فیفای «سپ بلاتر» و چالش های پیش رو
ساعت24- انتخابات این دوره ریاست فدراسیون بین المللی فوتبال (فیفا) که به روی کارآمدن دوباره «سپ بلاتر» سوئیسی انجامید، بیش از دوره های دیگر با حاشیه همراه بود. فوتبال در دوره بلاتر گرچه بیشتر جهانی شده است و از انحصار کشورهای خاص خارج شده اما مساله گسترش فساد در این نهاد بین المللی همچنان بر عملکرد آن سایه افکنده است.
با برگزاری انتخابات ریاست فدراسیون بین المللی فوتبال (فیفا) «سپ بلاتر» برای ۴ سال دیگر ریاست این نهاد بین المللی را بر عهده گرفت. در این انتخابات که روز جمعه۲۹ می ۲۰۱۵ ( هشتم خرداد ماه) در شهر «زوریخ» سوئیس برگزار شد، سپ بلاتر سوئیسی و «حسین بن ال علی» اردنی به رقابت پرداختند که در پایان و بعد از کناره گیری رقیب آسیایی، سپ بلاتر توانست برای چندمین بار ریاست فیفا را بر عهده گیرد.
بلاتر ۷۹ ساله که سال ۱۹۹۸ که در کنگره پنجاه و یکم فیفا جایگزین «هاوه لانژ» برزیلی در فیفا شده بود، از آن تاریخ تاکنون رییس بلامنازع بزرگترین سازمان بین المللی فوتبال شده است؛ سازمانی که برخی در توصیف قدرت و فراگیری آن تا بدانجا پیش می روند که آن را با سازمان ملل متحد مقایسه می کنند.
دوره های گذشته ریاست بلاتر بر فیفا همواره عملکرد وی را در دو لبه ستایش و انتقاد قرار داده است:
۱- دوره ۱۶ ساله ریاست سپ بلاتر بر فیفا پر از کارهای چشمگیری در زمینه توسعه ورزش فوتبال در قاره های مختلف بوده است. این فدراسیون با چرخشی کردن میزبانی بزرگترین تورنمت فوتبال یعنی جام جهانی توانست، مسابقه های فوتبال را در کشورهایی که زمینه و زیر ساخت های لازم را برای برگزاری این رویداد ورزشی دارند، برگزار کند.
هر چند که اعطای میزبانی به کشورهایی غیر از قاره اروپا و آمریکا انتقاداتی را متوجه این نهاد بین المللی کرد، ولی فیفا با این کار افزون بر آنکه توانست زمینه های رشد فوتبال را در دیگر قاره ها فراهم کند با اعطای میزبانی به کشورهای کم نام و نشان توانست برای آنها هویتی جهانی بسازد.
۲- سرمایه گذاری در فوتبال کشورهای در حال توسعه و فقیر یکی دیگر از مهمترین اقدامات رییس سوئیسی فیفا بود. وی برای توسعه زیر ساخت های فوتبال در کشورهای آفریقایی و آسیایی مبالغ هنگفتی به آنها کمک کرد. بسیاری از کارشناسان بین المللی فوتبال بعد از انتخاب چند باره بلاتر به ریاست فیفا، بر این باور بودند که سرمایه گذاری در کشورهای در حال توسعه و فقیر، برگ برنده های بلاتر در انتخابات ریاست فیفا بود.
افزون بر این سرمایه گذاری ها، فیفا در زمان مدیریت وی تدابیر شدیدی برای نظارت بر فدراسیون کشورهای عضو داشت. این سازمان با استفاده از اهرم تعلیق، مانع دخالت چهره های سیاسی در امر ورزش فوتبال شد. یکی از تازه ترین اقدامات این نهاد در راستای مقابله با دخالت سیاسی ها در ورزش، تعلیق فدراسیون فوتبال یونان بود.
