي و سومين جشنواره فيلم فجر چند روزي است که بسته شده ولي جشنواره براي رسانهها همچنان ادامه دارد. جشنوارهاي که به عنوان مهمترين رخداد سينمايي کشور معمولا تا رسيدن به اسفند ماه مورد ارزيابي و تحليل کارشناسان و اهالي سينما قرار ميگيرد. جشنواره امسال بر خلاف آنچه که برخي رسانهها قصد القا کردنش را دارند، يکي از دورههاي موفق فجر بود. ظهور فيلمسازان جواني که آينده سازان سينماي ايران هستند در کنار حضور جالب توجه سينماگران با تجربه، باعث شد تا با يکي از پررونقترين دورههاي برگزاري جشنواره فجر مواجه باشيم. اين نکتهاي است که در سلسله گزارشهاي باني فيلم با محوريت ارزيابي جشنواره نيز به آن اشاره شده است. امروز بخش پاياني گزارشهاي ارزيابي جشنواره را پيش رو داريد و در آن کوشيدهايم از طيفهاي مختلف درباره فجر سي و سوم نظرسنجي کنيم از منتقدان گرفته تا بازيگران، کارگردانان و مديران فرهنگي...
"رخ ديوانه" بهترين فيلم داودي
«دوران عاشقي» بهترين فيلم رئيسيان
همايون اسعديان: به نظرم جشنواره امسال به جهت کيفي تفاوت چنداني با جشنواره سال هاي گذشته نداشت. هر ساله ما تعدادي فيلم خوب، متوسط و ضعيف در جشنواره داريم و اين فرمول هميشگي جشنواره است. توقع بيش از اين از جشنواره داشتن به اعتقاد من نوعي خيال پردازي است. امسال مجموعا سطح کيفي سينما بالا رفته و در فيلم اولي ها اين ارتقا کيفيت به شدت مشهود است. فيلمسازان جوان ما از آگاهي و دانش خوبي نسبت به سينما برخورداند و از فيلمسازان حرفه اي هم در اين جشنواره بهترين هايشان را ديدم. يعني به اعتقاد من «رخ ديوانه» بهترين فيلم آقاي داودي و «دوران عاشقي» بهترين فيلم آقاي رئيسيان بود و اين مسئله به خودي خود حاکي از ارتقاي سطح کيفي سينماي ايران دارد.
رسيدن به نظم درخور توجه در شيوه برپايي
حسين مسافر آستانه: به نظرم جشنواره امسال در نحوه برگزاري اش در حال دستيابي به نظم لازم است.
همواره در تغيير مديريت هاي جشنواره با بي نظمي هايي روبرو بوديم، اما خوشبختانه امسال به دليل تجربه هاي مدير جشنواره و دوره هايي که متوالي يا غير متوالي وظيفه دبيري جشنواره را برعهده داشتند، شاهد نظمي قابل قبول در برنامه ها بوديم. در مورد کيفيت آثار هم تا جايي که من ديدم فيلم ها از نقاط ضعف و قوت برخوردار بودند. بعضي آثار ضعيف بودند، برخي ديگر انگار براي مردم ما ساخته نشده بودند و برخي هم بسيار خوب بودند. فکر مي کنم سال آينده فيلم هاي زيادي در اکران عمومي با استقبال مردم مواجه شوند.
دوربين از آپارتمان به خانه هاي قديمي رفته
آنتونيا شرکا: در فهرست فيلم هاي امسال اسامي فيلم اولي هاي زيادي به چشم مي خورد که بعضا دانش آموختگان سينما هم هستند. به همين خاطر آثار اين دوستان غالبا خوش ساخت اند و مشخص است که کارگردان به لحاظ دکوپاژ، ميزانسن، نورپردازي و... نهايت سعي اش را کرده، اما با تمام اين تفاسير جاي يک آن يا لحظه در اين بين خالي است. عمده مشکل فيلم هاي امسال به خصوص فيلم هاي اول فقدان درام آنهاست. در واقع داستان يا بين شخصيت هاي مختلف خرد مي شود (در حاليکه هر کدام از اين شخصيت ها مي توانستند قهرمان يک فيلم کوتاه باشند) يا در مورد بعضي فيلم ها که شخصيت هاي محدودي دارند مي توانستند در قالب يک فيلم کوتاه ساخته شوند. به نظرم اصولا نبايد توقع داشته باشيم که در هيچ جشنواره اي مثلا ۱۶ ـ ۱۵ فيلم شاهکار ببينيم و قطعا تعداد فيلم هاي خوب هر جشنواره نسبت به فيلم هاي متوسط و بد کمتر هستند. در فيلم هاي امسال المان هاي تکرار شونده اي که معمولا در فيلم ها مي بينيم باران و خانه هاي قديمي است.
