بازهم ایران رابدهکار چین کردند
در این سرمایهگذاریِ چین، اگر بررسیهای دقیقی انجام دهیم به نکات قابل تأملی میرسیم، مثلاً سرمایههایی که کشور چین در کشورهای مختلف انجام داده است؛ چین بابت تکمیل یک کمربند-یک راه 770 میلیارد دلار سرمایه گذاری و خرج کرده است در این بین سرمایه گذاری چین بابت تکمیل این کریدور در کشورهای مختلف هم قابل توجه است، این ارقام شامل 67 میلیارد دلار در پاکستان، 38 میلیارد دلار در قزاقستان، 110 میلیارد دلار در روسیه، 25 میلیارد دلار در امارات و بحرین، 26 میلیارد دلار در عربستان و غیره، که حتی در پروژه های فولادی به ثمر نشسته است و تقریباً به همه کشورهای اطراف ما رسیده است اما از این سرمایهگذاری چین، هیچ رقمی به ایران نرسیده است؛ با اینکه ایران نسبت به بسیاری از کشورهایی که این سرمایه را دریافت کردهاند با چین در سیاستهای کلان خود، همسوتر است؛ چه اتفاقی افتاده است؟ ما چین را از مبادلات خود در سطوح مدیریتی و وزارتی حذف کردهایم و چینیها هم کاملاً این موضوع را متوجه شدهاند.
از سالهای 92 و 93 با تغییر رویکرد کشور، به تدریج با نگاه به غرب، دولت تعاملات اقتصادی با چین را ضعیف تر کرد، به عنوان مثال در راه آهن رشت - آستارا مقرر بود این پروژه با سرمایهگذاری چین جلو برود اما پس از برجام این پروژه را از چین گرفتیم و تلاش کردیم آن را با ایتالیاییها تعریف کنیم اما کشور ایتالیا هم به تعهدات خود عمل نکرد. بنابراین رفتیم به سراغ کشور آذربایجان، پس از آن برجام به هم خورد، آذربایجان هم در این خط سرمایهگذاری نکرد، قرار بود کشور آذربایجان 500 میلیون دلار از یک میلیارد دلار سرمایهگذاری لازم را فاینانس کنند که آنها هم نیامدند و امروز ما زیان دیدهایم. خوب اگر میخواستیم فاینانس خارجی بیاوریم بهتر نبود به سراغ همین چین میرفتیم یا حتی کشور روسیه؟ قاعدتاً وضعیت بسیار بهتر از وضع کنونی بود. یا زمانی در خط آهن کرمانشاه - خسروی - خانقینِ عراق که اتصال به کشور عراق را برقرار میکند، قرارداد با چینیها منعقد شده بود و قرار بود کشور چین این کار را در دست بگیرد اما با اختلالی که ما در کار وارد کردیم موفق نشدند که البته این موضوع مربوط به پیش از دولت روحانی است.
بندر چابهار از ابتدا برای کشور چین جذابیت داشت و قرار بود در مبادلات اقتصادی، کشور چین از ایران عبور کند. چین وقتی که میخواهد به اروپا تجارت انجام دهد تنها راهش تجارت دریایی است، برای تجارت دریایی هم باید کل کشتیهای چین در اقیانوس آرام از تنگهای عبور کنند به نام «تنگه مالاکا» اما این تنگه که کل تجارت چین از آنجا انجام می شود تحت سیطره آمریکا و متحدان آمریکا است و آمریکا اگر بخواهد آن تنگه را ببندد چین واقعاً در تنگنا قرار میگیرد و در صورت مواجهه احتمالی با آمریکا آن تنگه عاملی برای توقف تجارت جهانی چین می شود.در نتیجه هدف چین این است که تنگه مالاکا را دور بزند، یعنی بار خود را زمینی به این طرف تنگه مالاکا بیاورد که این مسیر میتواند بندر گوادر یا بندر چابهار باشد، چین میتواند از ایران عبور کند یا میتواند از پاکستان، افغانستان، ترکمنستان و ازبکستان عبور کند و راههای مختلف دیگر؛ اما هدف اصلی چین دور زدن تنگه مالاکا است وقتی توانست تنگه مالاکا را دور بزند، بقیه مسائل اولویت دوم چین خواهد بود.از سوی دیگر ما به جای آنکه رابطه هند در بندر چابهار را به صورت هند - روسیه تعریف کنیم آن را هند - افغانستان تعریف کردهایم، یعنی هند از طریق چابهار ما به افغانستان میرسد تا از آنجا برخی اختلاف منافعی که با پاکستان داریم را توسط هند کنترل کنیم. در حالیکه این سیاست چندان کلان نیست و سیاست کلان تر و دارای ارجحیت «ارتباط با چین» است.حالا که چین به سمت بندر چابهار ما آمده و نتیجه نگرفته است خوب قطعاً به سراغ مسیرهای دیگر میرود، ما هفت سال است چین را معطل کردهایم و این کشور هم کل مبادلات و راهبردهای خود را هفت سال نگه نمیدارد تا دولت ما عوض شود و «قوه عاقله» بر سر کار آید، چین باید کار خود را انجام دهد.اتفاقی که در ترانزیت چین با اروپا رخ داده است در واقع ایران دور زده میشود، همچنین اتفاقی که در مورد ترکمنستان در حال رخ دادن است و مجدداً ایران دور زده میشود و بسیاری از کشورهای دیگر.در حال حاضر بهترین راه برای عبور راه ابریشم چین، عبور از ایران است و نابترین راه هم مسیر ایران است زیرا بدون تغییر مدل حمل و نقلی است یعنی نیازی به اینکه از خشکی به دریا و سپس از دریا به خشکی برود ندارد، اما با این حال میبینید که ایران در حال تبدیل به سیاه چاله ترانزیت است و این به خاطر سیاستهای غلط دولتمردان است و همانگونه که گفته شد از این حجم سرمایهگذاری چین، هیچ رقمی به ایران نرسیده است.به هر حال کشورهای دیگر خود را معطل ما نمیکنند و هر روز کریدوری جدید شکل میگیرد و ایران دور زده خواهد شد و در آینده هم خبرهای جدیدتری در این باره میشنویم مگر آنکه ما از این مزیت ترانزیتی ایران استفاده بهینه کنیم.