۳- اما سویه دیگر ریاست بلاتر بر فیفا پر است از انتقاداتی که کارشناسان مختلف آن را نقطه تاریکی می دانند. گسترش فساد مالی در فیفا یکی از نقاط سیاه کارنامه بلاتر است. در زمان ریاست چندین ساله وی بر فیفا، شاهد افشاگری های فراوانی در زمینه رشوه های مالی بودیم. دستگیری چند تَن از مقام های سابق فیفا به اتهام فساد مالی و پولشویی در روزهای منتهی به برگزاری انتخابات ریاست فیفا، افشاگری های برخی از رسانه ها درباره پرداخت رشوه از سوی کشور قطر برای کسب میزبانی جام جهانی۲۰۲۲، اتهام تبانی در دیدار اسپانیا و کره جنوبی در بازی های جام جهانی ۲۰۰۲ و چندین مورد مشکوک دیگر در زمینه های مالی، موجب شد تا در آستانه برگزاری انتخاب رییس فیفا، بلاتر با آماج حملات تند منتقدان قرار گیرد.
اما انتقاد از عملکرد سپ بلاتر تنها به بحث مالی و فساد در فیفا منتهی نمی شود بلکه بسیاری از کشورهای صاحب سبک فوتبال بر این باورند که اقدامات فیفا در تمرکز زدایی از فوتبال اروپا و آمریکای جنوبی موجب شده است تا این ورزش دیگر جذابیت های گذشته خود را نداشته باشد.
برخی از کارشناسان اقدامات بلاتر در جهت اعطای امتیاز میزبانی تورنمنت های بزرگ به کشورهای فقیر را نه گامی در جهت توسعه فوتبال می دانند بلکه آن را نوعی فساد در فیفا دانسته و بر این باورند که فیفا با گرفتن رشوه از کشورهایی مانند قطر و فروختن حق پخش بازی ها به شبکه های خاص، فوتبال را از زادگاه آن یعنی اروپا دور کرده است.
۴-اما با این وجود سپ بلاتر در دوره جدید ریاست خود بر فیفا با چالش های زیادی روبرو است. توسعه متوازن فوتبال و اعطای سهمیه حضور در مسابقات مختلف جهانی یکی از مهمترین مسایلی است که باید در دور کنونی ریاست بلاتر به خوبی پیگیری شود. فیفا از سال های گذشته طرح توسعه ورزش فوتبال را در دستور کار خود قرار داده است. این نهاد بین المللی در سال ۲۰۱۵ و در کنگره «فوتبال فیفا» در شهر «سائو پائولو» برزیل، اعلام کرد که برای پیشرفت و توسعه فوتبال در سطح جهانی آن باید تا سال ۲۰۱۸، ۹۰۰ میلیون دلار سرمایه گذاری شود. در این طرح باید برنامه هایی همچون «دو برابر کردن بودجه توسعه فوتبال بانوان»، «حمایت از تورنمنت های جدید و قدیمی فوتبال جوانان»، «افزایش ظرفیت ها برای توسعه امکانات پروژه های اولویت دار جوانان» و ...... در دستور کار قرار گیرد.
در این پیوند همچنین برخی از کارشناسان بر این باورند که فیفا باید از درآمدهای خود مبلغی بیشتر از آنچه که هم اکنون به کشورهای فقیر کمک می کند، اختصاص دهد. «لوییس فیگو» ستاره سابق تیم ملی پرتغال و یکی از نامزدهای ریاست فیفا چند روز پیش با بیان این مهم گفت: نیمی از درآمدهای ماهانه فیفا که برابر با ۲.۵ میلیارد دلار است، به فدراسیون های کشورهای با فوتبال در حال توسعه داده شود و این برای مدت چهار سال ادامه یابد تا در آینده توسعه ای نسبی حاصل شود.