اگر تا پارسال اغلب فيلم ها در آپارتمان ها مي گذشتند، امسال احتمالا به دليل انتقادهايي که به اين مسئله وارد شده، دوربين از آپارتمان بيرون آمده و به جاي آن به خانه هاي قديمي رفته. البته قطعا اين خانه ها به لحاظ بصري زيباست، اما اگر سينما را سند تاريخي بدانيم، در آينده تصور ما از سال ۹۳ چه خواهد بود؟ آيا اين تصاوير بازنمايي واقعيت امروز ما هستند يا خير؟
اغلب فيلم ها نياز به تدوين مجدد دارند
شاهين امين: جشنواره از اين جهت که به هر حال بخشي از آن جشن و به نوعي مهماني است خوب است. شور و هيجاني که طي اين ۱۲ ـ ۱۰ روز اهالي سينما و رسانه ها را در بر مي گيرد جالب و ديدني است، اما در مورد ارزيابي ام از جشنواره امسال بايد بگويم که وقتي تمام فيلم ها را نديده ام نمي توانم نظر دقيقي ارائه دهم. من بعضي از فيلم ها را ديدم و به نظرم در بخشي از آنها به تماشاگر فکر شده است. يعني رويکرد به جذب مخاطب داشته اند. ضمن اينکه اغلب فيلم ها نياز به يک روتوش مجدد دارند و اميدوارم در فيلمنامه ها روي لحن فيلم تفکر بيشتري شود.
متاسفانه هر ساله شاهد فيلم هاي چند لحني هستيم و همين چندگانگي لحن به ارتباط فيلم با تماشاگر آسيب مي زند. وقتي فيلم لحن اش را حفظ نمي کند و بالا و پايين مي شود تماشاگر از همراهي با داستان سر باز مي زند. متوجه داستان مي شود، اما همراه آن نمي شود. به نظرم در حال حاضر کارگردانان ما انرژي خودشان را بيشتر معطوف به فرم تصويري فيلم کرده اند و به نوع روايت کمتر توجه مي کنند. در صورتيکه ساختار کلي فيلم را شکل روايت، فرم تصويري و تناسب اينها با هم تشکيل مي دهد و يک فيلم خوب در واقع يک فيلم متناسب است.
بهترين جشنواره هم اين سال ها
مصطفي جلالي فخر: امسال به لحاظ کيفيت فيلم ها بهترين جشنواره اي است که تا به حال در آن حضور داشته ام و اينکه به نظرم سينماي ايران به جهت کارگرداني، فيلمبرداري، بازيگري و... ارتقا پيدا کرده. خوشحالم که نسل جوان ما مانند باريکه آبي که از لاي سنگلاخ ها راهش را پيدا مي کند، توانسته جلو بيايد و خودش را اثبات کند. سالها قبل گروهي بودند که به نام صيانت شغلي دار و دسته اي داشتند که اجازه نمي دادند ديگران وارد اين حوزه شوند. آنها با ابزار و رانتي که وزارت ارشاد وقت در اختيارشان قرار داده بود جلوي تمام استعدادهاي تازه را مي گرفتند تا بتوانند سطح متوسط خودشان را به عنوان جريان غالب سينما در آن مقطع نگه دارند و به اصطلاح اجازه ندهند دست زياد شود، اما خوشبختانه و بر خلاف اين جريان انحصار طلب باندي، بالاخره نيروهاي خلاق و پيشرو توانستند راه خودشان را پيدا کنند و اتفاقي که امروزه شاهدش هستيم اين است که متوسط سينماي ايران نسبت به متوسطي که آن گروه در صدد حفظ آن بود ارتقا پيدا کرده است. در کل فکر مي کنم که حتي فيلم هاي بد امسال هم به لحاظ تکنيک و کارگرداني از فيلم هاي متوسط گذشته بالاتر هستند. در فيلم هاي متوسط و حتي بد امسال هم قاب بندي، نور، بازي، فيلمبرداري و حتي تدوين سطح قابل قبولي دارد. فيلمسازان متوسط گذشته در برابر نابغه هايي مثل هومن سيدي مجبور به ترک اين عرصه شده اند. به نظرم اگر به هزار و يک دليل جلوي اين نسل جديد گرفته نشود، اينها مي توانند سليقه مخاطب را ارتقا دهند.
