اخطار معاون وزير نيرو در امور آب و آبفا
آب را فدای میز ریاست خودمان نکنیم
ساعت 24-همزمان با آغاز گرمترین فصل سال، همه توجهها به مساله آب متمرکز میشود؛ شاید به همین خاطر است که نخستین هفته از تابستان را «هفته صرفهجویی در مصرف آب» نامگذاری کردهاند. نخستین روز از این هفته نیز مصادف با نشست خبری رحیم میدانی معاون وزیر نیرو در امور آب و آب و فاضلاب در ساختمان وزارت نیرو بود. البته میدانی ترجیح داد به جای اینکه در مورد هفته صرفهجویی در مصرف آب صحبت کند، تمرکز سخنان خود را روی وضعیت آب کشور قرار دهد.
معاون وزير در امور آب و آبفاي كشور در پاسخ به اين سوال كه چه ميزان از افزايش بودجه ۳۰.۸درصدي وزارت نيرو در لايحه بودجه ۹۴ به بخش آب و آبفا اختصاص داده شده است، گفت: «در قانون بودجه۹۴ نسبت به ۹۳ افزايش خوبي داشتهايم يعني افزايش ۳۴درصدي در جمع فصول داشتهايم.» به گزارش در لايحه بودجه سال ۹۴ آمده است كه اعتبار وزارت نيرو در اين سال به ۷۱هزار ميليارد تومان رسيده است. ميداني در ادامه در مورد اولويتهاي آب و آبفا در بودجه سال جاري گفت: «ما افزايش عمده را به سمت اقدامات غيرسازهيي كشور برديم؛ يك نمونه از آن هم طرح احيا و تعادلبخشي آب است كه اعتبار آن را يكباره ۲۴برابر كرده و به ۳۲۰ميليارد تومان رسانديم.» وي ادامه داد: «اولويتي هم براي طرحهاي آبرساني قايل شديم. سدهايي كه هدف آب شرب دارند و داراي پيشرفت فيزيكي بالايي هستند را در اولويت قرار داديم و كمترين اعتبار را به سدهايي اختصاص داديم كه هدف شرب نداشتند.» وي در مورد اعتبارات بخش روستايي نيز گفت: «اعتبارات تامين آب شرب روستاها دو برابر شده و به ۴۰۰ميليارد تومان رسيده است كه اين اتفاقي نادر در تاريخ آب كشور به شمار ميرود و اگر ۳سال پياپي ادامه داشته باشد ما قادر خواهيم بود ميزان بهرهبرداري آب شرب روستايي را كه الان ۷۴.۵درصد است به ۹۰درصد برسانيم.»
رحيم ميداني با لحني ملايم به اين مساله كه پرسش غالب اصحاب رسانه اين است كه «آيا امسال هم بحران آب داريم؟» اعتراض كرد و گفت: «نبايد به بحران آب به صورت سالانه نگاه كرد. حواس ما بايد معطوف به مشكلات آب باشد. نبايد به محض اينكه يك بارندگي شد و قدري آب پشت سدها جمع شد يا جيرهبندي نشد، گمان كنيم كه مشكل حل شده است. اينطور نيست!» وي افزود: «شاخصهاي توسعه پايدار و سنجش بحران آب با يك بارندگي تغيير چنداني نميكند. بارندگيها فقط مشكل را به صورت موقتي حل ميكنند. منابع آبهاي زيرزميني كه امروز قريب به ۵۵درصد از نياز مصارف شرب و كشاورزي را تامين ميكند به سمت نابودي و اضمحلال پيش ميرود.» وي ادامه داد: «بايد سه قوه دست به دست هم بدهند تا بتوانند در بهترين حالت تا ۲۰سال آينده مشكل را حل كنند. ما بايد در نظر داشته باشيم كه اين مشكل يكساله ايجاد نشده كه يكساله برطرف شود.»
