ابهام وتوزیع رانت دو ویژگی بودجه 1400
مثلاً سیاستمداری وعدهٔ بودجهٔ انبساطی به شهروندان میدهد تا در ازای کار و درآمد، گیرم برای مدت کوتاهی هم که شده، رأی ایشان را برای انتخاب شدن به دست آورد.فروش نفت در بودجه دو میلیون و ۳۰۰ هزار بشکه در روز برآورده شده اما میزان واقعی آن را بین ۳۰۰ تا ۷۰۰ هزار بشکه برآورد کردهاندنظریهٔ «انتخاب دیوانی» جیمز بوکانان مربوط به داد و دهش سیاسی- اقتصادی در دموکراسیهاست، در تئوری جیمز بوکانان، اگر دیوانسالاران در دموکراسی تصمیمهایی میگیرند برای آنکه شهروندان خرسند شوند و رأی به ایشان دهند، .دیوانسالار پیش و بیش از آنکه نیازی به رأی مردم داشته باشد، به پشتیبانی پایوران قدرتمند نظام قدرت نیاز دارد و از همین رو به هم ایشان امتیاز و باج میدهد و نه به مردم.بودجه ۱۴۰۰، همچون دیگر بودجههای جمهوری اسلامی، نشانگر همین باجی است که دولت همچنان به گروههای گوناگون رانت می دهد. در پی رانتخواهی و رانتدهی، اقتصاد ملی از توان میافتد و بهای بسیاری از کالاهای مورد نیاز مردم بیش از از درآمدشان افزایش مییاید. پس مردم تنگدستتر و ندارتر میشوند. دولت برای جلوگیری از ناخرسندی مردم یارانه میدهد و برای کاستن از هزینههای یارانهای به واردات گسترده دست مییازد.
در دورهٔ ریاستجمهوری محمود احمدینژاد، یارانهٔ نقدی برای جبران افزایش هزینهٔ ناشی از آزادسازی بهای کالاها و خدمات دولتی به همهٔ شهروندان پرداخت میشد. اما با افزایش تند کسری بودجه، مجلس شورای اسلامی از سال ۱۳۹۵ از دولت خواست که یارانهٔ نقدی سه دهک بالای درآمدی را نپردازد و دولت حسن روحانی هم برای بودجه ۱۴۰۰ از وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی خواست تا با پردازش همه بانکهای اطلاعاتی هموندان این سه دهک را شناسایی و از فهرست یارانهبگیران کنار بگذارد.پایوران نظام آمار ایرانیان زیر خط فقر را گزارش نمیکنند اما بر پایهٔ گزارش مرکز پژوهشهای مجلس، هفت دهک جمعیت بدون حمایتهای دولتی از پس هزینههای زندگی برنمیآیند کارشناسان باور دارند سازمان برنامه و بودجه تا امروز شوقی برای تطبیث بودجخ از مجلس بیرون آمده ولایحه بودجه تداشته است و همانند سالهای پیشین اقدام به این کار مکرده است. واقعیت این است که بودجه مصوب دو ویژگی همه بودجه های پیشین یعنی مبهم بودن و رانتی بودن را دارد
