خروج برجام از بنبست
روز پنجشنبه، خبرگزاری ژاپنی کیودو در خبری اختصاصی از برگزاری نشست مقامهای ارشد ایران و اروپا در دوشنبه گذشته در آلمان خبر داد. به گزارش این خبرگزاری، در این دیدار مقامهای ایران و اروپا درباره ایدههای احیای مجدد توافق هستهای ۲۰۱۵ (برجام) گفتوگو کنند. یک منبع نیز به کیودو گفت که ایران ایدههای جدید سازندهای در نشست فرانکفورت با امید نجات فوری توافق هستهای پیش از بسته شدن «پنجره کوچک فرصت» پیشنهاد داده است.
همزمان با اعلام این خبر، وزارت خارجه فرانسه هم اعلام کرد: «در تلاش تنگاتنگ با شرکای اروپایی به همراه مسکو و پکن بوده و مصمم هستیم تا راهحل دیپلماتیکی پیدا کنیم که به ایران اجازه دهد به پایبندی به تعهدات هستهای بازگردد و همچنین بازگشت امریکا به توافق در سریعترین زمان ممکن را فراهم سازد و در حال انجام مذاکراتی با تهران و واشنگتن در این زمینه هستیم. این گفتوگوها در حالی بیشتر ضروری میشود که ایران با ارتباط مستقیم با اعضای برجام و امریکا که یک ماه و نیم پیش پیشنهاد شد، موافقت نکرده است. به لطف تلاشهایمان، ما و شرکایمان امیدواریم تا قالبهای جایگزین موثری ایجاد کنیم.»
برگزاری نشست مجازی کمیسیون مشترک برجام
روز گذشته دور جدیدی از نشست کمیسیون مشترک برجام به صورت مجازی برگزار شد. آخرین تاریخ این نشست دورهای به آذر ماه 1399 بازمیگردد که در آن نشست مجازی نیز نمایندگان ایران و 1+4 حضور داشتند. روز جمعه، کمیسیون مشترک، به ریاست «انریکه مورا» معاون دبیرکل سرویس اقدام خارجی از طرف «جوزپ بورل» مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و با حضور نمایندگان چین، فرانسه، آلمان، روسیه، بریتانیا و ایران در سطح معاونان و مدیران سیاسی وزرای امور خارجه برگزار شد. عباس عراقچی، معاون سیاسی وزارت امور خارجه، ریاست هیات ایرانی در این نشست را عهدهدار بود.
به گزارش «اعتماد» عباس عراقچی در این نشست، ضمن تشریح مواضع اصولی ایران، لغو تحریمهای امریکا را اولین گام جهت احیای برجام خواند و گفت: ایران به محض لغو تحریمها و راستیآزمایی آنها، گامهای جبرانی هستهای را متوقف خواهد کرد. برای بازگشت ایالات متحده به برجام نیاز به هیچ مذاکرهای نیست و مسیر امریکا در این خصوص کاملا روشن است. ایالات متحده همانگونه که از توافق خارج شد و تحریمهای غیرقانونی علیه ایران وضع کرد، به همان صورت نیز میتواند به توافق برگشته و قانونشکنی را خاتمه دهد.
در این نشست اعضای برجام با اشاره با ابعاد فاجعهبار خروج امریکا از برجام بر انتفاع ایران از برجام، بر از دست ندادن زمان در این مقطع تاکید کردند. در پایان، طرفهای برجام ضمن تاکید بر تعهدشان جهت حفظ برجام، تصمیم گرفتند این جلسه کمیسیون مشترک را هفته آینده (سهشنبه) به منظور تداوم رایزنیها در وین ازسر بگیرند تا اقدامات مربوط به لغو تحریمها و گامهای هستهای را گروههای کارشناسی مربوطه مشخص کنند.
بررسی چشمانداز بازگشت کامل امریکا
به برجام
اتحادیه اروپا در بیانیهای به روایت مسائل مطرح شده در نشست مجازی امروز کمیسیون مشترک برجام پرداخت. در این بیانیه آمده است: روز جمعه دوم آوریل، نشست مشترک کمیسیون برجام به صورت مجازی برگزار شد. طبق مفاد برجام، کمیسیون مشترک مسوول نظارت بر اجرای توافق است. این نشست به ریاست «انریکه مورا» معاون دبیرکل سرویس اقدام خارجی از طرف «جوزپ بورل» مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و با حضور نمایندگان چین، فرانسه، آلمان، روسیه، بریتانیا و ایران در سطح معاونان و مدیران سیاسی وزرای امور خارجه برگزار شد.
در راستای بیانیه مشترک وزرا مورخ ۲۱ دسامبر، اعضا چشمانداز بازگشت کامل ایالات متحده به برجام را مدنظر قرار دادند و آمادگی خود را برای بررسی موضوع با نگرش مثبت و در یک تلاش جمعی مورد تاکید قرار دادند. شرکتکنندگان همچنین بر تعهد خود برای حفظ برجام تاکید و درباره نحوه اطمینان از بازگشت به اجرای کامل و موثر آن بحث کردند.
این بیانیه میافزاید: شرکتکنندگان توافق کردند نشست کمیسیون مشترک را در وین هفته آینده ادامه دهند تا به طور واضح اقدامات مرتبط با برداشته شدن تحریمها و اجرای (توافق) هستهای را از جمله از طریق تشکیل جلسات گروههای کارشناسی مربوطه مشخص کنند. در پایان این بیانیه گفته شده «در این زمینه، هماهنگکننده (جوزپ بورل) همچنین تماسهای جداگانه در وین را با همه طرفهای برجام و ایالات متحده افزایش خواهد داد.»