مخاطبي که اجزاي سينما را درست بشناسد ديگر به قالب هاي کهنه رضايت نمي دهد. سينماي امسال نقطه عطفي است و هيچگاه به ياد ندارم که اينهمه فيلم قابل تامل را يکجا و کنار هم ديده باشم. اميدوارم شاهد نقطه عطفي تاريخي در سينماي ايران باشيم و همان اتفاقي که در سينماي فرانسه به تدريج رخ داد در ايران نيز شکل بگيرد.
معمولي رو به خوب
عباس غزالي: من امسال با فيلم «اعترافات ذهن خطرناک من» (هومن سيدي) در جشنواره حضور داشتم و روزهاي اول جشنواره اين فيلم را در سينماهاي مردمي چندين بار با مردم تماشا کرده ام. تمام فيلم ها را نديده ام، اما کيفيت همين چند تايي که ديده ام معمولي رو به خوب بوده. هنوز تا پايان جشنواره چند روزي باقي مانده، اما تا اين لحظه با فيلم «من ديه گو مارادونا هستم» بهرام توکلي ارتباط خوبي برقرار کردم. شعار جشنواره امسال اميد بود که به نظرم صرفا در حد شعار نبود و در عمل هم معنا پيدا مي کرد. همه سينماگران و سينما دوستان پر شور هستند و حال خوبي دارند و اين مسئله بسيار مهمي است.
فيلم هاي خوب به جشنواره نيامدند
رضا يزداني: در جشنواره امسال فيلم خوب زياد نديدم. ضمن اينکه خيلي از فيلم هاي خوب براي شرکت در جشنواره انتخاب نشدند.
شور و جسارت جوان ها
محسن کيايي: فرصت نکردم تمام فيلم ها را ببينم، اما تا جايي که ديده ام به نظرم کيفيت فيلم ها بد نبود يا لااقل نسبت به پارسال بهتر بود. البته برخي از فيلم ها ريتم کندي دارند، اما چون سازندگان آنها جوان هستند شور و جسارتي در آثارشان ديده مي شود که باعث مي شود آن ريتم کند کمتر به چشم آيد.
جشنواره اي متوسط داشتيم
اصغر نعيمي: به نظرم امسال به لحاظ کيفي جشنواره متوسطي داشتيم. به عبارت ديگر فيلمي نبوده که مخاطب را کاملا درگير خود کند يا بتوان از آن به عنوان اثري شاخص ياد کرد. فکر مي کنم عمده ترين دليل اين مسئله به بلاتکليفي خيلي از فيلمسازها با مضمون و ساختار کارشان باز مي گردد. يعني فيلمسازان جهت گيري و هدف گذاري مشخصي براي کارشان نداشتند. بنابراين ما با فيلم هايي مواجه هستيم که در بهترين شکل مخاطب را تا جايي با خود همراه مي کنند، اما معمولاً از مسير خارج مي شوند. تعدادي از فيلم هاي نسبتا خوبي که ديدم دچار اين عارضه بودند که يا دير شروع مي شدند يا در پايان بندي مشکلات جدي داشتند. به نظر مي رسيد که فيلمساز نمي دانست مي خواهد فيلمي بسازد براي مخاطب عام يا خاص يا مي خواهد منويات سفارش دهنده را بر آورده کند! همين سردرگمي باعث لطمه خوردن به خيلي از فيلم ها شده بود.
ظهور فيلمسازاني که آينده خوبي دارند
علي زماني عصمتي: تقريباً ۷۰ درصد فيلم ها را ديدم و روي هم رفته از جشنواره امسال راضي بودم. کيفيت فيلم ها (به خصوص فيلم اولي ها) به لحاظ کارگرداني، تصوير و ... درصد قابل قبولي داشتند. از ديدن فيلم هاي«احتمال باران اسيدي» نيمه اول «بدون مرز»، «چهارشنبه ۱۹ ارديبهشت» (البته بهتر مي شد اگر کمتر شعار مي داد)، «در دنياي تو ساعت چند است» و چند فيلم ديگر لذت بردم. در جشنواره امسال جوان گرايي شده بود و همين مسئله جرات و جسارت بالايي مي خواهد. هيات انتخاب با اين کار براي سينماي ايران پايه ريزي کرد. اين فيلمسازها آينده خوبي دارند و مي توانيم بعداً آثار شاخص تري را از آنها ببينيم.
"رخ ديوانه" بهترين فيلم داودي
«دوران عاشقي» بهترين فيلم رئيسيان
همايون اسعديان: به نظرم جشنواره امسال به جهت کيفي تفاوت چنداني با جشنواره سال هاي گذشته نداشت. هر ساله ما تعدادي فيلم خوب، متوسط و ضعيف در جشنواره داريم و اين فرمول هميشگي جشنواره است. توقع بيش از اين از جشنواره داشتن به اعتقاد من نوعي خيال پردازي است. امسال مجموعا سطح کيفي سينما بالا رفته و در فيلم اولي ها اين ارتقا کيفيت به شدت مشهود است. فيلمسازان جوان ما از آگاهي و دانش خوبي نسبت به سينما برخورداند و از فيلمسازان حرفه اي هم در اين جشنواره بهترين هايشان را ديدم. يعني به اعتقاد من «رخ ديوانه» بهترين فيلم آقاي داودي و «دوران عاشقي» بهترين فيلم آقاي رئيسيان بود و اين مسئله به خودي خود حاکي از ارتقاي سطح کيفي سينماي ايران دارد.
رسيدن به نظم درخور توجه در شيوه برپايي
حسين مسافر آستانه: به نظرم جشنواره امسال در نحوه برگزاري اش در حال دستيابي به نظم لازم است.
همواره در تغيير مديريت هاي جشنواره با بي نظمي هايي روبرو بوديم، اما خوشبختانه امسال به دليل تجربه هاي مدير جشنواره و دوره هايي که متوالي يا غير متوالي وظيفه دبيري جشنواره را برعهده داشتند، شاهد نظمي قابل قبول در برنامه ها بوديم. در مورد کيفيت آثار هم تا جايي که من ديدم فيلم ها از نقاط ضعف و قوت برخوردار بودند. بعضي آثار ضعيف بودند، برخي ديگر انگار براي مردم ما ساخته نشده بودند و برخي هم بسيار خوب بودند. فکر مي کنم سال آينده فيلم هاي زيادي در اکران عمومي با استقبال مردم مواجه شوند.
دوربين از آپارتمان به خانه هاي قديمي رفته
آنتونيا شرکا: در فهرست فيلم هاي امسال اسامي فيلم اولي هاي زيادي به چشم مي خورد که بعضا دانش آموختگان سينما هم هستند. به همين خاطر آثار اين دوستان غالبا خوش ساخت اند و مشخص است که کارگردان به لحاظ دکوپاژ، ميزانسن، نورپردازي و... نهايت سعي اش را کرده، اما با تمام اين تفاسير جاي يک آن يا لحظه در اين بين خالي است. عمده مشکل فيلم هاي امسال به خصوص فيلم هاي اول فقدان درام آنهاست. در واقع داستان يا بين شخصيت هاي مختلف خرد مي شود (در حاليکه هر کدام از اين شخصيت ها مي توانستند قهرمان يک فيلم کوتاه باشند) يا در مورد بعضي فيلم ها که شخصيت هاي محدودي دارند مي توانستند در قالب يک فيلم کوتاه ساخته شوند. به نظرم اصولا نبايد توقع داشته باشيم که در هيچ جشنواره اي مثلا ۱۶ ـ ۱۵ فيلم شاهکار ببينيم و قطعا تعداد فيلم هاي خوب هر جشنواره نسبت به فيلم هاي متوسط و بد کمتر هستند. در فيلم هاي امسال المان هاي تکرار شونده اي که معمولا در فيلم ها مي بينيم باران و خانه هاي قديمي است.
