گلوی صادرات پتروشیمی ایران در پنجه چین
گلوی صادرات در پنجه چین
واقعیت این است که تحریم های آمریکا در دهه 1390 وهمزمان با رشد کمی صنعت پتروشیمی همزمان شدند و تولید کنندگان ایرانی ناگزیر شدند در انتخاب مقاصد صادراتی ، بازارهای هدف کمتری را در کانون توجه قرار دهند. آمارهای دردسترس به دست آمده از پژوهش یاد شده نشان می دهد چین انحصارگر بزرگ خریدارفراورده های پتروشیمی ایران است. انحصار خرید شرکتهای چینی در این بخش یک نقطه ضعف است و چینی ها اگر اراده کنند می توانند با تبانی بر صادرات ایران اثرواقعی داشته باشند. با توجه به اینکه شرکتهای چینی یا دولتی اند و یا از دستورهای دولت وحزب کمونیست چین اطاعت کامل دارند این وضعیت کاررا بدتر می کند. آمارهای دردسترس نشان می دهد در سال 1395 سهم چین از صادرات پلیمرها به مثابه یک گروه اصلی از فرآورده های پتروشیمی 65 درصد از نظر ارزش صادرات بوده است. سهم جین از صادرات مواد پایه وشیمیایی غیر از متانول از نظر ارزش صادرات دراین سال نیز 48 درصد بوده است که سه برابر بیشتر از مشتری بعدی ایران در این محصول است. بر اساس همین پژوهش سهم چین از صادرات آروماتیکها 58درصد بوده است که 6 برابر مشتری بعدی ایران به حساب می اید. همین پژوهش نشان می دهد سهم چین از صادرات متانول ایران در سال 1395 64 در صد بوده است.
به نظر می رسد این میزان وابستگی صادرات به بازار یک کشور بزرگترین نقص صنعت ارز آور ایران در بلند مدت است و می تواند اختیاراین صنعت را به انحصارگرتفویض کند و گلویش در پنجه این انحصارگر باشد.
تولیدات با ارزش افزوده پایین
یکی دیگر از نقاط آسیب پذیر صنعت پتروشیمی ایرا ن تولید و صادرات فراورده های با ارزش پایین تر در مقایسه با کشورهای دیگراست. به این معنی که تولیدات پتروشیمی ایران نزدیک ترین و بیشترین نسبت را به گاز به عنوان ماده اولیه تولید سایر فراورده های نفت وگاز به لحاظ مواد اولیه دارد و در حقیقت صادرات گاز به حساب می اید. پژوهش انجام شده نشان می دهد در سال 2016درحالی که کره جنوبی 25 میلیون تن فراورده های پتروشیمی داشته است معادل 38 میلیارد دلار صادرات را به دست اورده است. آلمان نیز درهمان سال با تولید 41 میلیون تن فراورده های پتروشیمی 116 میلیارد دلار صادرات داشته است درحالی که ایران با تولید 50 میلیون تن تولید فقط 9.5 میلیارد دلار صادرات داشته است. یادمان باشد که آلمان وکره جنوبی خود وارد کننده خالص انرژی های فسیلی مثل نفت وگاز به حساب می آیند.