یکی دیگر از پروژه های فیفا که در این دوره ریاست بلاتر باید به شدت پیگیری شود پروژه «گل» است. فدراسیون جهانی تا به حال ۶۶۸ پروژه گل را در ۲۲۰ فدراسیون عضو با بودجه ۲۸۴ میلیون دلار اجرا کرده است. هزینه هایی که فیفا در قالب پروژه گل به برخی از کشورها از جمله ایران اعطا می کند در قسمت زیر ساخت های فوتبال به مانند ساخت هتل، چمن و کمپ تاکنون به مصرف می رسد.
۵-چالش های دیگر فیفا در دوره مدیریت جدید بلاتر بحث استفاده از فن آوری برای کمک به داوران است. در سال هالی گذشته بسیاری از تیم ها به خاطر اشتباه های داوری از تورنمنت های معتبر حذف یا بسیار متضرر شده اند. هر چند که فن آوری خط دروازه در جام جهانی ۲۰۱۴ برزیل به صورت آزمایشی به کار گرفته شد ولی به دلایل مختلف فدراسیون بین المللی فوتبال نتوانسته آن را به صورت فراگیر در دنیا اجرا کند با این شرایط یکی از مهمترین وظایف بلاتر در دوره جدید ریاست بر فیفا پایان دادن به اشتباهات زنجیر واری (سریالی) داوران است.
۶-سیاست های فیفا در دوره جدید باید با شرایط فرهنگی و اعتقادی هر منطقه یی مطابقت داشته باشد. در بخش فوتبال بانوان، برخی از کشورهای اسلامی به خاطر نحوه پوشش با مشکلات فراوانی برای حضور در تورنمنت های مختلف مواجه هستند. هر چند که در سال های گذشته تدابیری برای حل این مشکل از سوی کشورهای عضو و نهاد فیفا اندیشیده شد، ولی در برخی از مواقع مشاهده می شود که زنان محجبه در میادین مختلف ورزشی به ویژه فوتبال، با مشکلاتی روبرو هستند.
در این پیوند فدراسیون بین المللی فوتبال و شخص بلاتر باید تدابیری اتخاذ کند تا با احترام به عقاید و فرهنگ هر کشوری نسبت به پوشش تیم های مختلف، بویژه تیم بانوان کشورهای اسلامی با دیده غیر نژاد پرستانه نگاه شود. البته بحث های نژاد پرستی و شعارهای نژاد پرستانه تنها به پوشش یک تیم منتهی نمی شود بلکه در بسیاری از لیگ های معتبر فوتبال شاهد شعارهای غیر متعارف و نژاد پرستانه علیه بازیکنان با ملیت و رنگ پوست خاص هستیم.
بلاتر ۷۹ ساله که سال ۱۹۹۸ که در کنگره پنجاه و یکم فیفا جایگزین «هاوه لانژ» برزیلی در فیفا شده بود، از آن تاریخ تاکنون رییس بلامنازع بزرگترین سازمان بین المللی فوتبال شده است؛ سازمانی که برخی در توصیف قدرت و فراگیری آن تا بدانجا پیش می روند که آن را با سازمان ملل متحد مقایسه می کنند.
دوره های گذشته ریاست بلاتر بر فیفا همواره عملکرد وی را در دو لبه ستایش و انتقاد قرار داده است:
۱- دوره ۱۶ ساله ریاست سپ بلاتر بر فیفا پر از کارهای چشمگیری در زمینه توسعه ورزش فوتبال در قاره های مختلف بوده است. این فدراسیون با چرخشی کردن میزبانی بزرگترین تورنمت فوتبال یعنی جام جهانی توانست، مسابقه های فوتبال را در کشورهایی که زمینه و زیر ساخت های لازم را برای برگزاری این رویداد ورزشی دارند، برگزار کند.
هر چند که اعطای میزبانی به کشورهایی غیر از قاره اروپا و آمریکا انتقاداتی را متوجه این نهاد بین المللی کرد، ولی فیفا با این کار افزون بر آنکه توانست زمینه های رشد فوتبال را در دیگر قاره ها فراهم کند با اعطای میزبانی به کشورهای کم نام و نشان توانست برای آنها هویتی جهانی بسازد.
