نقش نهاد نماز جمعه در فرهنگ
کادرسازی
این قرارگاه، در پی تربیت فرماندهان و کادری است که با بینش صحیح، انگیزه و اخلاص و معنویت کافی و عمل همسو با عقیده برای انقلاب اسلامی مبتنی بر اسلام ناب محمدی (ص) جانفشانی کنند. از این منظر نماز جمعه قرارگاه ایمان، بصیرت و اخلاق است و ائمه جمعه نیز فرماندهان آن قرارگاه به شمار میآیند (۱) و خدمت در آن، خدمت به دین، تقوا و خدمت به آگاهیِ سراسری ملت ایران است.(۲)
نماد حکومت
این قرارگاه برای همه مردم برکات دارد؛ زیرا فرهنگ یعنی باورها، ایمان، عادات مردم و هر آنچه که الهامبخش مردم در حرکات و اعمال آنها است(۳). علم، عقیده، اخلاق، رفتار، خصال و خلقیات مدنی(۴) و رسوم و آدابی که بر زندگی عمومی حاکم است نیز از مصادیق فرهنگ است. لذا فرهنگ، مثل آب و هواست(۵) و قرارگاه فرهنگی نیز یکی از مراکزی است که متولی آن است.
این قرارگاه دژ محکم(۶) و سنگر اسلامی(۷) است که وحدتآفرین و دشمنشکن است(۸) و نماد حکومت و هدایت جمعی است (۹) و گردهم آمدن در آن، اجتماع علی التقوی است(۱۰).
نماد هدایت
از دیگر سو این قرارگاه یک کنگره عظیم هفتگی است که بعد از کنگره سالانه حج، بزرگترین کنگره اسلامی میباشد، و به همین دلیل در روایت آمده است که: «عَلَیکَ بِالجُمعه فإنّها حَج المَساکین(۱۱)؛ بر تو باد به نماز جمعه که حج مستمندان است». نماز جمعه حج کسانی است که قادر به شرکت در مراسم حج نیستند(۱۲).
حضرت رضا (ع) در توصیف خطبههای آن چنین می فرماید:
«اِنَّما جُعِلَتِ الْخُطْبَةُ یَوْمَ الْجُمُعَةِ لِإَنَّ الْجُمُعَةَ مَشْهَدٌ عامٌّ فَاَرادَ اَنْیَکونَ لِلأمیرِ سَبَبٌ اِلی مَوْعِظَتِهِمْ وَ تَرْغیبِهِمْ فِی الطّاعَةِ وَ تَرْهیبِهِمْ مِنَ الْمَعْصیَةِ وَ تَوْقیفِهِمْ عَلی ما اَرادَ مِنْ مَصْلَحَةِ دینِهِمْ وَ دُنْیاهُمْ وَ یُخْبِرَهُمْ بِما وَرَدَ عَلَیْهِمْ مِنَالاْفاقِ وَ مِنَ الاْهوالِ الَّتی لَهُمْ فیها الْمَضَرَّةُ وَ الْمَنْفَعَةُ؛(۱۳) برای نماز جمعه خطبه بدین جهت قرار داده شده که چون که مردم همگی در روز جمعه در نماز جمعه جمع میگردند، رهبر جامعه مردم را موعظه و نصیحت و نیز تشویق و ترغیب کند و آنها را به اطاعت از دستورهای الهی و فرمانبرداری از او و برحذر داشتن بندگان خداوند از گناه و سرپیچی خداوند نماید و نیز آنها را بر مصالح دینی و دنیوی خویش واقف گرداند. سیر حوادث و رویدادها و گزارشهای داخلی منطقه و جهانی را که مورد نیاز آنهاست و به مصالح آنهاست، بیان نماید. و نیز آنچه را که موجب ضرر و زیان امت اسلامی است، بیان نماید».
قرارگاه وحدت
جامعیت این قرارگاه نیز چنان است که در آن در بُعد عبادی و اخلاقی، امر به تقوا (۱۴) دعوت به صلاح و سداد(۱۵)، بیان مکارم اخلاق(۱۶) و در بُعد سیاسی بیان مسائل سیاسی(۱۷)، دخالت مصلحانه در امور سیاسی (۱۸)، بیان جنایات حاکمان جور و انتقاد آنها (۱۹)، طرح اشتباهات دولتها (۲۰)، دعوت مردم به حضور در صحنه(۲۱)، پشتیبانی از دولت (۲۲)، مطلع کردن مردم از مسائل روز سیاسی، اجتماعی، اقتصادی (۲۳) و در بُعد اجتماعی، بیان مسائل اجتماعی(۲۴)، بیان گرفتاریها و اختلافات مسلمین رفع آنها (۲۵) و اظهارنظر در مورد مشکلات کشور و مسائل کلان(۲۶) ،بیان احتیاجات ملت ها(۲۷)، بررسی اوضاع شهر و کشور(۲۸)، بیان اتفاقات طول هفته(۲۹) ،بیان مقدرات کشور (۳۰) و دعوت به وحدت (۳۱) صورت میگیرد.
