بیکاری وکم کاری احتمالی 6.5 میلیون نفری

ساعت 24 - اقتصادایران در حالی با مشکل شیوع بیماری کرونا مواجه شده که دو سال سخت 1397و 1398 را پشت سر گذاشته است. هرچند پیش بینی می شد اقتصاد ایران در سال 1399رشد مثبت غیرنفتی (هرچند اندک) را ثبت کند، اما کاهش تشکیل سرمایه ثابت در اقتصاد ایران سبب شده است ظرفیت تولید بالقوه اقتصاد کاهش یابد و دستیابی به سطح رفاه سال 1390و پیش از آن، همچنان دشوار باشد.

dir="RTL">ازطرف دیگر، بالا بودن نرخ تورم برای دو سال پیاپی 1397و 1398و همچنین پیش بینی تورم بالای 25درصد برای سال 1399نیز شرایط را دشوارتر کرده است .در کنار همه این موارد، شیوع کرونا ویروس جدید )کووید- )19از انتهای سال 1398و تداوم آن در سال ،1399اقتصاد را در یک وضعیت رکود همراه با نااطمینانی قرار داده است. کاهش تقاضا برای صادرات محصولات ایران (و به طورکلی کاهش تجارت جهانی)، تقاضای کل را ازطرف تجارت خارجی متأثر میکند. در بخش داخلی نیز تقاضای کل، هم به دلیل کاهش درآمد خانوار و هم کاهش تقاضای برخی کالاها و خدمات که به شیوع بیشتر ویروس منجر می شوند (مانند حمل ونقل، رستوران و هتلداری، پوشاک و ...) تحت تأثیر قرار می دهند. ازطرف دیگر عرضه کل اقتصاد نیز با یک شوک منفی مواجه شده است. اختلال در شبکه تأمین مواد اولیه و محدودیت فعالیت برخی از واحدهای صنفی، اقتصاد را با شوک عرضه مواجه کرده است. علاوه بر موارد فوق که رکود به ویژه در فصل بهار را به همراه خواهد داشت، نااطمینانی از شرایط در آینده، بسیار مهمتر و تأثیرگذارتر از آثار رکودی اولیه است. هنوز هیچ برآورد دقیقی صورت نگرفته که آیا شیوع ویروس کرونا در شروع فصل گرما متوقف خواهد شد یا خیر؟ اقتصاد کشور تا چه زمان درگیر کنترل شیوع این ویروس خواهد بود؟ در پاسخ به این سؤالها، مدل سازی های متعددی صورت گرفته که در آنها تلاش شده است تحت سناریوهای متفاوت، ماندگاری شیوع در کشور و همچنین میزان مبتلایان و مرگومیر را مشخص کند. به دلیل نبود تجربه مشابه در گذشته نزدیک و ناشناخته بودن بسیاری از جوانب شیوع این ویروس، مدل سازی شیوع آن و درنتیجه آثار اقتصاد کلان آن با ابهامات قابل توجهی روبه رو است. صرف نظر از میزان شیوع تحت سناریوهای مختلف، آنچه مشخص است اینکه چه با کنترل بیماری تا چند ماه آینده و چه در صورت عدم کنترل و تداوم آن تا پایان سال، اقتصاد ایران تا پایان سال 1399درگیر تبعات اقتصادی ناشی از این ویروس خواهد بود.

نتایج برآوردها نشان داد در سناریوی اول ستانده کل اقتصاد نزدیک به ۱۱درصد در سال 11399کاهش خواهد یافت. همچنین نزدیک به 6431هزار نفر از شاغلان فعلی از این سناریو متأثر خواهند شد و برای دوره ای بیکار خواهند بود. بدیهی است با اتمام قرنطینه اثر بر اشتغال در نیمه دوم سال به شدت کاهش خواهد یافت. همچنین در سناریوی دوم ستانده کل اقتصاد نزدیک به 8.6 در سال 1399کاهش خواهد یافت و نزدیک به 2950هزار نفر از شاغلان فعلی، برای دورها ی به جمعیت بیکار افزوده خواهند شد. در سناریوی سوم نیز ستانده کل اقتصاد نزدیک به 7.4درصد در سال 1399 کاهش خواهد یافت و نزدیک به 2876هزار نفر از شاغلان فعلی، برای دوره ای به جمعیت بیکار افزوده خواهند شد. بدیهی است برآوردهای ذکر شده تنها ارزیابی آثار شیوع ویروس کرونا بر تولید و اشتغال اقتصاد بوده و به معنی پیش بینی رشد اقتصادی سال 1399 نیست . برای پیش بینی رشد اقتصادی در این سال علاوه بر آثار شیوع ویروس کرونا بر بخشهای آسیبپذیر بایستی سایر بخشهای اقتصادی مورد بررسی قرار گیرد که این موارد در گزارش تحلیل بخش حقیقی اقتصاد ایران مورد بررسی قرار خواهد گرفت. بررسی آثار اقتصادی شیوع کرونا بر وضعیت معیشتی خانوار نشان می دهد، بخش زیادی از نیروی کار کشور ( حدود 70درصد)، زیر چتر سیاستهای پرداخت بیمه بیکاری و یا حمایت از بنگاه به شرط حفظ نیروی کار قرار نمی گیرند. نکته مهم آن است که بخش قابل توجهی از این 70درصد، در دهکهای پایین درآمدی قرار دارند. برای مثال درحالی که در حدود 70درصد از خانوارهای دهک اول، دارای حداقل یک نفر شاغل هستند، تنها 12 درصد از آنها تحت پوشش بیمه (غیردرمانی) قرار دارند. بنابراین حمایتهایی از جنس بیمه بیکاری یا حمایت از شاغلان رسمی (دارای سابقه بیمهای،) بیشترین اصابت را به دهکهای میانی و بالای درآمدی خواهد داشت و بهره مندی دهکهای پایین (محرومتر) از این سیاستها اندک خواهد بود. لذا در شرایط فعلی، سیاستی که میتواند بیشترین اصابت را به گروههای درآمدی پایین داشته باشد، حمایت مستقیم از خانوار است.

تجربه اخیر کشور در مواجهه با شیوع ویروس کرونا نشان از ناکارایی نظام حمایتی کشور در مواجهه با بحرانها دارد. به نظر میرسد تجربه فعلی یک تلنگر جدی برای لزوم داشتن نظام مالیاتی شفاف با تأکید بر مالیات بر مجموع درآمد افراد است.

اشتراک‌گذاری:

لینک کوتاه: