انتقاد صریح عیسی کلانتری از رفتار جهاد سازندگی در کشاورزی اوایل انقلاب
مراتع را تبدیل به محل آفت سن کردند
مراتع را تبدیل به محل آفت سن کردند
عیسی کلانتری که به تازگی از سوی اسحاق جهانگیری به عنوان مشاور اول رییس جمهور در امور آب و کشاورزی منصوب شده است انتقاد از سیاستهای استفاده ازآب و زمین در ۳۵ سال سپری شده گذشته را در دستور کار سخنرانی های خود قرار دارد. او دیگر کمتر احتیاط می کند و از محافظه کاری مرسوم مدیران دولتی پس از انقلاب دست کشیده است. وی که روز شنبه ۵ اردیبهشت در بنیاد امید ایرانیان سخن می گفت به طور صریح سیاستهای جهاد سازندگی در حوزه کشاورزی در سالهای نخستین انقلاب اسلامی زیر سوال برد و گفت: در فضای احساساتی اوايل انقلاب و روحيه انقلابي و تاكيد بر خودكفايي گندم دستور داده شد همه مراتع كشور به ديم گندم بدل شود. در همان زمان اين هشدار داده شد اين مراتع به پناهگاه سن بدل خواهد شد ولي كسي توجه نكرد و طي عملياتي جهادي در ۳ سال ۵۱۴هزار هكتار گندم به ۲ ميليون و ۱۰۰ هزار هكتار بدل شد كه در نهایت به ۲ ميليون هكتار محل تولید سن تبديل شد و براي از بين بردن آن يكي از خطرناك ترين سهمهاي كشاورزي به كار رفت. وزير اسبق كشاورزي كه مدتهاست به خيل عظيم منتقدان از سياستهاي كشاورزي ايران پيوسته درباره «سياستگذاري هاي آب و امنيت غذايي » سخنراني كرد. عيسي كلانتري در اين برنامه به نقد سياستهاي آبي كشور از بعد از انقلاب پرداخت و آنچه لازمه تغيير وضعيت كنوني است را اراده سياسي دولت خواند اما در نهايت اين طور پيش بيني كرد كه اگر شرايط به همين منوال ادامه پيدا كند، بايد همه بخشهاي حاكميت آگاه باشند كه ديگر ظرفيت و پتانسيل توليد كشاورزي در داخل كشور وجود ندارد.
در برنامه ريزي هاي امنيت غذايي در جهان ۸۴ درصد انرژي از منابع گياهي تامين ميشود و۱۶ درصد از منابع حيواني درحاليكه اين ميزان در كشورهاي توسعه يافته ۷۳ به ۲۷ است و در ايران ۹۰ به ۱۰ است. يعني ۶ درصد كمتر از استاندارد حهاني پروتئين حيواني دريافت مي شود اين از نظر عيسي كلانتري يعني امنيت غذايي وجود ندارد. در واقع ۷ دهك در ايران كمتر از نياز متوسط گوشت مصرف مي كند. رییس خانه كشاورز معتقد است با توجه به مصرف آب كشور بايد گفت ايران كشور كشاورزي نيست. براي توسعه اقتصاد ي نمي توان روي توسعه كشاورزي سرمايه گذاري كرد. وقتي ۹۲ درصد آب شيرين در كشاورزي مصرف مي شود و سهم آن از توليد ناخالص داخلي ۱۱ درصد است. با اين روند هيچ وقت اقتصاد اول منطقه نمي شويم. توصيه من به وزير نيرو اين است كه از استيضاح نترسد و روي سياستهاي صرفه جويي در مصرف آب خود پابرجا بماند.
سرانه آب شيرين كشور ۱۳۰۰ مترمكعب است كه ميزاني بحراني است اين درحاليست كه ۷۰ درصد جمعيت كشور كمتر از ۹۰۰ مترمكعب در سال مصرف مي كنند و ۴۰ درصد نيز كمتر از ۵۰۰ مترمكعب. كلانتري ميزان استفاده كشاورزي جهان از آب سبز را دو سوم اعلام كرد و سهم بخش آبي را ۳۷-۸ درصد خواند.درحاليكه در ياران سهم بخش ابي در توليد كشاورزي ۹۰ درصد و سهم آب سبز ۱۰درصد است به گفته كلانتري اين ميزان نشان دهنده بحراني ديگر است چراكه آب سبز محصول بارشهاست و بخش آبي، آبهاي تجديدپذير است. در نهايت او اين طور نتيجه گرفت كه ما آبي نداريم كه بخواهيم روي ان مانور دهيم و برنامه ريزي دست و دل بازانه كنيم. در نهايت هم وي اين طور نتيجه گيري كرد كه ديگر پتانسيل توليد در كشور وجود ندارد ولي هرطور مصلحت كشور است. به گفته اين وزير اسبق كشاورزي ايران، در حال حاضر كه كشور ۸۰ ميليون جمعيت دارد غذاي ۴۵ ميليون نفر از محل وادرات تامين مي شود و اگر قرار باشد به ۱۵۵ ميليون نفر برسيم بايد غذاي ۱۳۳ ميليون نفر ر ا وارد كنيم.
