تجارت جهانی با ایران پساتحریم:
ایران کلید رهایی وابستگی اروپا از گاز روسیه
ساعت24- رضا ستاری- وزن تجارت با ایران در سال های اخیر از غرب به شرق متمایل شده است. سهم اتحادیه اروپا در واردات ایران کاهش و از سویی سهم چین و هند در سبد واردات ایران افزایش یافته است. یک دهه اخیر را می توان سال های یکه تازی شرکت های شرقی در اقتصاد ایران دانست. اکنون شرکت های غربی برای افزایش مبادلات تجاری با ایران آماده اند و بر سر بازار ایران یک رقابت را آغاز کرده اند.
به گزارش ساعت24، پیش بینی می شود در صورت رفع تحریم ها، فضای تجارت رقابتی تر شده و کشورهای اروپایی همانند سال ۲۰۰۵ نقش پر رنگ تری در تجارت با ایران بازی کنند. بنیاد مطالعات خاورمیانه و خاور نزدیک که در برلین قرار دارد از دولت آلمان خواسته است که فرایند لغو تحریم ها را تسریع کند. یک مقام ارشد توسعه و گسترش انرژی اتحادیه اروپا نیز گفت که در صورت برداشته شدن مشکلات تحریم، ایران نخستین گزینه اتحادیه اروپا برای واردات گاز مایع و کاهش وابستگی اروپا به روسیه است.
در این میان شرقی ها نیز بیکار ننشسته اند و هفته گذشته چین اعلام کرد قصد سرمایه گذاری برای احداث یک خط لوله با هزینه دو میلیارد دلار برای انتقال گاز ایران به پاکستان را دارد. همچنین عمان و جمهوری آذربایجان نیز برنامه های خود را برای ورود به بازار ایران تشریح کرده اند.
اخبار منتشر شده نشان می دهد که کشورهای غربی برای افزایش مبادلات تجاری با ایران آماده اند و بر سر بازار ایران رقابت می کنند. اکنون مبادلات تجاری ایران با چین به بیشترین حد خود رسیده است، به نحوی که محمدرضا حریری نایب رییس اتاق بازرگانی مشترک ایران و چین از افزایش ۳۰ درصدی روابط دو کشور خبر داد. وی گفته است: بخش زیادی از کالاهای خدماتی در زمینه راه، نیروگاه و پتروشیمی از چین وارد می شود. همچنین ماشین آلات، لوکومتیو، واگن و کالاهای مصرفی، سایر واردات ایران از این کشور را تشکیل می دهند. از سوی دیگر چین نیز، بزرگترین خریدار میعانات، پتروشیمی، مواد معدنی، سنگ های تزئینی و سنگ آهن ایران است. مبادلات تجاری ایران و چین به نزدیک ۵۰ میلیارد دلار رسیده و در حدود ۳۰ کل صادرات ایران به چین است و نیز در حدود یک چهارم از نیازهای داخلی کشور از کالاهای چینی تامین می شود. اما گزارش های منتشر شده از تمایل غربی ها برای تجارت با ایران نشان می دهد، در دوران پسا تحریم موازنه تجارت با ایران تغییر می کند.
در این حال خبرگزاری دویچه وله آلمان اعلام کرد: شرکت های این کشور آماده اند تا در صورت لغو تحریم ها تجارت با ایران را افزایش دهند. در سال ۲۰۱۴ حجم تجارت میان دو کشور ۳ میلیارد دلار بوده است. سخنگوی اتحادیه تجارت خارجی مستقر در برلین گفت: ایران در زمینه صنعت خودرو و بخش انرژی پتانسیل بسیار خوبی دارد و در صورت رفع تحریم ها اقتصاد آلمان باید از این فرصت استفاده کند. از سوی دیگر بنیاد مطالعات خاورمیانه و خاور نزدیک آلمان از دولت خواسته است که فرایند لغو تحریم ها را تسریع کند.
بر اساس گزارش ها هانا رنگ رییس این نهاد گفته است که دولت باید به شرکت ها کمک کند، تا هر چه زودتر به تجارت با ایران نزدیک شوند. وی افزود نمایندگان دولت آلمان هم باید به ایران سفر کنند، همسایه های اروپایی ما مدت ها است که این کار را می کنند، اما شرکت های آلمانی در مرحله آغازین کار هستند.
