سیاه چاله ۲۵ میلیارد دلاری اقتصاد ایران
ساعت 24-براساس برآوردها ارزش بازار سیاه در ایران بین ۲۰ تا ۲۵میلیارد دلار است. قاچاق گاز و نفت، سیگار و مشروبات الکلی بیشترین سهم را در بازار سیاه دارند. در مورد تجارت انسان و اندامهای زیستی و تکنولوژی آمار مشخصی در دست نیست. بازار سیاه یا همان اقتصاد زیرزمینی به بازاری گفته میشود که تجارت در آن به صورت غیرقانونی صورت میگیرد.
اين فعاليتهاي اقتصادي، خارج از كنترل و نظارت دولت و دستگاههاي مسوول نظارت هستند و شامل فعاليتهاي غيرقانوني، گزارش نشده، غيررسمي و ثبت نشده ميشود. اين روزها اقتصاد سياه روزگار خيلي از افراد جامعه را سياه كرده است، چنين امري محصول اجراي نادرست در حوزه سياسي، اقتصادي و اجتماعي و ضعف اقتصاد رسمي است كه اقتصاد را به سياهي كشانده است. به اعتقاد كارشناسان امروزه اقتصاد سياه در بخشهاي مختلف ريشه دوانده و حذف آن يك شبه ميسر نميشود. تبعات اقتصاد سياه را متوان در قالب معضلات مختلف ازجمله قاچاق از مبادي رسمي، پولشويي، قاچاق، رشوهخواري، كلاهبرداريهاي اقتصادي، اختلاس، بازار سياه، فرار مالياتي، تقلب در پرداخت عوارض گمركي، كاهش بهرهوري، قاچاق مواد مخدر و مشروبات الكلي و سلاحهاي گرم و تداوم توسعهنيافتگي مشاهده كرد. طبق تحقيقات صورت گرفته توسط اشنايدر، محقق اتريشي ميانگين درصد اقتصاد سياه ايران از سال ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۵ حدود ۱۹.۷درصد بوده كه رقم قابل توجهي است. البته باتوجه به ساختار و شرايط حاكم بر اقتصاد كشور، اين رقم طي ۹سال گذشته بايد به ۲۵درصد رسيده باشد. اكنون موضوعي كه سبب بزرگتر شدن ابعاد اقتصاد سياه در ايران شده است، كوررنگي مسوولاني است كه سياهي اقتصاد را نديده و گاهي اوقات همه بخشها را به رنگ سفيد و پاك مشاهده ميكنند بنابراين به دنبال چنين موضوعي هيچگاه سياست و راهكاري براي جلوگيري از گسترده شدن ابعاد اقتصاد سياه در جامعه اتخاذ نميشود. البته با نگاه اجمالي به موضوعات مختلف ازجمله رانت و قاچاق از مبادي رسمي و آگاه بودن مسوولان از قاچاق ميتوان دريافت كه مبارزه با گسترش اقتصاد سياه و موضوعيت كاهش شدت آن بيشتر به شوخي و روياي فانتزي باشد، اگر هم صحبتي در مورد آن صورت ميگيرد فقط روي كاغذ باقي ميماند و هيچ اقدام تاثيرگذاري روي آن صورت نخواهد گرفت. به اعتقاد كارشناسان، اقتصاد سياه محصول نظام اقتصادي، سياسي و اجتماعي است كه ارتباط نزديكي با سياستهاي اتخاذ شده در بخش دولتي دارد. بهطور طبيعي مسوولان و مردم ميدانند كه تانك اقتصاد سياه قشري جز طيف پايين دست و لشكر بيكاران را زير نخواهد گرفت و قربانيان اين معضل طبقه فرودست جامعه است و از سوي ديگر منافع برخي در مسكوك ماندن اين بحث است. براساس آمارهاي ستاد مبارزه با قاچاق كالا و ارز، ارزش قاچاق سوخت در ايران حدود ۵ ميليارد دلار برآورد ميشود. اختلاف قابل توجه قيمت سوخت در ايران و كشورهاي همسايه يكي از مهمترين دلايل اين موضوع عنوان ميشود. ارزش بازار سياه سوخت در جهان حدود ۵۳ ميليارد دلار است. به شكل ويژه عرضه بنزين در بازار سياه در سالهاي اخير افزايش يافته است. براساس آمارهاي غيررسمي ارزش بازار سياه مواد مخدر در ايران نيز حدود ۸ ميليارد دلار برآورد ميشود كه بيش از ۳ميليارد دلار آن به هروئين اختصاص دارد. ارزش جهاني بازار سياه هروئين حدود ۶۸ ميليارد دلار برآورد شده است. در مورد ارزش قاچاق سيگار به ايران نيز آمارها متفاوت است. گفته ميشود كه دست كم ارزش بازار سيگار قاچاق در ايران ۵ ميليارد دلار است. اين رقم در بازار جهاني ۵۰ ميليارد دلار است. به اين ترتيب ۱۰درصد سيگار قاچاق در سطح جهان به ايران مربوط ميشود.
