پرونده سنگینِ و پرحاشیه مجلس علیه شستا
به گزارش خبرنگار ایلنا، با ارائه گزارش تحقیق و تفحص از شرکت سرمایهگذاری سازمان تامین اجتماعی (شستا) در مجلس شورای اسلامی، واکنشهای بسیاری به سخنان علی خضریان (نماینده مردم تهران در مجلس و مسئول هیات تحقیق و تفحص از شستا) در رابطه با آخرین اخبار ترک فعلها، ناکارآمدیها و مفاسد موجود در شستا در فضای اجتماعی دیده شد.
این گزارش که سه شنبه هفته گذشته به صورت خلاصه و فشرده توسط رئیس هیئت تحقیق و تفحص مجلس در همین موضوع درون صحن علنی مجلس قرائت شد، مملو از نکاتی پیرامون مشکلات، ناکاراییها، ترک فعلها و مفاسد در شرکتهای زیر مجموعه هولدینگ شستا بود.
در این گزارش که هزاران نفر در تهیه آن مشارکت داشتند، تحقیقی ۱۵ هزار صفحهای وجود دارد و در آن به انواع تخلفات اشاره شده است. موضوعاتی مانند: انحصار یک نفر در واردات کُک و زغالسنگ شرکتهای شستا، زیان ۱۵۰ میلیون دلاری ذوب آهن به دلیل کیفیت مواد اولیه، خرابکاری عمدی در شرکت رمکو به دلیل تعارض منافع، تخلفات چند میلیون دلاری رایتل و کشتیرانی، تخلف ۶۰ میلیارد دلاری پتروشیمی غدیر، تخلفات پتروشیمی نفت پاسارگاد و تخلف ۲۸۰ میلیارد تومانی و اقدامات خلاف در شرکت لاستیک بارز، تنها بخشی از تیترهای این گزارش است.
این سرفصلها که تداوم روند وجود ناکارآمدیها، تخلفات و فساد در شستا تا نیمه سال ۱۴۰۰ و کل دوره حسن روحانی تا ابتدای دوره ریاست جمهوری سیدابراهیم رئیسی را نشان میدهد، این هلندیگ سودزا برای سازمان تامین اجتماعی را در یک دوراهی قرار داده است.
راه اول این است که چون اقلیت شرکتهای شستا که ماهیت سهامی و غیرمدیتریتی دارند، حدود ۷۰ درصد کل سود تسلیمی شستا به سازمان تامین اجتماعی را تغذیه میکنند، رفته رفته کلیه شرکتهای دارای مدیریت دولتی باید به بخش خصوصی واگذار شده و یا وارد بورس شوند و تامین اجتماعی و وزارت تعاون تنها نقش سهامدار داشته باشد تا شاهد این دسته مفاسد بدلیل تعارض منافع نباشیم.
راهکار دوم که مدافعین اندکی دارد این است که ریسک واگذاری نیز باتوجه ساختار شرکتها پذیرفته نشود و تلاش شود با اصلاح ساختار شرکتها به جای ادغام، واگذاری و بورسیسازی شرکتها، ساختار مدیریت با نظارت بیشتری به همان شکل عمومی صورت پذیرد.
دولت البته راهکار اول که به مسیر خصوصیسازی نزدیک است، انتخاب کرده و برآن تاکید میکند؛ هرچند باوجود برخی آسیبهای موجود در حوزه تجربه واگذاری و برون سپاری و بورسی کردن، تجربه خصوصیسازی نیز چالشهای قابل ملاحظهای در ایران داشته و در موارد قابل توجهی موفق نبوده است.
بحث از ناکارآمدی و مفاسد در شستا درحالی مطرح میشود که طی چهار سال اخیر، شستا روندی مثبت در تولید سود برای سازمان تامین اجتماعی را نشان داده و گزارشات دولتهای مختلف حاکی از تحقق سود عملیاتی بالای ۳۰ هزار میلیارد تومان در کل این مجموعه است؛ سودی که برخی معتقدند ظرفیت بسیار بیشتری دارد و برخی نیز از قابل توجه بودن آن برای سازمان میگویند. هرچند معاونین اقتصادی تامین اجتماعی همواره از ظرفیت اندک شستا برای حفظ ارزش اموال و منابع صندوق تامین اجتماعی گفتهاند.
با این وجود، بحث واگذاری شرکتها در بورس و خصوصیسازی نیز مخاطراتی دارد که نباید از چشم دور داشت… تعارض منافع باندی مانع از واگذاری است
حسن صادقی (رئیس اتحادیه پیشکسوتان جامعه کارگری) در اظهارنظری پیرامون انتشار گزارش تحقیق و تفحص شستا بیان کرد: باید بپذیریم که دوران بنگاهداری تمام شده و باید از آن عبور کرد. ما باید دوران سهامداری را شروع کنیم زیرا در شستا هرجا سهامدار بودیم و مدیریت نداشتیم، سودآوری بیشتر و مفاسد و ترک فعل کمتر را شاهد بودیم. ما در شرکتهایی که سهامدار بودیم، معمولاً نمایندهای از سوی تامین اجتماعی داشتیم که در حفاظت اموال و کارآیی شرکت دست بازتری داشته و دقت نظر بهتری را به خرج داده است.