صادرات گاز
در شرایطی که تحریم های روسیه صدور نفت و گاز این کشور به خصوص به اروپا را با دشواری های فراوان همراه کرده است، ایران ممکن است بتواند گاز اروپا را تامین کند. یک مقام عضو کمیسیون توسعه و گسترش انرژی اتحادیه اروپا گفت: در حالی که واردات گاز از روسیه به کشورهای اروپایی کاهش چشمگیری داشته است، اتحادیه اروپا با توجه به شکستن یخ روابطش با تهران، سعی دارد طرح واردات گاز از ایران هر چه سریع تر عملی کند. در صورت برداشته شدن این مشکلات، ایران نخستین گزینه اتحادیه اروپا برای واردات گاز و کاهش وابستگی اروپا به گاز روسیه در یک برنامه میان مدت است و انتقال گاز ایران به اروپا به آسانی امکان پذیر خواهد بود.
در حال حاضر روسیه بزرگترین صادر کننده گاز به کشورهای عضو اتحادیه اروپا با ارزش تقریبی سالانه ۸۰ میلیارد دلار به حساب می آید. همچنین خبرگزاری رویترز اعلام کرد، اسنادی در دست دارد که نشان می دهد، اتحادیه اروپا قصد دارد از یک کشور غیر اروپایی مثل ایران گاز وارد کند. به گفته یکی از مقامات اتحادیه اروپا، در صورت برداشته شدن تحریم ها ایران نخستین گزینه این اتحادیه برای واردات گاز و کاهش وابستگی به روسیه در این زمینه است.
در این زمینه بیژن نامدار زنگنه وزیر نفت گفت: ایران همیشه مایل است به عنوان کشوری که قابلیت تامین گاز در حجم بسیار بزرگ را دارد در بازار اروپا چه به شکل خط لوله و چه به شکل LNG حضور داشته باشد. با بهره برداری از فازهای جدید پارس جنوبی، از سال آینده گاز اضافه برای صادرات خواهیم داشت. البته در این میان شرقی ها نیز بیکار ننشسته اند.
جمهوری آذربایجان
مقامات جمهوری آذربایجان پیش از تعلیق کامل تحریم های بین المللی علیه ایران، برای گازهای ترش پارس جنوبی ایران دعوت نامه ارسال کرده اند و خواستار مشارکت جدی ایران در خطوط لوله صادرات گاز طبیعی به کشورهای عضو اتحادیه اروپا شده اند. لیزا گیورت، سخنگوی طرح اجرای خط لوله گازی ترنس آناتولین با بیان این که این خط لوله که گاز آذربایجان را به بازارهای اروپا ترانزیت خواهد کرد، به عنوان یک مبع جایگزین با گاز روسیه و کاهش وابستگی اروپا به گاز این کشور در نظر گرفته می شود، تاکید کرده است: درهای ورود و مشارکت در این طرح به روی سهامداران تازه از جمله ایران باز است. خط لوله گازی ترنس آناتولین قرار است تا اواسط ۲۰۱۸ میلادی، سالانه ۱۶ میلیارد متر مکعب گاز فاز دوم میدان شاه دنیز را واقع در بخش آذری دریای خزر به اروپا ترانزیت کند.
نفت
تولید نفت ایران در سال های اخیر به کمترین میزان رسیده است. مشکلات ایجاد شده بر سر فروش نفت از یک سو و کم شدن سرمایه گذاری بر روی صنعت نفت ایران از سوی دیگر موجب بروز مشکلاتی برای ایران شده است. از دیگر سو حجم بسیاری از نفت فروخته شده وجود دارد که مبلغ آنن هنوز به ایران پرداخت نشده است. گزارش ها نشان می دهد که فقط کشور هند با ۸.۸ میلیارد دلار بابت خرید نفت به ایران بدهکار است.
