دیپلماسی بایدن در خدمت «پیمان ابراهیم»

ساعت24-دولت جو بایدن برای اولین‌بار پس از امضای «پیمان ابراهیم» میان تعدادی از کشورهای عربی و اسرائیل برای عادی‌سازی روابط، قصد دارد میزبان نشست مشترک اسرائیل و امارات متحده عربی شود و تمرکز این نشست هم بهبود مناسبات ابوظبی و تل‌آویو خواهد بود.

html>

چهارشنبه هفته جاری «شیخ عبدالله بن‌زاید آل‌نهیان»، وزیر خارجه امارات و «یائیر لاپید»، همتای اسرائیلی او، در واشنگتن خواهند بود و قرار است نشستی سه‌جانبه به میزبانی آنتونی بلینکن، وزیر خارجه ایالات متحده برگزار کنند. در بیانیه وزارت خارجه آمریکا اعلام شده که ابتدا تونی بلینکن به‌طور جداگانه با یائیر لاپید و شیخ عبدالله بن‌زاید آل‌نهیان دیدار می‌کند و سپس دیدار سه‌جانبه‌ای با آنها برگزار خواهد کرد. طبق این بیانیه، در این نشست سه‌جانبه آنها پیشرفت‌های به‌دست‌آمده از زمان امضای معاهده صلح ابراهیم در سال گذشته که به ابتکار دولت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور سابق آمریکا انجام شد، فرصت‌های آینده برای همکاری و مسائلی مانند امنیت و ثبات منطقه را مورد بحث و بررسی قرار خواهند داد. بلینکن اخیرا با اشاره به «توافق‌های ابراهیم»، گفته بود ایالات متحده کشورهای دیگر را نیز تشویق می‌کند روابط خود با اسرائیل را عادی‌ کنند. تاکنون چهار کشور عربی امارات، بحرین، مراکش و سودان رابطه خود با اسرائیل را عادی‌سازی کرده‌اند و از پایان دولت ترامپ، هیچ کشور عربی به این روند اضافه نشده است. بلینکن گفته است دولت بایدن به «تلاش‌های موفق دولت قبلی ایالات متحده برای به‌پیش‌رفتن روند عادی‌سازی روابط ادامه خواهد داد». امارات متحده عربی اواسط ماه جولای، نخستین کشور حوزه خلیج فارس نام گرفت که سفارت خود را در اسرائیل افتتاح کرد. سفارت اسرائیل در امارات متحده عربی نیز کمی قبل از آن و در جریان سفر یائیر لاپید به ابوظبی افتتاح شده بود. اسرائیل یک دفتر امور کنسولی را هم در شهر دوبی دایر کرده است. بلینکن ماه گذشته زمانی که میزبان یک نشست مجازی به‌ مناسبت یک‌سالگی امضای توافق‌نامه‌های عادی‌سازی روابط با اسرائیل بود، متعهد شد کشورهای بیشتری را برای عادی‌سازی روابط با اسرائیل تشویق کند. بایدن از زمان روی‌کارآمدن در ژانویه از توافق‌نامه‌های موسوم به «ابراهیم» حمایت کرده و دستیاران ارشد او گفته‌اند در تلاش‌ هستند تا سایر کشورهای عربی را متقاعد کنند روابط خود را با اسرائیل عادی کنند. تلاش آمریکا و اسرائیل برای متقاعدکردن دیگر کشورهای عربی برای عادی‌سازی روابطشان با اسرائیل در شرایطی انجام می‌شود که تشکیلات خودگردان فلسطینی این روند را محکوم کرده و خواستار به رسمیت شناخته‌شدن حقوق فلسطینی‌ها شده است. دیدار وزرای خارجه امارات و اسرائیل در آمریکا در شرایطی انجام می‌شود که در سال 2009 هم دیداری تقریبا مشابه اما محرمانه انجام شده بود. در آن زمان هم «یوسف العطیبه» و «سالای مریدور»، سفرای وقت امارات و اسرائیل به‌دلیل آنچه «نگرانی از فعالیت‌های هسته‌ای و منطقه‌ای ایران» اعلام کرده بودند، دیداری سه‌جانبه با دنیس راس، مسئول امور ایران در وزارت خارجه دولت اوباما، رئیس‌جمهور سابق آمریکا انجام دادند.