اگر تا پارسال اغلب فيلم ها در آپارتمان ها مي گذشتند، امسال احتمالا به دليل انتقادهايي که به اين مسئله وارد شده، دوربين از آپارتمان بيرون آمده و به جاي آن به خانه هاي قديمي رفته. البته قطعا اين خانه ها به لحاظ بصري زيباست، اما اگر سينما را سند تاريخي بدانيم، در آينده تصور ما از سال ۹۳ چه خواهد بود؟ آيا اين تصاوير بازنمايي واقعيت امروز ما هستند يا خير؟
اغلب فيلم ها نياز به تدوين مجدد دارند
شاهين امين: جشنواره از اين جهت که به هر حال بخشي از آن جشن و به نوعي مهماني است خوب است. شور و هيجاني که طي اين ۱۲ ـ ۱۰ روز اهالي سينما و رسانه ها را در بر مي گيرد جالب و ديدني است، اما در مورد ارزيابي ام از جشنواره امسال بايد بگويم که وقتي تمام فيلم ها را نديده ام نمي توانم نظر دقيقي ارائه دهم. من بعضي از فيلم ها را ديدم و به نظرم در بخشي از آنها به تماشاگر فکر شده است. يعني رويکرد به جذب مخاطب داشته اند. ضمن اينکه اغلب فيلم ها نياز به يک روتوش مجدد دارند و اميدوارم در فيلمنامه ها روي لحن فيلم تفکر بيشتري شود.
متاسفانه هر ساله شاهد فيلم هاي چند لحني هستيم و همين چندگانگي لحن به ارتباط فيلم با تماشاگر آسيب مي زند. وقتي فيلم لحن اش را حفظ نمي کند و بالا و پايين مي شود تماشاگر از همراهي با داستان سر باز مي زند. متوجه داستان مي شود، اما همراه آن نمي شود. به نظرم در حال حاضر کارگردانان ما انرژي خودشان را بيشتر معطوف به فرم تصويري فيلم کرده اند و به نوع روايت کمتر توجه مي کنند. در صورتيکه ساختار کلي فيلم را شکل روايت، فرم تصويري و تناسب اينها با هم تشکيل مي دهد و يک فيلم خوب در واقع يک فيلم متناسب است.
بهترين جشنواره هم اين سال ها
مصطفي جلالي فخر: امسال به لحاظ کيفيت فيلم ها بهترين جشنواره اي است که تا به حال در آن حضور داشته ام و اينکه به نظرم سينماي ايران به جهت کارگرداني، فيلمبرداري، بازيگري و... ارتقا پيدا کرده. خوشحالم که نسل جوان ما مانند باريکه آبي که از لاي سنگلاخ ها راهش را پيدا مي کند، توانسته جلو بيايد و خودش را اثبات کند. سالها قبل گروهي بودند که به نام صيانت شغلي دار و دسته اي داشتند که اجازه نمي دادند ديگران وارد اين حوزه شوند. آنها با ابزار و رانتي که وزارت ارشاد وقت در اختيارشان قرار داده بود جلوي تمام استعدادهاي تازه را مي گرفتند تا بتوانند سطح متوسط خودشان را به عنوان جريان غالب سينما در آن مقطع نگه دارند و به اصطلاح اجازه ندهند دست زياد شود، اما خوشبختانه و بر خلاف اين جريان انحصار طلب باندي، بالاخره نيروهاي خلاق و پيشرو توانستند راه خودشان را پيدا کنند و اتفاقي که امروزه شاهدش هستيم اين است که متوسط سينماي ايران نسبت به متوسطي که آن گروه در صدد حفظ آن بود ارتقا پيدا کرده است. در کل فکر مي کنم که حتي فيلم هاي بد امسال هم به لحاظ تکنيک و کارگرداني از فيلم هاي متوسط گذشته بالاتر هستند. در فيلم هاي متوسط و حتي بد امسال هم قاب بندي، نور، بازي، فيلمبرداري و حتي تدوين سطح قابل قبولي دارد. فيلمسازان متوسط گذشته در برابر نابغه هايي مثل هومن سيدي مجبور به ترک اين عرصه شده اند. به نظرم اگر به هزار و يک دليل جلوي اين نسل جديد گرفته نشود، اينها مي توانند سليقه مخاطب را ارتقا دهند.