قانونگريزي عامل اصلي بروز بحران آب
اين مقام دولتي در مورد دلايل بروز بحران آب اظهار داشت: «بحران آب به خاطر كمبود بارندگيها نيست بلكه ناشي از عوامل انساني است. مورد دردناكي كه در اين مساله با آن مواجه هستيم، قانونگريزي است. قوانين در كشور ما به خوبي اجرا نميشود.» وي ادامه داد: «اگر قانون در كشور ما درست اجرا ميشد، اين تعداد چاه غيرمجاز نداشتيم، بيش از توان سفرههاي آب زيرزميني برداشت نميكرديم. مادامي كه اين روند قانونگريزي را ادامه دهيم، چه آب سطحي، چه آب زيرزميني، چه كميت و چه كيفيت آن همگي در معرض تهديد هستند.» وي همچنين تاكيد كرد: «يكي از خطوط قرمز ما در برنامهريزي براي آب، حقآبه است. حقآبهبر از نظر ما كسي است كه واقعا صاحب حقي در آب است كه اين حقي تاريخي است. ما اگر نتوانيم نظم و قانون را در حوزههاي آبريز كشور اجرايي كنيم، حق تمامي حقآبهبران كشور در معرض تهديد است. همه قوا به ويژه قوه مقننه بايد در اجراي اين قوانين به ما كمك كنند.»
آب اندازه دارد
وي در مورد فرهنگسازي در زمينه مصرف آب گفت: «بايد اين فرهنگ را در كشور ايجاد كنيم كه همه در چارچوب قانون از آب استفاده كنند.» وي با اشاره به آيهيي از قرآن كه ميگويد «ما آب را به اندازه نازل كردهايم» گفت: «رفتارهاي ما گاهي در كشور به گونهيي است كه نشان ميدهد به آب اندازه قايل نيستيم. براي آنها «پول نداريم، خزانه پول ندارد» قابل باور است اما «آب نداريم» امري عجيب و غريب و غيرقابل باور است. گويي آب اندازه ندارد.» وي هشدار داد: «آب به قدري كم است كه مجبور شدهايم روي بسياري از پروژههاي آبي جديد سرمايهگذاري نكنيم چراكه اين كار به نوعي ظلم به مردم است.»
ميداني با تاكيد بر اينكه بيشتر كشورها از ضعف مديريت آب بيش از كمبود آب رنج ميبرند، گفت: «نحوه برخورد و رفتارهاي ما عامل اصلي بحران است. بايد بدانيم كه بينظمي آفتي است كه در همه جا خسارتزاست؛ آب نبايد با بينظمي مديريت شود. ما به اصلاح مديريت آب نياز داريم.» وي تصريح كرد: «در مديريت آب، وزارت نيرو تنها ارگان مسوول نيست؛ آب يك امر فرابخش است. هر چند قانون توليت آن را به وزارت نيرو داده است اما بدون داشتن قوانين خوب و ضمانت اجرايي نميتوانيم آن را اداره كنيم.» وي طرح احيا و تعادلبخشي را در همين راستا قلمداد كرد. وي در نهايت هشدار داد: «آب را فداي ميز رياست خودمان نكنيم. اين ما هستيم كه بايد فداي بهبود وضعيت آب كشور شويم.»
وي با اشاره به برنامههاي شوراي كرخه گفت: «امسال قرار بود سد كرخه ۵ميليارد مترمكعب آب را تنظيم كند اما كل ورودي اين سد حتي با احتساب آبي كه پشت سد سيمره است به ۱.۲ميليارد مترمكعب ميرسد.» وي ادامه داد: «اين امر نشاندهنده كاهش ۴۸درصدي حجم آن نسبت به سال گذشته است.» وي همچنين در مورد باروري ابرها نيز صحبت مختصري كرد و گفت: «برنامه باروري از ۲۰ارديبهشت به پايان رسيد و احتمالا از آذر يا دي دوباره از سر گرفته ميشود. جمعا ۲۷۰ساعت پرواز داشتيم كه در ۳پليگن عملياتي شمال غرب، ايران مركزي و تهران انجام شد.» وي با بيان اينكه اكنون در مرحله مطالعات ارزيابي هستيم، گفت: «ما هميشه گفتهايم كه در بهترين وضعيت، تاثير ما بر ميزان بارش، ۱۰ تا ۱۵درصد است.»