۲- سرمایه گذاری در فوتبال کشورهای در حال توسعه و فقیر یکی دیگر از مهمترین اقدامات رییس سوئیسی فیفا بود. وی برای توسعه زیر ساخت های فوتبال در کشورهای آفریقایی و آسیایی مبالغ هنگفتی به آنها کمک کرد. بسیاری از کارشناسان بین المللی فوتبال بعد از انتخاب چند باره بلاتر به ریاست فیفا، بر این باور بودند که سرمایه گذاری در کشورهای در حال توسعه و فقیر، برگ برنده های بلاتر در انتخابات ریاست فیفا بود.
افزون بر این سرمایه گذاری ها، فیفا در زمان مدیریت وی تدابیر شدیدی برای نظارت بر فدراسیون کشورهای عضو داشت. این سازمان با استفاده از اهرم تعلیق، مانع دخالت چهره های سیاسی در امر ورزش فوتبال شد. یکی از تازه ترین اقدامات این نهاد در راستای مقابله با دخالت سیاسی ها در ورزش، تعلیق فدراسیون فوتبال یونان بود.
۳- اما سویه دیگر ریاست بلاتر بر فیفا پر است از انتقاداتی که کارشناسان مختلف آن را نقطه تاریکی می دانند. گسترش فساد مالی در فیفا یکی از نقاط سیاه کارنامه بلاتر است. در زمان ریاست چندین ساله وی بر فیفا، شاهد افشاگری های فراوانی در زمینه رشوه های مالی بودیم. دستگیری چند تَن از مقام های سابق فیفا به اتهام فساد مالی و پولشویی در روزهای منتهی به برگزاری انتخابات ریاست فیفا، افشاگری های برخی از رسانه ها درباره پرداخت رشوه از سوی کشور قطر برای کسب میزبانی جام جهانی۲۰۲۲، اتهام تبانی در دیدار اسپانیا و کره جنوبی در بازی های جام جهانی ۲۰۰۲ و چندین مورد مشکوک دیگر در زمینه های مالی، موجب شد تا در آستانه برگزاری انتخاب رییس فیفا، بلاتر با آماج حملات تند منتقدان قرار گیرد.
اما انتقاد از عملکرد سپ بلاتر تنها به بحث مالی و فساد در فیفا منتهی نمی شود بلکه بسیاری از کشورهای صاحب سبک فوتبال بر این باورند که اقدامات فیفا در تمرکز زدایی از فوتبال اروپا و آمریکای جنوبی موجب شده است تا این ورزش دیگر جذابیت های گذشته خود را نداشته باشد.
برخی از کارشناسان اقدامات بلاتر در جهت اعطای امتیاز میزبانی تورنمنت های بزرگ به کشورهای فقیر را نه گامی در جهت توسعه فوتبال می دانند بلکه آن را نوعی فساد در فیفا دانسته و بر این باورند که فیفا با گرفتن رشوه از کشورهایی مانند قطر و فروختن حق پخش بازی ها به شبکه های خاص، فوتبال را از زادگاه آن یعنی اروپا دور کرده است.
۴-اما با این وجود سپ بلاتر در دوره جدید ریاست خود بر فیفا با چالش های زیادی روبرو است. توسعه متوازن فوتبال و اعطای سهمیه حضور در مسابقات مختلف جهانی یکی از مهمترین مسایلی است که باید در دور کنونی ریاست بلاتر به خوبی پیگیری شود. فیفا از سال های گذشته طرح توسعه ورزش فوتبال را در دستور کار خود قرار داده است. این نهاد بین المللی در سال ۲۰۱۵ و در کنگره «فوتبال فیفا» در شهر «سائو پائولو» برزیل، اعلام کرد که برای پیشرفت و توسعه فوتبال در سطح جهانی آن باید تا سال ۲۰۱۸، ۹۰۰ میلیون دلار سرمایه گذاری شود. در این طرح باید برنامه هایی همچون «دو برابر کردن بودجه توسعه فوتبال بانوان»، «حمایت از تورنمنت های جدید و قدیمی فوتبال جوانان»، «افزایش ظرفیت ها برای توسعه امکانات پروژه های اولویت دار جوانان» و ...... در دستور کار قرار گیرد.