مخاطبي که اجزاي سينما را درست بشناسد ديگر به قالب هاي کهنه رضايت نمي دهد. سينماي امسال نقطه عطفي است و هيچگاه به ياد ندارم که اينهمه فيلم قابل تامل را يکجا و کنار هم ديده باشم. اميدوارم شاهد نقطه عطفي تاريخي در سينماي ايران باشيم و همان اتفاقي که در سينماي فرانسه به تدريج رخ داد در ايران نيز شکل بگيرد.
معمولي رو به خوب
عباس غزالي: من امسال با فيلم «اعترافات ذهن خطرناک من» (هومن سيدي) در جشنواره حضور داشتم و روزهاي اول جشنواره اين فيلم را در سينماهاي مردمي چندين بار با مردم تماشا کرده ام. تمام فيلم ها را نديده ام، اما کيفيت همين چند تايي که ديده ام معمولي رو به خوب بوده. هنوز تا پايان جشنواره چند روزي باقي مانده، اما تا اين لحظه با فيلم «من ديه گو مارادونا هستم» بهرام توکلي ارتباط خوبي برقرار کردم. شعار جشنواره امسال اميد بود که به نظرم صرفا در حد شعار نبود و در عمل هم معنا پيدا مي کرد. همه سينماگران و سينما دوستان پر شور هستند و حال خوبي دارند و اين مسئله بسيار مهمي است.
فيلم هاي خوب به جشنواره نيامدند
رضا يزداني: در جشنواره امسال فيلم خوب زياد نديدم. ضمن اينکه خيلي از فيلم هاي خوب براي شرکت در جشنواره انتخاب نشدند.
شور و جسارت جوان ها
محسن کيايي: فرصت نکردم تمام فيلم ها را ببينم، اما تا جايي که ديده ام به نظرم کيفيت فيلم ها بد نبود يا لااقل نسبت به پارسال بهتر بود. البته برخي از فيلم ها ريتم کندي دارند، اما چون سازندگان آنها جوان هستند شور و جسارتي در آثارشان ديده مي شود که باعث مي شود آن ريتم کند کمتر به چشم آيد.
جشنواره اي متوسط داشتيم
اصغر نعيمي: به نظرم امسال به لحاظ کيفي جشنواره متوسطي داشتيم. به عبارت ديگر فيلمي نبوده که مخاطب را کاملا درگير خود کند يا بتوان از آن به عنوان اثري شاخص ياد کرد. فکر مي کنم عمده ترين دليل اين مسئله به بلاتکليفي خيلي از فيلمسازها با مضمون و ساختار کارشان باز مي گردد. يعني فيلمسازان جهت گيري و هدف گذاري مشخصي براي کارشان نداشتند. بنابراين ما با فيلم هايي مواجه هستيم که در بهترين شکل مخاطب را تا جايي با خود همراه مي کنند، اما معمولاً از مسير خارج مي شوند. تعدادي از فيلم هاي نسبتا خوبي که ديدم دچار اين عارضه بودند که يا دير شروع مي شدند يا در پايان بندي مشکلات جدي داشتند. به نظر مي رسيد که فيلمساز نمي دانست مي خواهد فيلمي بسازد براي مخاطب عام يا خاص يا مي خواهد منويات سفارش دهنده را بر آورده کند! همين سردرگمي باعث لطمه خوردن به خيلي از فيلم ها شده بود.
ظهور فيلمسازاني که آينده خوبي دارند
علي زماني عصمتي: تقريباً ۷۰ درصد فيلم ها را ديدم و روي هم رفته از جشنواره امسال راضي بودم. کيفيت فيلم ها (به خصوص فيلم اولي ها) به لحاظ کارگرداني، تصوير و ... درصد قابل قبولي داشتند. از ديدن فيلم هاي«احتمال باران اسيدي» نيمه اول «بدون مرز»، «چهارشنبه ۱۹ ارديبهشت» (البته بهتر مي شد اگر کمتر شعار مي داد)، «در دنياي تو ساعت چند است» و چند فيلم ديگر لذت بردم. در جشنواره امسال جوان گرايي شده بود و همين مسئله جرات و جسارت بالايي مي خواهد. هيات انتخاب با اين کار براي سينماي ايران پايه ريزي کرد. اين فيلمسازها آينده خوبي دارند و مي توانيم بعداً آثار شاخص تري را از آنها ببينيم.
