آیا دیپلماتهای طالب بار دیگر زمینگیر میشوند؟
شورای امنیت سازمان ملل متحد سال ۲۰۱۱، ۱۳۵ فرمانده گروه شبهنظامی طالبان را از سفر به خارج از افغانستان منع کردهبود، اما سه سال پیش با هدف مشارکت نمایندگان طالبان در مذاکرات صلح این گروه شبهنظامی با ایالات متحده امریکا در دوحه قطر، ۱۵ نفر از این افراد از این تحریمها مستثنی شدهبودند. این معافیتها از تحریم باید سالانه توسط شورای امنیت مورد تجدید نظر قرار گیرد. پنجشنبه هفته گذشته موعد پایان معافیتهای ۱۳ فرمانده طالبان از تحریمهای سفر به خارج از کشور بود. در حالی که روسیه و چین خواهان تمدید یک ساله معافیت این مقامهای طالبان بودند، اما دولت ایالات متحده امریکا و متحدان غربیاش اصرار داشتند که به دلیل محدودیتهایی که طالبان برای تحصیل زنان ایجاد کرده است، فقط معافیت ۶ مقام فقط برای سفر به دوحه تمدید شود و ۷ مقام دیگر طالبان به فهرست منع سفر بازگردند. خردادماه امسال شورای امنیت سازمان ملل متحد معافیت فرماندهان طالبان از تحریم سفر را تمدید کردهبود، اما دو وزیر حوزه آموزش طالبان را به دلیل منع کردن دختران از شرکت در کلاسهای درس مجددا در فهرست تحریم سفر قرار داد. سعید احمد شادی خیل، معاون سرپرست وزارت آموزش و عبدالباقی بصیر اول شاه، سرپرست وزارت آموزش عالی گروه شبهنظامی طالبان دو مقامی بودند که خردادماه به فهرست تحریم سفر بازگشتند.
اختلاف نظر میان دیپلماتهای غربی با دیپلماتهای چین و روسیه باعث شد که شورای امنیت از رسیدن به یک موضع واحد برای تمدید معافیت ۱۳ فرمانده طالبان باز بماند تا این ۱۳ فرد مجددا به فهرست تحریمهای بینالمللی بازگردند. به گزارش الجزیره یک دیپلمات آگاه از مذاکرات شورای امنیت گفته است که چین و روسیه یک پیشنهاد جایگزین برای راضی کردن امریکا و متحدانش ارایه دادهبودند که بر اساس آن معافیت این ۱۳ فرمانده طالبان برای ۹۰ روز به صورت محدود تمدید شود و فقط اجازه سفر به چین، روسیه، قطر و کشورهای منطقه داشتهباشند، اما این پیشنهاد هم توسط امریکا و متحدان غربیاش رد شد. روسیه و چین استدلال میکردند که معافیت مقامهای طالبان از منع سفر به خارج از کشور از هر زمان دیگر واجبتر است.
ایرلند، بریتانیا و فرانسه از موضع امریکا برای لغو معافیت فرماندهان طالبان حمایت کردند و استدلال میکردند در شرایطی که حاکمیت طالبان نتوانسته است تعهداتش را در مورد زنان، تشکیل دولت فراگیر و موضوعهای دیگر عملی کند، ادامه معافیت ۱۳ فرمانده طالبان عاقلانه نیست. عمر صمد، سفیر پیشین افغانستان در فرانسه و کانادا به الجزیره میگوید که در شرایط کنونی تعامل با طالبان برای کمک به مردم افغانستان ضروری است. این دیپلمات پیشین افغان معتقد است: «روسیه و چین نه تنها میخواستند که این معافیتها را تمدید کنند، بلکه معتقد بودند این معافیتها باید شامل تعداد بیشتری از آنها شود، اما کشورهای دیگر مخالف حذف این افراد از فهرست منع سفر بودند، چرا که معتقدند طالبان به تعهداتش عمل نکرده است.»
سخنگوی هیات چین در سازمان ملل متحد درگزارش گفته است: موضع غرب در ارتباط به ممنوعیت سفر طالبان، به حقوق بشر آسیب میرساند. به گفته مقامهای چینی، این معافیت «بیش از هر وقت دیگر واجب است.» نماینده چین افزوده که اگر همه اعضای شورای امنیت حذف معافیت را میخواهند «معلوم است که آنها اصلا درسی از گذشته نگرفتهاند.» ظاهرا اشاره این دیپلمات چینی به حضور ۲۰ساله غرب و خروج امریکا از افغانستان است.