به گفته وي معضل فعلي آب در مقياس امنيت غذايي استفاده بي رويه از ان است كه متولي اصلي آن هم وزارت نيرو است. وي مروري به وضعيت بيلان آبي كشور از بعد از انقلاب كرد و گفت:از سال ۶۰ ايران تجاوز به طبيعت را آغاز كرد؛ زماني كه بيلان آن منفي شد. در ۸ سال دولت ميرحسن موسوي، تنها از ۲ ميليارد مترمكعي از آبهاي شيرين زيرزميني كشور سواستفاده شد؛ در دولت هاشمي، ۱۱ ميليارد مترمكعب،در دولت خاتمي ۳۲ ميليارد مترمكعب و در دولت احمدي نژاد ۷۵ ميليارد مترمكعب تجاوز شد. اين روند به همين شدت ادامه دارد و در يك سال نيم گذشته هم هيچ كاري در اين مورد انجام نشده است.
با اين حال كلانتري سياستها و اقدامات چيت چيان را مثب مي داند ولي خطر عوام فريبي برخي دولتي ها و خارج دولتي ها را مانعي بر سر راه وي مي داند. از جمله سیاستهای مثبت چيت چيان از نظر كلانتري، تعادل بخشي به سفره هاي زيرزميني در ۲۰ سال اينده است كه براي تحقق آن بايد سالانه ۶.۵ ميليارد مترمكعب از توان تجديدپذيري آب صرفه جويي شود اگر امسال اين برنامه احجرا نشود به بهره برداري بيش از حد از منابع زيرزميني ۱۳ ميليارد مترمكعب اضافه ميشود.
آبهاي سطحي و بهره برداري از آن هم معضل ديگر امنيت غذايي ايران زير سايه سياستگذاري آبي است. سازمان ملل متحد در ارزيابي هاي خود اعلام كرده كشورهاي جهان براي حفظ محيط زيست بايد كمتر از ۲۰ درصد از آبهاي سطحي خود را بهره برداي كند كه اين ميزان در ژاپن ۱۹ درصد،در آمريكا ۲۱ درصد، در چين ۲۹ درصد و در هند ۳۳ درصد بود ولي تنها در دو كشور بيشتر از ۴۰ درصد است؛مصر با ۴۶ درصد و ايران با ۹۷ درصد.
راه حل وضعيت كنوني كشاورزي از نظر كلانتري، اين است كه دولت دور از سياست زدگي و با اراده قوي سياسي اهداف و وعده هاي خود را پيگري كند نه اينكه به دنبال اعتراض ۲-۳ نماينده مجلس درباره اعطاي حق آبه به كشاورزي كشاورزان حوزه درياچه اروميه و متوقف كردن كشت انها، اولين مصوبه خود را براي حفظ اين درياچه متوقف كند. وي همچنين به حركتهاي مردم نهادي اشاره كرد كه براي حفظ درياچه آغاز شد و مردم به صورت نمادين سطلهاي آبي به درون درياچه خالي مي كردند كه اين افراد هم دستگير و زنداني شدند.
در برنامه ريزي هاي امنيت غذايي در جهان ۸۴ درصد انرژي از منابع گياهي تامين ميشود و۱۶ درصد از منابع حيواني درحاليكه اين ميزان در كشورهاي توسعه يافته ۷۳ به ۲۷ است و در ايران ۹۰ به ۱۰ است. يعني ۶ درصد كمتر از استاندارد حهاني پروتئين حيواني دريافت مي شود اين از نظر عيسي كلانتري يعني امنيت غذايي وجود ندارد. در واقع ۷ دهك در ايران كمتر از نياز متوسط گوشت مصرف مي كند. رییس خانه كشاورز معتقد است با توجه به مصرف آب كشور بايد گفت ايران كشور كشاورزي نيست. براي توسعه اقتصاد ي نمي توان روي توسعه كشاورزي سرمايه گذاري كرد. وقتي ۹۲ درصد آب شيرين در كشاورزي مصرف مي شود و سهم آن از توليد ناخالص داخلي ۱۱ درصد است. با اين روند هيچ وقت اقتصاد اول منطقه نمي شويم. توصيه من به وزير نيرو اين است كه از استيضاح نترسد و روي سياستهاي صرفه جويي در مصرف آب خود پابرجا بماند.
