راز و رمز قحطی با بودن دریایی از پول
داستان پیچیده نیست و برای جواب دادن به این پرسش باید چند نکته را در کانون توجه قراردهیم که به آنها اشاره می شود:
1-- درحالی که نرخ بهره وامهای بانکی به گیرندگان منابع بانکی به ویژه شرکتها و بنگاهها در بدترین حالت 25 درصد ونرخ تورم رسمی نزدیک 41 درصد است چرا مالکان کارخانه یا مدیران کارخانه و یا بنگاه اقتصادی و از همه مهمتر دولت همه نیرویشان را برای دریافت وام نگذارند. یکی از این کوشش ها هم گفت وگوی روزانه با رسانه ها در باره بی پولی در کشور و خسیسس بودن بانکها است.
دوم- بانک مرکزی نیز در ارایه آمارهای پرداخت تسهیلات یک ترفند کهنه را سالهاست به کار می گیرد و درباره وامها و اعتبارات به طور دقیق توضیح نمی دهد. علی طیب نیا وزیر اقتصاد دولت اول روحانی شاید از صادق ترین مدیران ارشد دولتها بود که یک با ربا صراحت گفت :...برآورد ها نشان میدهد چیزی حدود 70درصد تسهیلاتی که سیستم بانکی ارائه میکند از جنس استمهال است." . به عبارت دیگر بانک مرکزی هنگامی که می گوید در 7ماه منتهی به پایان مهر 1401 رقمی برابر با 2331 هزار میلیارد تومان تسهیلات پرداخته باید توجه کرد بخش اصلی این وامها استمهال بدهی های قبلی است. به این ترتیب در حالی که آمارها نشان می دهد پول هست اما پشت پرده نشان می دهد پولی در کار نیست.
سوم – واقعیت تلخ این است که نهاد دولت و شرکتهای تابعه دولتی خود را به عمد به بیماری پول خوارگی مفت و آسان زده و از تفاوت نرخ بهره بانکی که خود تعیین می کنند و نرخ تورم بیشترین سود را می برند. در ماههای تازه سپری شده تصمیم های پولی و مالی دولت گونه ای اجرا شده که منابع بانکها را زیر تیغ قرارداده است. انتشار حدود 105هزار میلیارد تومان و فروش 80هزار میلیارد تومان اوراق از ابتدای سال تا پایان آبانماه طبق گزارش سازمان بورس و خزانه که ارزش مانده این اوراق دولتی را در بورس به 437هزار میلیارد تومان رسانده است از حجم انبوه این اوراق حکایت دارد که منابع در دسترس بخش غیردولتی را محدود میکند. گزارش مدیریت بدهیهای عمومی خرانه نیز نشان میدهد در پایان خرداد 1401 بدهیهای دولت به رقم 1376هزار میلیارد تومان و بدهیهای شرکتهای دولتی به رقم 1451هزار میلیارد تومان رسیده است؛ یعنی جمع بدهیهای دولت 2827هزار میلیارد تومان شده که حدود 40درصد تولید ناخالص داخلی است.
نکته – با توجه به سه نکته دربالا نگاشته شده می توان به این چیستان جواب داد که چرا هم پول هست ؛ هم پول نیست.