خبرگزاری رویترز اعلام کرد، نیرمالا سیثارامان وزیر تجارت هند در پارلمان این کشور گفته است: این کشور ۸.۸ میلیارد دلار به ایران بدهی نفتی دارد. ایران یکی از صادر کنندگان عمده نفت به هند است اما پرداخت وجوه خریداری شده از ایران به دلیل تحریم های ضد ایرانی، با دشواری همراه است. پالایشگاه های هندی۴۵ درصد از وجوه نفت خریداری شده از ایران را با استفاده از روپیه جاری در حساب این کشور در بانک (یو اس او) هند ذخیره می کنند، اما ۵۵ درصد آن پرداخت نشده باقی می ماند.
از سوی دیگر رویترز به نقل از منابع بازار نفت مدعی شد: ایران حداقل ۳۰ میلیون بشکه نفت خود را روی آب در نفت کش های غول پیکر خود ذخیره سازی کرده است. بنا بر این گزارش، ایران نفت تولیدی خود را روی آب های ساحلی این کشور ذخیره کرده است. یک منبع آگاه در صنعت کشتیرانی گفت: ۱۵ فروند از نفت کش های بسیار بزرگ شرکت ملی نفت کش ایران با ظرفیت ۲ میلیون بشکه برای ذخیره سازی روی آب اختصاص یافته اند. گزارشی که فاینشنال تایمز از آن به عنوان حمله ۳۰ میلیون بشکه ای ایران به بازار نفت در صورت لغو تحریم ها یاد کرده است.
عمان
تجار و اقتصاد دانان کشور عمان از بیانیه لوزان اظهار امیدواری کردند و نسبت به آینده خوش بین هستند.فابیو اسکسیاولانی رییس سرمایه گذاری عمان گفت: توافق بین ایران و شش قدرت جهانی فرصت های بی شماری برای تمامی منطقه و به خصوص عمان می گشاید.
وی افزود: عمان می تواند شرایطی بوجود آورد که کسب و کار ایران و شرکت های عمانی مزیت طبیعی در معامله با کشورهای شمال خلیج فارس داشته باشند. به عبارت دیگر عمان می تواند کانالی برای پیوستن ایران به اقتصاد جهانی باشد. ایران کشوری با جمعیت فراوان، ذخایر نفتی بسیار، منابع مالی قابل توجه و افراد متخصص فراوان است.
ماه اکتبر گذشته، ۶ تفاهم نامه بین ایران و عمان امضاء شد تا روابط تجاری دو کشور بهبود یابد. ناصر سعیدی اقتصاد دان سابق در مرکز بین المللی دبی گفت: قبل از وضع تحریم ها، امارات شریک عمده تجاری ایران بود و با لغو تحریم ها این تجارت با سرعت بیشتری نسبت به قبل افزایش می یابد و همه کشورهای حوزه خلیج فارس از آن منتفع می شوند.
مرجع: مرکز مطالعات جهانی شدن
در این میان شرقی ها نیز بیکار ننشسته اند و هفته گذشته چین اعلام کرد قصد سرمایه گذاری برای احداث یک خط لوله با هزینه دو میلیارد دلار برای انتقال گاز ایران به پاکستان را دارد. همچنین عمان و جمهوری آذربایجان نیز برنامه های خود را برای ورود به بازار ایران تشریح کرده اند.
اخبار منتشر شده نشان می دهد که کشورهای غربی برای افزایش مبادلات تجاری با ایران آماده اند و بر سر بازار ایران رقابت می کنند. اکنون مبادلات تجاری ایران با چین به بیشترین حد خود رسیده است، به نحوی که محمدرضا حریری نایب رییس اتاق بازرگانی مشترک ایران و چین از افزایش ۳۰ درصدی روابط دو کشور خبر داد. وی گفته است: بخش زیادی از کالاهای خدماتی در زمینه راه، نیروگاه و پتروشیمی از چین وارد می شود. همچنین ماشین آلات، لوکومتیو، واگن و کالاهای مصرفی، سایر واردات ایران از این کشور را تشکیل می دهند. از سوی دیگر چین نیز، بزرگترین خریدار میعانات، پتروشیمی، مواد معدنی، سنگ های تزئینی و سنگ آهن ایران است. مبادلات تجاری ایران و چین به نزدیک ۵۰ میلیارد دلار رسیده و در حدود ۳۰ کل صادرات ایران به چین است و نیز در حدود یک چهارم از نیازهای داخلی کشور از کالاهای چینی تامین می شود. اما گزارش های منتشر شده از تمایل غربی ها برای تجارت با ایران نشان می دهد، در دوران پسا تحریم موازنه تجارت با ایران تغییر می کند.
