انتخاب یا انتخابات
امام خمینی(ره) همواره در تقابل با درک موزهای و باستانی از هویت ملی به ملت در پویایی هر روزه و امروزین خود استناد میکرد، لذا این نظریه امام(ره) هیچگاه موزه شدنی نیست زیرا ملت و صندوق انتخابات موزه شدنی نیست. او در نامه تاریخی خود خطاب به گورباچف پیشبینی کرد کمونیسم به موزههای تاریخ سپرده خواهد شد چون به جنگ نیاز فطری انسان به خداباوری و نیز با خواست ملتها برای آزادی و استقلال رفته است. امام(ره) در جریان انقلاب با درک موزهای و باستانی از ملت و هویت به مقابله برخاست و گفت ملت آن چیزی نیست که زمانی بود. ملت همان مطالبه معطوف به تعیین سرنوشت در پای صندوقهای رأی و دیگر عرصههای مشارکت در تعیین سرنوشت سیاسی و اقتصادی و اجتماعی است. انقلاب با پشتوانه گفتمانی ۱۵ خرداد به پیروزی رسید. آن «حضور صلحآمیز مردم» در ادامه روندش، با تدبیر امام خمینی به «حضور در پای صندوق» تبدیل شد. صندوق رأی میراث انقلاب و امام است؛ دستاورد به بلوغرسیده از مشروطه است. هر بار که ملت پای صندوقهای رأی میرود گزاره «میزان رأی ملت است» میلیونها بار تکرار میشود. امام(ره) نگاهی تقلیلگرایانه به صندوق انتخابات نداشت. از نگاه ایشان، این مهم بود که مردم چگونه با همه تنوعات خود، به شکل یک «ملت» در پای صندوقهای رأی تبدیل به میزان و معیار اصلی سیاست میشوند. بنابراین بیاعتنایی به اصل حضور ملت و سطح مشارکت ملت نمیتواند امری خط امامی محسوب شود. نمیتوان به نام هیچ معیار و هیچ قانونی حضور همگانی و «همه با هم» ملت را خارج از معیار بودگی و میزان بودگی دانست. «میزان رأی ملت است» در واقع میزان و ملاک و معیار نگاه امام است به انتخابات. نمیتوان رأی ملت را میزان دانست اما صرفاً نگاه به بخشی از ملت داشت. این نگاه بخشی و گزینشی به ملت با دیدگاه امام خمینی(ره) به ملیت در کلیت بخشناپذیر آن همخوانی ندارد. در شرایط به وجودآمده، دیدگاههای طرح شده از دو جهت، نوعی قهر با صندوقها را توصیه میکند. امروز در راه تداوم جمهوریت برخی انتقاد دارند که دامنه انتخابها محدود شده است. امروز شاید همه آحاد جامعه آنچه را که انتظار داشتند در میان نامزدهای نهایی، نمیبینند اما جامعه ما نشان داده که همیشه از بند محدودیتها، فرصتهایی باورنکردنی خلق میکند. از جهتی دیگر، عدهای با استناد به کماثری آرا در اداره مطلوب امور، مشارکت در انتخابات را بیفایده میدانند. امروز بهرغم همه چالشها و بعضاً غلبه دیدگاههایی در تقلیل صندوقها و یا استناد به دو دلیل پیشگفته، رها کردن صندوقها نوعی نهادزدایی از «جمهوریت» است. به نظر من، فارغ از هر نتیجه و حتی فرض بر هر نتیجهای از انتخابات، حفظ اصل صندوق به عنوان میانجی بزرگ و پایه تغییرات آرزویی و آمالی جامعه، یک اصل بنیادین و خردورزی آیندهنگر است. حفظ نهاد صندوق در همه فراز و نشیبها، بیش از هر چیزی اهمیت دارد. پیشینیان ما دو انقلاب (مشروطه و انقلاب اسلامی) را دیدند، رنج کودتاهای ننگین را کشیدهاند، ما هم شاهد ۸ سال جنگ تحمیلی و تلخ و سختترین تحریمهای اقتصادی طول تاریخ بودیم؛ همه آن هزینهها را ما و اجدادمان برای حفظ یک خواسته دیرینه پرداختیم و در نهایت، به جمهوریای رسیدیم که با اسلام پیوند خورده است. جمهوریت دستاورد بزرگی بوده که در مقاطع مختلف حفظ کردهایم؛ اکنون هم باید حفظش کنیم چون یک میراث است، میراثی که برای آن جانهای زیادی فدا شدهاند. بیایید به یاد بیاوریم که حکایت جمهوریت همان حکایت سی مرغ عطار است که به جستوجوی سیمرغ راهی سفری دراز شدند و در پایان، گنجی بزرگتر از عظمت درون خود نیافتند.