قرارگاه امید
همچنین در بُعد فرهنگی، تربیتی، با خطبههای قوی و پرمحتوا (۳۲) بیان صریح در مواجهه با عمل خلاف اسلام (۳۳) و آشنا ساختن مردم با وظایف شرعی و ملی (۳۴)، بیان مسائل فراموششده اسلام(۳۵)، ایجاد اطمینان و امید در مردم(۳۶)، اطلاعرسانی خدمات انقلاب به مردم صورت میگیرد(۳۷). و در بُعد دفاعی امنیتی، آگاه کردن مسلمین از اسلامزدایی بوقهای استعماری(۳۸) ،بیان راههای دفع دشمن(۳۹)، معارضه با مخالفین و ظالمین و متجاوزین(۴۰)، جبران تبلیغات وسیع دشمن(۴۱)، نگه داشتن مردم در صحنه(۴۲)، مجهز کردن مردم در برابر شیاطین (۴۳) مورد توجه قرار میگیرد.
نمازجمعه یکی از مهمترین قرارگاههاست. با این چشم به نمازجمعه نگاه کنیم(۴۴).
پینوشت:
۱. آیتالله خامنهای، بیانات، ۱۴/۱۰/۱۳۹۴.
۲. آیت الله خامنهای، بیانات، ۵/۵/۸۱.
۳. آیت الله خامنهای، بیانات، ۰۱/۰۱/۱۳۹۳.
۴. آیت الله خامنهای، بیانات، ۲۳/۰۳/۱۳۹۰.
۵. آیت الله خامنهای، بیانات، ۱۰/۰۱/۱۳۶۹.
۶. صحیفه امام، ج۹، ص۴۹۲.
۷. همان، ج۱۷، ص۲۱۲.
۸. همان، ج۱۶، ص۳۷۳؛ ج۲۱، ص۱۸۳.
۹. ر.ک: محدثی، نماز جمعه در نگاه امام خمینی، ص۱۲.
۱۰. خامنهای، بیانات، ۸/۸/۱۳۷۷.
۱۱. حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۵، ص۴، ح۸.
۱۲. مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۲۴، ص۱۳۴.
۱۳. حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۷، ص۳۴۴.
۱۴. صحیفه امام، ج۱۷، ص۱۰۶.
۱۵. همان.
۱۶. همان، ص۴۵۳.
۱۷. همان، ج۸، ص۲۰۰.
۱۸. همان، ج۱۷، ص۲۰۵.
۱۹. همان، ج۴، ص۴۴۷.
۲۰. همان، ص۴۵۲.
۲۱. همان، ج۱۷، ص۱۰۶.
۲۲. همان، ص۴۵۳.
۲۳. همان، ج۹، ص۳۳۳.
۲۴. همان، ج۴، ص۴۴۷.
۲۵. همان، ج۱۸، ص۴۲۶.
۲۶. همان، ج۱۵، ص۴۱۱.
۲۷. همان، ج۱۸، ص۴۲۵.
۲۸. همان، ج۹، ص۳۳۳.
۲۹. همان، ج۱۷، ص۴۵۳.
۳۰. همان، ج۴، ص۴۴۷.
۳۱. همان، ج۱۷، ص۱۰۶.
۳۲. همان، ج۱۸، ص۴۲۵.
۳۳. همان.
۳۴. همان، ج۹، ص۳۱۹.
۳۵. همان، ج۱۷، ص۴۵۲.
۳۶. همان، ج۱۶، ص۹۸.
۳۷. همان، ج۱۷، ص۴۶.
۳۸. همان، ص۲۰۵.
۳۹. همان، ج۴، ص۴۴۷.
۴۰. همان، ج۱۸، ص۴۲۵.
۴۱. همان، ج۱۶، ص۹۸.
۴۲. همان، ج۱۷، ص۴۵۳.
۴۳. همان.
۴۴. آیتالله خامنهای، بیانات، ۱۴ /۱۰/۹۴.