در این حال خبرگزاری دویچه وله آلمان اعلام کرد: شرکت های این کشور آماده اند تا در صورت لغو تحریم ها تجارت با ایران را افزایش دهند. در سال ۲۰۱۴ حجم تجارت میان دو کشور ۳ میلیارد دلار بوده است. سخنگوی اتحادیه تجارت خارجی مستقر در برلین گفت: ایران در زمینه صنعت خودرو و بخش انرژی پتانسیل بسیار خوبی دارد و در صورت رفع تحریم ها اقتصاد آلمان باید از این فرصت استفاده کند. از سوی دیگر بنیاد مطالعات خاورمیانه و خاور نزدیک آلمان از دولت خواسته است که فرایند لغو تحریم ها را تسریع کند.
بر اساس گزارش ها هانا رنگ رییس این نهاد گفته است که دولت باید به شرکت ها کمک کند، تا هر چه زودتر به تجارت با ایران نزدیک شوند. وی افزود نمایندگان دولت آلمان هم باید به ایران سفر کنند، همسایه های اروپایی ما مدت ها است که این کار را می کنند، اما شرکت های آلمانی در مرحله آغازین کار هستند.
صادرات گاز
در شرایطی که تحریم های روسیه صدور نفت و گاز این کشور به خصوص به اروپا را با دشواری های فراوان همراه کرده است، ایران ممکن است بتواند گاز اروپا را تامین کند. یک مقام عضو کمیسیون توسعه و گسترش انرژی اتحادیه اروپا گفت: در حالی که واردات گاز از روسیه به کشورهای اروپایی کاهش چشمگیری داشته است، اتحادیه اروپا با توجه به شکستن یخ روابطش با تهران، سعی دارد طرح واردات گاز از ایران هر چه سریع تر عملی کند. در صورت برداشته شدن این مشکلات، ایران نخستین گزینه اتحادیه اروپا برای واردات گاز و کاهش وابستگی اروپا به گاز روسیه در یک برنامه میان مدت است و انتقال گاز ایران به اروپا به آسانی امکان پذیر خواهد بود.
در حال حاضر روسیه بزرگترین صادر کننده گاز به کشورهای عضو اتحادیه اروپا با ارزش تقریبی سالانه ۸۰ میلیارد دلار به حساب می آید. همچنین خبرگزاری رویترز اعلام کرد، اسنادی در دست دارد که نشان می دهد، اتحادیه اروپا قصد دارد از یک کشور غیر اروپایی مثل ایران گاز وارد کند. به گفته یکی از مقامات اتحادیه اروپا، در صورت برداشته شدن تحریم ها ایران نخستین گزینه این اتحادیه برای واردات گاز و کاهش وابستگی به روسیه در این زمینه است.
در این زمینه بیژن نامدار زنگنه وزیر نفت گفت: ایران همیشه مایل است به عنوان کشوری که قابلیت تامین گاز در حجم بسیار بزرگ را دارد در بازار اروپا چه به شکل خط لوله و چه به شکل LNG حضور داشته باشد. با بهره برداری از فازهای جدید پارس جنوبی، از سال آینده گاز اضافه برای صادرات خواهیم داشت. البته در این میان شرقی ها نیز بیکار ننشسته اند.
