جعبه سیاه بودجه 1403 استان ها
دولت در آذرماه بودجه را تحویل مجلس داد، اما پیوستهای آن منتشر نشده است. درواقع امروز که کلیات بودجه را مجلس مصوب کرد، کسی نمی داند وضعیت اعتبارات عمرانی پروژههای استانی و ملی چگونه رقم خورده است. بر اساس اعلام مجلس امسال با اصلاح ماده 182 آیین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی که مربوط به تقدیم لایحه بودجه دولت به مجلس است، روال به گونهای دیگر رقم خورده است و بر اساس اصلاحیه این ماده که در 14 دی ماه سال گذشته به تصویب مجلس رسیده، لایحه بودجه سال 1403 در دو بخش تقدیم مجلس میشود طوری که در ابتدا بخش اول لایحه بودجه سال ۱۴۰۳ کل کشور مشتمل بر هفت فصل شامل احکام سقف منابع، سقف درآمد و تراز عملیاتی سقف واگذاری داراییهای سرمایه ای، سقف واگذاری داراییهای مالی، منابع هدفمندسازی یارانهها و مفروضات پیشبینی منابع و مصارف بودجه توسط دولت تقدیم مجلس میشود و مهلت مجلس برای رسیدگی به بخش اول، از زمان وصول حداکثر دو ماه است. پس از اتمام رسیدگی بخش اول لایحه بودجه، مصوبه مجلس به شورای نگهبان ارسال و پس از تایید آن شورا به دولت ابلاغ میشود. در بخش دوم لایحه بودجه که مربوط به جداول تفصیلی بودجه است درواقع جداول پیوستی با اولویت رسیدگی به جداول مربوط به منابع بودجه عمومی دولت و منابع و مصارف دستگاهها و نهادهای مذکور، بهتفکیک برنامههای عملیاتی آنها مورد رسیدگی قرار میگیرد. به زبان ساده لایحه بودجه 1403 این گونه تصویب میشود که مجلس در بخش اول که درآمدها و هزینههای کلان ، در قالب تبصرهها و جداول کلان است به تصویب میرساند و بعد از تصویب مجلس بخش اول بودجه که صورتهای کلان بودجه است به تصویب شورای نگهبان رسیده و به دولت ابلاغ میشود. این یعنی، در این مرحله مجلس تنها به صورتهای کلان بودجه کار دارد و موضوعهای اساسی و مهمی که در طول سالهای گذشته مورد بررسی و پیگیری قرار میگرفت، ارزیابی نخواهد شد،یعنی دولت اعتبارات هزینهای و عمرانی کلان بودجه 1403 را بدون جزئیات استانی و پروژهها و طرح ها که تا پیش ازاین انتشار عمومی پیدا میکرد، تقدیم مجلس میکند و نمایندگان آن را به تصویب میرسانند.
دست خالی نمایندگان و اصحاب رسانه اما آن چه در این جا حائز اهمیت است و در این گزارش بر آن اشاره داریم، این است که برخلاف سالهای گذشته، دولت پیوستهای هزینه کرد و نحوه تخصیص اعتبارات عمرانی لایحه بودجه را بر اساس مصوبه مجلس تقدیم نمایندگان نکرده ،یعنی نمایندگان بدون این که بدانند این اعتبارات بناست در کدام بخشها و چه پروژههایی هزینه کرد شوند، باید آن را مصوب کنند درحالی که در سالهای گذشته هم نمایندگان و هم اصحاب رسانه از پیوست ها و نحوه هزینه کرد اعتبارات عمرانی دولت مطلع می شدند.
بر اساس آن مطالبه یا اولویت بندی می شد. درواقع تمام چانه زنی نمایندگان و پیگیریهای اصحاب رسانه به خصوص روزنامه خراسان در زمان بررسی لایحه بودجه مربوط به نحوه هزینه کرد اعتبارات عمرانی دولت در سال آتی است که اگر از عدالت بودجهای یا اولویتهای تعریف شده و وعدههای دولت فاصله داشته باشد، بتوان در خلال رسیدگی به لایحه در کمیسیونهای مجلس آن را اصلاح کرد، اما امسال نه تنها اعتبارات عمرانی تغییر پیدا نکرده است، بلکه نحوه هزینه کرد آن هم مشخص نیست و عملاً دست نمایندگان و اصحاب رسانه برای پیگیری و چانه زنی بودجهای برای نزدیک کردن هزینه کردها به عدالت بودجهای خالی است. تصویب سربسته اعتبارات عمرانی مانند جعبه سیاه اما ماجرا به این جا ختم نمیشود و شاید بیان شود که بعد از این که مجلس و شورای نگهبان بخش اول بودجه را به تصویب رساندند، بخش دوم که مربوط به جداول و پیوست هاست بر اساس آن توسط دولت تنظیم و تقدیم مجلس شود. اما در این جا دو تفاوت مشخص وجود دارد. ابتدا این که در سالهای گذشته نمایندگان مجلس پیوستهای هزینه کرد دولت را بررسی میکردند و اگر لازم بود بر اساس اولویت ها و قوانین بالادستی و برنامههای بالادستی سقف اعتبارات عمرانی بخشهای مختلف را تغییر میدادند و جابه جا میکردند و اگر لازم بود از آن طریق یا جایگزین کردن منابع حتی سقف اعتبارات عمرانی را هم تغییر دهند، اما امسال بدین گونه نیست به دو دلیل مهم؛ اول این که بخش اول بودجه بعد از این که به تصویب شورای نگهبان رسید و به دولت ابلاغ شد، به هیچ عنوان قابل تغییر نیست.