پیشنهاد جدید امریکا
بعد از ظهر جمعه دیپلماتهای حاضر در سازمان ملل متحد خبر دادند که ایالات متحده امریکا پیشنهاد جدیدی داده است که ۷ فرمانده طالبان در فهرست منع سفر باقی بمانند، اما ۶ نفر دیگر بدون محدودیت جغرافیایی برای ۹۰ روز از تحریم سفر معاف شوند. گفته میشود که روسیه و چین در حال بررسی این پیشنهاد هستند. نماینده دایم افغانستان در سازمان ملل متحد میگوید که احتمال میرود به جای ۱۳ نفر معافیت سفر شمار کمتری از مقامهای امارت اسلامی [حکومت خودخوانده گروه شبهنظامی طالبان در افغانستان] روز دوشنبه تمدید شود. نصیر احمد فایق، نماینده دایم افغانستان در سازمان ملل متحد گفته است: «پیشنهاد نهایی برای توافق اعضا پخش شده است و در صورتیکه مخالفت یا ملاحظهای نباشد، روز دوشنبه تصویب خواهد شد. جزییات بیشتر این پیشنهاد روز دوشنبه معلوم خواهد شد. امکان تمدید معافیت سفر تمام ۱۳ نفر مورد اختلاف است و شاید تعداد کمتر تمدید شوند.»
واکنش طالبان به عدم تمدید معافیت از تحریم سفر
عبدالقهار بلخی، سخنگوی وزارت خارجه طالبان در رشته توییتی نگاشته است که شورای امنیت سازمان ملل نباید از گزینه تحریم به عنوان ابزار فشار استفاده کند. وی افزوده است که اگر سفر مقامهای امارت اسلامی ممنوع شود، این امر میان افغانستان و جهان فاصله ایجاد خواهد کرد. وی با انتشار پیامی در توییتر نوشت: «در موافقتنامه دوحه توافق شده که همه تعزیرات از رهبران امارت اسلامی برطرف میشود. بنابراین، این توافق باید بهگونه کامل عملی شود.» در این توییت همچنان آمده است که اگر معافیت سفر مقامهای طالبان تمدید نشود، گفتوگوها و تعامل سیاسی به انزوا سوق داده خواهد شد و نیاز است جلو لغو معافیتها گرفته شود. وزارت خارجه طالبان همچنان از اعضای شورای امنیت سازمان ملل میخواهد که نگذارند میان این گروه و جهان فاصله ایجاد شود؛ زیرا به گفته طالبان این کار به نفع هیچ طرف سیاسی نیست. در برابر جبهه مقاومت ملی، طالبان را به نقض گسترده حقوق بشر متهم کرده و ممنوعیت سفر اعضای طالبان را خواست مردم افغانستان میداند. به گفته این جبهه، عادیسازی روابط برخی کشورها با طالبان، زمینه گسترش تروریسم بینالمللی را فراهم میسازد. صبغتالله احمدی، سخنگوی جبهه مقاومت ملی پیش از این در صحبت با روزنامه ۸صبح افغانستان گفته بود: «ما میبینیم برخی کشورها در تلاش تعامل نزدیک با طالبان و عادی نشان دادن چهره طالبان هستند. بسیار زود اینها به اشتباهشان پی میبرند که افغانستان تحت سلطه طالبان، بستر امن تروریستان منطقهای و بینالمللی است.»
مخالفت سازمانهای حقوق بشری حامی تمدید معافیت تحریمی
دیدبان حقوق بشر در ماه مارس سال جاری میلادی خواستار لغو معافیت سفر مقامهای طالبان شده بود. هدر بار، مسوول بخش زنان این سازمان گفته است: «دولتها باید از پایان دادن به معافیتهای ممنوعیت سفرهای برخی رهبران ارشد طالبان، حمایت کنند.» این مقام دیدبان حقوق بشر تاکید کرده بود که اعضای شورای امنیت «باید از نشستهایی که سبب ایجاد اعتباردهی برای رهبران طالبان میشود، خودداری کنند.»
موسسه صلح و زنان دانشگاه «جورج تاون» و چند سازمان دیگر امریکایی، چهار روز پیش پیشنهاداتی را به کاخ سفید و وزارت خارجه امریکا فرستادند. این نهادها از مقامهای امریکایی خواستهاند که وضعیت زنان و دختران افغانستان را جزو تعامل ایالات متحده با طالبان کنند. این سازمانها از وضعیت وخیم زنان در افغانستان ابراز نگرانی کرده و گفتهاند که وضع محدودیت بر سفرهای مقامهای طالبان تا زمانی ادامه پیدا کند که این گروه به سیاستهای تبعیضآمیزش علیه زنان و دختران افغانستان تجدیدنظر کنند.
اعتماد