فعال شدن تدریجی غیرفعالها
جمعیت فعال کشور طی مدت مذکور حدود 689 هزار نفر افزایش یافته که ناشی از افزایش حدود 355 هزارنفری جمعیت فعال زنان و افزایش حدود 344 هزارنفری جمعیت فعال مردان است. ترکیب سهم جمعیت فعال زنان و مردان در تابستان 1402 در مقایسه با مدت مشابه سال قبل با افزایش 9/0 واحد درصدی در سهم زنان و کاهش همین میزان در سهم مردان مواجه شده و به ترتیب به 6/17 درصد و 4/82 درصد رسیده است.
ارقام متناظر برای جمعیت 15 ساله و بیشتر طی این مدت نشان میدهد مشارکت اقتصادی بیشتر از رشد جمعیت افراد در سن کار، افزایش یافته است. این رویداد بیش از هر چیز ناشی از افزایش 907 هزارنفری تعداد شاغلان کشور طی یک سال اخیر بوده است. در کنار افزایش جمعیت فعال، جمعیت بیکار طی بازه مورد بررسی با کاهش 218 هزارنفری همراه بوده است. هنگامیکه جمعیت فعال افزایش مییابد، بهاین معنی است که افراد بیشتری با جستوجوی کار یا دردسترس بودن برای کار، فعالانه در بازار کار شرکت میکنند که میتواند به دلیل عوامل مختلفی مانند رشد جمعیت و نرخ مشارکت بیشتر نیروی کار رخ دهد. کاهش نرخ بیکاری نیز میتواند ناشی از عواملی مانند ایجاد شغل، رشد اقتصادی یا سیاستهای ترکیبی صنعتی و پولی دولت با هدف کاهش بیکاری باشد. کاهش تعداد افراد بیکار حاکی از بهبود شرایط بازار کار و کاهش بالقوه نرخ بیکاری است. اثر ترکیبی افزایش جمعیت فعال و کاهش جمعیت بیکار به بزرگی نسبی این تغییرات و سایر عوامل موثر بر بازار کار بستگی دارد و میتواند تحت چند حالت مختلف مطرح شود.
در حالت نخست، اگر افزایش جمعیت فعال با ایجاد شغل و فرصتهای شغلی کافی جذب شود، میتواند به گسترش معقول بازار نیروی کار منجر شود که میتواند به رشد اقتصادی کمک کند، زیرا کارگران بیشتری به بهرهوری و تولید کمک میکنند. کاهش جمعیت بیکار در این شرایط زمانی رخ میدهد که رونق اقتصادی وجود داشته باشد. در حالت ثانویه، اگر افزایش جمعیت فعال از ایجاد شغل یا فرصتهای شغلی موجود پیشی بگیرد، میتواند منجر به رقابت بیشتر برای مشاغل شود و بهطور بالقوه منجر به افزایش نرخ بیکاری شود. این وضعیت میتواند برای جویندگان کار چالشهایی ایجاد کند و به طور بالقوه منجر به سطوح بالاتر بیکاری شود.
با توجه به شرایط یاد شده در تابستان 1402 افزایش جمعیت فعال و کاهش جمعیت بیکار در کشور را میتوان به رشد اقتصادی 2/5 درصدی غیرنفتی کشور در بهار 1402 (مطابق با آمارهای بانک مرکزی) نسبت داد. نرخ مشارکت اقتصادی جمعیت 15 ساله و بیشتر کشور در تابستان 1402، معادل 6/41 درصد است که نسبت به تابستان 1401 حدود 6/0 واحد درصد افزایش یافته که دلیل آن افزایش همزمان نرخ مشارکت اقتصادی زنان و مردان به میزان 2/0 واحد درصد و 9/0 واحد درصد است. نرخ بیکاری در تابستان ۱۴۰۲ به ۷/۹ درصد رسیده که نسبت به تابستان ۱۴۰۱حدود یک واحد درصد کمتر بوده که ناشی از کاهش توام 8/1 واحد درصدی جمعیت بیکار زنان و یک واحد درصدی جمعیت بیکار مردان طی مدت مذکور است. درواقع جمعیت زنان بیکار در تابستان ۱۴۰۲ نسبت به مدت مشابه سال ۱۴۰۱ حدود ۲۳ هزار نفر کاهش یافته و به مرز ۷۲۵ هزار نفر رسیده است. جمعیت مردان بیکار نیز در تابستان ۱۴۰۲ با کاهش حدود ۱۹۴ هزارنفری نسبت به مدت مشابه سال قبل به ۱/۴ میلیون نفر رسیده است. در تابستان ۱۴۰۲ همچنین سهم زنان از کل جمعیت بیکار ۱۵ساله و بیشتر حدود ۳/۳۴ درصد بوده که نسبت به تابستان ۱۴۰۱ افزایش 2/2 واحد درصدی را تجربه کرده و سهم مردان از 9/67 درصد در تابستان ۱۴۰۱ به 7/65 درصد (کاهش ۲/۲ واحد درصد) در تابستان ۱۴۰۲ رسیده است. جهان صنعت