در این پیوند همچنین برخی از کارشناسان بر این باورند که فیفا باید از درآمدهای خود مبلغی بیشتر از آنچه که هم اکنون به کشورهای فقیر کمک می کند، اختصاص دهد. «لوییس فیگو» ستاره سابق تیم ملی پرتغال و یکی از نامزدهای ریاست فیفا چند روز پیش با بیان این مهم گفت: نیمی از درآمدهای ماهانه فیفا که برابر با ۲.۵ میلیارد دلار است، به فدراسیون های کشورهای با فوتبال در حال توسعه داده شود و این برای مدت چهار سال ادامه یابد تا در آینده توسعه ای نسبی حاصل شود.
یکی دیگر از پروژه های فیفا که در این دوره ریاست بلاتر باید به شدت پیگیری شود پروژه «گل» است. فدراسیون جهانی تا به حال ۶۶۸ پروژه گل را در ۲۲۰ فدراسیون عضو با بودجه ۲۸۴ میلیون دلار اجرا کرده است. هزینه هایی که فیفا در قالب پروژه گل به برخی از کشورها از جمله ایران اعطا می کند در قسمت زیر ساخت های فوتبال به مانند ساخت هتل، چمن و کمپ تاکنون به مصرف می رسد.
۵-چالش های دیگر فیفا در دوره مدیریت جدید بلاتر بحث استفاده از فن آوری برای کمک به داوران است. در سال هالی گذشته بسیاری از تیم ها به خاطر اشتباه های داوری از تورنمنت های معتبر حذف یا بسیار متضرر شده اند. هر چند که فن آوری خط دروازه در جام جهانی ۲۰۱۴ برزیل به صورت آزمایشی به کار گرفته شد ولی به دلایل مختلف فدراسیون بین المللی فوتبال نتوانسته آن را به صورت فراگیر در دنیا اجرا کند با این شرایط یکی از مهمترین وظایف بلاتر در دوره جدید ریاست بر فیفا پایان دادن به اشتباهات زنجیر واری (سریالی) داوران است.
۶-سیاست های فیفا در دوره جدید باید با شرایط فرهنگی و اعتقادی هر منطقه یی مطابقت داشته باشد. در بخش فوتبال بانوان، برخی از کشورهای اسلامی به خاطر نحوه پوشش با مشکلات فراوانی برای حضور در تورنمنت های مختلف مواجه هستند. هر چند که در سال های گذشته تدابیری برای حل این مشکل از سوی کشورهای عضو و نهاد فیفا اندیشیده شد، ولی در برخی از مواقع مشاهده می شود که زنان محجبه در میادین مختلف ورزشی به ویژه فوتبال، با مشکلاتی روبرو هستند.
در این پیوند فدراسیون بین المللی فوتبال و شخص بلاتر باید تدابیری اتخاذ کند تا با احترام به عقاید و فرهنگ هر کشوری نسبت به پوشش تیم های مختلف، بویژه تیم بانوان کشورهای اسلامی با دیده غیر نژاد پرستانه نگاه شود. البته بحث های نژاد پرستی و شعارهای نژاد پرستانه تنها به پوشش یک تیم منتهی نمی شود بلکه در بسیاری از لیگ های معتبر فوتبال شاهد شعارهای غیر متعارف و نژاد پرستانه علیه بازیکنان با ملیت و رنگ پوست خاص هستیم.