جمهوری آذربایجان
مقامات جمهوری آذربایجان پیش از تعلیق کامل تحریم های بین المللی علیه ایران، برای گازهای ترش پارس جنوبی ایران دعوت نامه ارسال کرده اند و خواستار مشارکت جدی ایران در خطوط لوله صادرات گاز طبیعی به کشورهای عضو اتحادیه اروپا شده اند. لیزا گیورت، سخنگوی طرح اجرای خط لوله گازی ترنس آناتولین با بیان این که این خط لوله که گاز آذربایجان را به بازارهای اروپا ترانزیت خواهد کرد، به عنوان یک مبع جایگزین با گاز روسیه و کاهش وابستگی اروپا به گاز این کشور در نظر گرفته می شود، تاکید کرده است: درهای ورود و مشارکت در این طرح به روی سهامداران تازه از جمله ایران باز است. خط لوله گازی ترنس آناتولین قرار است تا اواسط ۲۰۱۸ میلادی، سالانه ۱۶ میلیارد متر مکعب گاز فاز دوم میدان شاه دنیز را واقع در بخش آذری دریای خزر به اروپا ترانزیت کند.
نفت
تولید نفت ایران در سال های اخیر به کمترین میزان رسیده است. مشکلات ایجاد شده بر سر فروش نفت از یک سو و کم شدن سرمایه گذاری بر روی صنعت نفت ایران از سوی دیگر موجب بروز مشکلاتی برای ایران شده است. از دیگر سو حجم بسیاری از نفت فروخته شده وجود دارد که مبلغ آنن هنوز به ایران پرداخت نشده است. گزارش ها نشان می دهد که فقط کشور هند با ۸.۸ میلیارد دلار بابت خرید نفت به ایران بدهکار است.
خبرگزاری رویترز اعلام کرد، نیرمالا سیثارامان وزیر تجارت هند در پارلمان این کشور گفته است: این کشور ۸.۸ میلیارد دلار به ایران بدهی نفتی دارد. ایران یکی از صادر کنندگان عمده نفت به هند است اما پرداخت وجوه خریداری شده از ایران به دلیل تحریم های ضد ایرانی، با دشواری همراه است. پالایشگاه های هندی۴۵ درصد از وجوه نفت خریداری شده از ایران را با استفاده از روپیه جاری در حساب این کشور در بانک (یو اس او) هند ذخیره می کنند، اما ۵۵ درصد آن پرداخت نشده باقی می ماند.
از سوی دیگر رویترز به نقل از منابع بازار نفت مدعی شد: ایران حداقل ۳۰ میلیون بشکه نفت خود را روی آب در نفت کش های غول پیکر خود ذخیره سازی کرده است. بنا بر این گزارش، ایران نفت تولیدی خود را روی آب های ساحلی این کشور ذخیره کرده است. یک منبع آگاه در صنعت کشتیرانی گفت: ۱۵ فروند از نفت کش های بسیار بزرگ شرکت ملی نفت کش ایران با ظرفیت ۲ میلیون بشکه برای ذخیره سازی روی آب اختصاص یافته اند. گزارشی که فاینشنال تایمز از آن به عنوان حمله ۳۰ میلیون بشکه ای ایران به بازار نفت در صورت لغو تحریم ها یاد کرده است.
عمان
تجار و اقتصاد دانان کشور عمان از بیانیه لوزان اظهار امیدواری کردند و نسبت به آینده خوش بین هستند.فابیو اسکسیاولانی رییس سرمایه گذاری عمان گفت: توافق بین ایران و شش قدرت جهانی فرصت های بی شماری برای تمامی منطقه و به خصوص عمان می گشاید.
وی افزود: عمان می تواند شرایطی بوجود آورد که کسب و کار ایران و شرکت های عمانی مزیت طبیعی در معامله با کشورهای شمال خلیج فارس داشته باشند. به عبارت دیگر عمان می تواند کانالی برای پیوستن ایران به اقتصاد جهانی باشد. ایران کشوری با جمعیت فراوان، ذخایر نفتی بسیار، منابع مالی قابل توجه و افراد متخصص فراوان است.
ماه اکتبر گذشته، ۶ تفاهم نامه بین ایران و عمان امضاء شد تا روابط تجاری دو کشور بهبود یابد. ناصر سعیدی اقتصاد دان سابق در مرکز بین المللی دبی گفت: قبل از وضع تحریم ها، امارات شریک عمده تجاری ایران بود و با لغو تحریم ها این تجارت با سرعت بیشتری نسبت به قبل افزایش می یابد و همه کشورهای حوزه خلیج فارس از آن منتفع می شوند.
مرجع: مرکز مطالعات جهانی شدن