ابتکار امارات و اسرائیل
به نوشته «اکسیوس»، ابتکار این نشست سه‌جانبه به‌طور مشترک از طرف یائیر لاپید و شیخ عبدالله بن‌زاید آل‌نهیان، وزرای خارجه اسرائیل و امارات مطرح شده است و آنها به تونی بلینکن گفته‌اند که برای این نشست دوجانبه به واشنگتن خواهند آمد. پس از آن دولت آمریکا تصمیم به برگزاری نشستی سه‌جانبه به میزبانی تونی بلینکن گرفت. مقام‌های اسرائیلی می‌گویند این نشست سه‌جانبه فرصتی خواهد بود تا اسرائیل و امارات نگرانی‌های خود را از برنامه هسته‌ای ایران و فعالیت‌های منطقه‌ای این کشور مطرح کنند. جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی کاخ سفید، هفته گذشته در دیدار با «ایال هولاتا» همتای اسرائیلی خود، با تأکید بر تعهد دولت آمریکا به امنیت اسرائیل گفت آمریکا هیچ‌گاه به ایران اجازه نخواهد داد که به سلاح هسته‌ای دست یابد. علاوه‌ بر موضوع ایران، رابطه دوجانبه امارات و اسرائیل هم ازجمله موضوعاتی است که مورد توجه دو طرف قرار دارد. در میان چهار کشور عربی که تاکنون مناسبات خود با اسرائیل را عادی‌سازی کرده‌اند، امارات تمایل بیشتری برای گسترش این روابط دارند. ثروت هنگفت این کشور و همچنین موقعیت امارات در جهان عرب هم در این تمایل دوجانبه تأثیرگذار است. در آستانه سفر وزرای خارجه امارات و اسرائیل به واشنگتن، وزیر امور داخلی اسرائیل اعلام کرد از دهم اکتبر اماراتی‌ها و اسرائیلی‌ها بدون نیاز به دریافت ویزا می‌توانند به اسرائیل و امارات سفر کنند. همچنین وزیر اقتصاد امارات هم در جریان بازدید خود از نمایشگاه «اکسپو دوبی 2021» اعلام کرده که مناسبات اقتصادی دو طرف در نیمه اول سال 2021 حدود 600 میلیون دلار بوده و انتظار می‌رود این رقم در یک دهه آینده به هزار میلیارد دلار برسد.
بر اساس داده‌های آماری، بیش از نیمی از این تجارت 600 میلیون دلاری مربوط به الماس بوده است. از 210 میلیون دلار صادرات اسرائیل به امارات در سال 2021، حدود 70 درصد (150 میلیون دلار) تنها به الماس مربوط می‌شود و بقیه این رقم به صادرات اقلام صنعتی شامل فلزات، پلاستیک‌ها، ماشین‌آلات صنعتی، الکترونیک و مخابرات، حمل‌ونقل و تدارکات مرتبط می‌شود. از طرف دیگر، واردات الماس اسرائیل از امارات در سال 2021 بالغ بر 190 میلیون دلار بود و 210 میلیون دلار هم به واردات تجهیزات صنعتی اختصاص یافته است. این ارقام اعلام‌شده شامل توریسم و خدمات نمی‌شود. همچنین ایالات متحده، امارات و اسرائیل یک صندوق سرمایه‌گذاری به ارزش اولیه سه میلیارد دلار ایجاد کرده‌اند، اما هنوز این صندوق فعالیت جدی نداشته و انتظار می‌رود پس از نشست سه‌جانبه پیش‌رو فعالیت آن گسترش یابد.