جنجال بر سر حضور نماینده امریکا در وین
اندکی پس از پایان نشست مجازی کمیسیون مشترک برجام، خبرنگار امریکایی روزنامه «وال استریت ژورنال» در توییتی مدعی حضور نماینده امریکا در وین در نشست روز سهشنبه آتی شد. او تاکید کرد که بهرغم این حضور، مذاکره مستقیمی میان ایران و امریکا صورت نخواهد گرفت. این خبرنگار در توییتی دیگر درباره اهداف این گفتوگوها مدعی شد: هدف دستیابی به دو توافق است. یکی، مشخص کردن گامهایی است که امریکا برای بازگشت به تعهدات برخواهد داشت و همچنین زمان آنهاست. دومی، مذاکره با ایران درباره این است که چه گامهایی را برای بازگشت به تعهدات طبق توافق هستهای بردارد. برخی امیدوارند در طول زمان امریکا و ایران بتوانند به طور مستقیم گفتوگو کنند، اما فعلا این کار را نخواهند کرد.
دقایقی پس از انتشار این خبر، عباس عراقچی، معاون سیاسی وزیر خارجه و سپس جواد ظریف، وزیر خارجه این ادعا را تکذیب کردند.
عراقچی در این باره گفت: نشست وین که هیات ایران در آن شرکت خواهد کرد یک نشست کمیسیون مشترک برجام است که با هدف بررسی بازگشت احتمالی امریکا به برجام برگزار خواهد شد و صرفا اعضای کنونی برجام (ایران و ۱+۴) در آن حضور خواهند داشت.
امریکا در هیچ نشستی که ایران در آن حضور داشته باشد از جمله نشست کمیسیون مشترک برجام حضور نخواهد داشت و این قطعی است. اینکه سایر طرفهای برجام بخواهند در ارتباط با اقداماتی که امریکا باید انجام دهد، به صورت دوجانبه یا چندجانبه با امریکا رایزنیهایی داشته باشند، چه در وین و چه در هر جای دیگر، به خودشان مربوط است و البته مسبوق به سابقه است. هیات ایرانی هیچگونه مذاکرهای با هیات امریکایی در هیچ سطحی نخواهد داشت.
وزیر خارجه نیز در توییتی در این باره نوشت: در نشست مجازی کمیسیون مشترک برجام، ایران، اتحادیه اروپا، سه کشور اروپایی به اضافه ۲ کشور (چین و روسیه) موافقت کردند که مذاکرات حضوری را سه شنبه هفته آینده در وین ازسر بگیرند. هدف: سریعا نهاییکردن رفع تحریمها و اقدامات هستهای، از طریق طراحی مسیر رفع تمام تحریمها و پس از آن توقف تدابیر جبرانی از سوی ایران. هیچ دیداری بین ایران- ایالات متحده (نخواهد بود) و این کار غیرضروری است.
نماینده امریکا به وین میرود
همزمان با تکرار مخالفت ایران با حضور امریکا در نشست کمیسیون مشترک برجام در وین، وزارت خارجه امریکا خبر داد که نماینده این کشور برای بحث درباره بازگشت دوجانبه به برجام در وین حضور خواهد داشت. در این بیانیه آمده است: «ما برای شرکت در گفتوگوها با شرکای اروپایی، روسیه و چین برای مشخص کردن موضوعاتی که شامل بازگشت دوجانبه به پایبندی به برجام با ایران است، موافقت کردیم. از آنجا که مذاکرات سختی پیش رو قرار دارد، ما انتظار تحول غیرمنتظره فوری نداریم اما معتقدیم که این گامی رو به جلو است. این گفتوگوها درباره گروههای کاری که اتحادیه اروپا با باقیمانده اعضای برجام از جمله ایران تشکیل میدهد، ایجاد خواهد شد. موضوعات اولیهای که مورد بحث قرار خواهد گرفت گامهای هستهای است که ایران باید در راستای بازگشت به پایبندی به شرایط برجام اتخاذ کند و گامهای کاهش تحریمی است که امریکا باید در راستای بازگشت به پایبندی بردارد. در حال حاضر انتظار نداریم که گفتوگوهای مستقیمی میان امریکا و ایران در این روند انجام شود اگر چه امریکا آماده آن است.
مسیری که آسان نخواهد بود
پس از پایان نشست کمیسیون مشترک، میخاییل اولیانوف، نماینده روسیه در سازمانهای بینالمللی مستقر در وین در توییتی نوشت: مباحث کاملا منظم و حرفهای بود و ادامه خواهد داشت. به نظر میرسد در مسیر درستی قرار داریم اما راه پیشرو آسان نخواهد بود و نیازمند تلاشهای فشرده است. به نظر میرسد ذینفعان (طرفهای توافق) برای آن آمادگی دارند.
«هایکو ماس» وزیر خارجه آلمان نیز به دنبال پایان نشست مجازی کمیسیون مشترک برجام بیانیه صادر و موضع این کشور در قبال وضعیت جاری را اعلام کرد. هایکو ماس با اشاره به برگزاری نشست کمیسیون مشترک برجام که به صورت مجازی برگزار شد، از احیای مذاکرات هستهای ایران استقبال کرد. او در ادامه بیانیه خود درباره نشست امروز کمیسیون مشترک برجام تصریح کرد: «ما هیچ زمانی برای از دست دادن نداریم.»