سرانه آب شيرين كشور ۱۳۰۰ مترمكعب است كه ميزاني بحراني است اين درحاليست كه ۷۰ درصد جمعيت كشور كمتر از ۹۰۰ مترمكعب در سال مصرف مي كنند و ۴۰ درصد نيز كمتر از ۵۰۰ مترمكعب. كلانتري ميزان استفاده كشاورزي جهان از آب سبز را دو سوم اعلام كرد و سهم بخش آبي را ۳۷-۸ درصد خواند.درحاليكه در ياران سهم بخش ابي در توليد كشاورزي ۹۰ درصد و سهم آب سبز ۱۰درصد است به گفته كلانتري اين ميزان نشان دهنده بحراني ديگر است چراكه آب سبز محصول بارشهاست و بخش آبي، آبهاي تجديدپذير است. در نهايت او اين طور نتيجه گرفت كه ما آبي نداريم كه بخواهيم روي ان مانور دهيم و برنامه ريزي دست و دل بازانه كنيم. در نهايت هم وي اين طور نتيجه گيري كرد كه ديگر پتانسيل توليد در كشور وجود ندارد ولي هرطور مصلحت كشور است. به گفته اين وزير اسبق كشاورزي ايران، در حال حاضر كه كشور ۸۰ ميليون جمعيت دارد غذاي ۴۵ ميليون نفر از محل وادرات تامين مي شود و اگر قرار باشد به ۱۵۵ ميليون نفر برسيم بايد غذاي ۱۳۳ ميليون نفر ر ا وارد كنيم.
به گفته وي معضل فعلي آب در مقياس امنيت غذايي استفاده بي رويه از ان است كه متولي اصلي آن هم وزارت نيرو است. وي مروري به وضعيت بيلان آبي كشور از بعد از انقلاب كرد و گفت:از سال ۶۰ ايران تجاوز به طبيعت را آغاز كرد؛ زماني كه بيلان آن منفي شد. در ۸ سال دولت ميرحسن موسوي، تنها از ۲ ميليارد مترمكعي از آبهاي شيرين زيرزميني كشور سواستفاده شد؛ در دولت هاشمي، ۱۱ ميليارد مترمكعب،در دولت خاتمي ۳۲ ميليارد مترمكعب و در دولت احمدي نژاد ۷۵ ميليارد مترمكعب تجاوز شد. اين روند به همين شدت ادامه دارد و در يك سال نيم گذشته هم هيچ كاري در اين مورد انجام نشده است.
با اين حال كلانتري سياستها و اقدامات چيت چيان را مثب مي داند ولي خطر عوام فريبي برخي دولتي ها و خارج دولتي ها را مانعي بر سر راه وي مي داند. از جمله سیاستهای مثبت چيت چيان از نظر كلانتري، تعادل بخشي به سفره هاي زيرزميني در ۲۰ سال اينده است كه براي تحقق آن بايد سالانه ۶.۵ ميليارد مترمكعب از توان تجديدپذيري آب صرفه جويي شود اگر امسال اين برنامه احجرا نشود به بهره برداري بيش از حد از منابع زيرزميني ۱۳ ميليارد مترمكعب اضافه ميشود.
آبهاي سطحي و بهره برداري از آن هم معضل ديگر امنيت غذايي ايران زير سايه سياستگذاري آبي است. سازمان ملل متحد در ارزيابي هاي خود اعلام كرده كشورهاي جهان براي حفظ محيط زيست بايد كمتر از ۲۰ درصد از آبهاي سطحي خود را بهره برداي كند كه اين ميزان در ژاپن ۱۹ درصد،در آمريكا ۲۱ درصد، در چين ۲۹ درصد و در هند ۳۳ درصد بود ولي تنها در دو كشور بيشتر از ۴۰ درصد است؛مصر با ۴۶ درصد و ايران با ۹۷ درصد.
راه حل وضعيت كنوني كشاورزي از نظر كلانتري، اين است كه دولت دور از سياست زدگي و با اراده قوي سياسي اهداف و وعده هاي خود را پيگري كند نه اينكه به دنبال اعتراض ۲-۳ نماينده مجلس درباره اعطاي حق آبه به كشاورزي كشاورزان حوزه درياچه اروميه و متوقف كردن كشت انها، اولين مصوبه خود را براي حفظ اين درياچه متوقف كند. وي همچنين به حركتهاي مردم نهادي اشاره كرد كه براي حفظ درياچه آغاز شد و مردم به صورت نمادين سطلهاي آبي به درون درياچه خالي مي كردند كه اين افراد هم دستگير و زنداني شدند.