تجهيزات آب نيز بايد استاندارد باشند
معاون وزير در امور آب و آبفا درباره يكي از مصوبات مهم شورايعالي آب كه به مقوله صرفهجويي در مصرف آب مربوط ميشود توضيح داد و گفت: «تجهيزات آب نيز بايد استاندارد باشند؛ يعني بايد برچسب آب داشته باشند. مورد ديگر در رابطه با اين موضوع نيز، جلوگيري از واردات كالاها و تجهيزات غيراستاندارد است كه سازمان استاندارد و وزارت صنعت، معدن و تجارت بايد اين كار را پيگيري كنند.» وي تاكيد كرد: «برخي از كالاها بايد استاندارد اجباري شوند. دولت نيز بايد جلوي كالاهاي غيراستاندارد را بگيرد.»
اين مقام دولتي در ادامه سخنان با بيان اينكه كل بارندگي در سال جاري ۱۸۳ميليمتر بوده، گفت: «اين امر كاهش ۲۱درصدي در درازمدت و كاهش ۱۴درصدي نسبت به سال گذشته را نشان ميدهد.» وي همچنين با بحراني خواندن حوزه خليج فارس گفت: «اين حوزه نسبت به درازمدت ۳۸درصد كاهش بارندگي دارد. مثلا بوشهر ۴۵درصد كاهش، خوزستان ۴۶درصد كاهش و هرمزگان ۶۴درصد كاهش بارندگي نسبت به درازمدت داشته است.» وي همچنين با اشاره به آمار ۴۷ساله گفت: «رتبه ما در اين ۴۷سال، ۳۹ است كه اين يعني تنها ۲سال بدتر از امسال بوده است؛ اين وخامت اوضاع را نشان ميدهد.» وي همچنين اعلام كرد: «آورد زايندهرود نسبت به گذشته ۳۹درصد بهتر شده است. سد دوستي نيز كه براي مشهد از اهميت بالايي برخوردار است، وضعيت بهتري داشته است. اما سد مارون ۵۶درصد كاهش داشته است.» وي وضعيت سدهاي تهران را نسبت به سال گذشته مثبت ارزيابي كرد و گفت: «آورد سدها نسبت به سال گذشته افزايش ۳۶درصدي داشته اما نسبت به ميانگين درازمدت هنوز فاصله زيادي داريم.»
وي در توضيح طرحهاي سنندج گفت: «اين طرحها بيشتر اصلاح پمپاژ بودند. ما آبي در سدها داريم كه اصطلاحا به آن حجم مرده سد ميگويند. يعني تراز سد از يك ميزاني كه پايينتر برود، نميتواند سوار تونل شود و نيازمند تاسيساتي است تا اين كار را انجام دهد.» وي ادامه داد: «ما اين طرح را به صورت امتحاني انجام داديم كه جواب داد و اكنون قصد انجام آن را داريم.»
ميداني در مورد اقداماتي كه براي كنترل مصرف مشتركان صورت ميگيرد، گفت: «تلاش ما بر اين است كه ابتدا با اقدامات فرهنگي به كنترل مصرف برسيم. اما به دنبال اقداماتي براي تشديد پلهها نيز هستيم.» وي ادامه داد: «در حال حاضر مصرف ۲۰مترمكعب، هنجار مصرف مردم در يك خانواده چهار نفره است. ما قصد داريم به ازاي هر ۵مترمكعبي كه به مصرف اضافه ميشود، مخصوصا بالاي ۴۰مترمكعب، پلهها را زياد كنيم. اما اين امري است كه بايد تا پايان تيرماه به تصويب شوراي اقتصاد برسد.» وي تاكيد كرد: «هدف ما از پلهها، كسب درآمد نيست بلكه كنترل مصرف است، هدف اصلاح رفتار مصرفكنندگان است.»
وي در مورد وضعيت كيفيت آب كارون، گفت: «متاسفانه هنوز كيفيت آب كارون بهبود نيافته است و براي بهبود كيفيت آب اين بخش بايد تصفيهخانه ساخته شود اما به دليل نبود منابع مالي در اين زمينه با مشكل روبهرو هستيم.»
اعتراف به خطاي انساني در سد گتوند
معاون وزير در مورد آخرين وضعيت سد گتوند، اعلام كرد: «اختلاف نظر زيادي درباره اين سد وجود دارد تا جايي كه برخي افراد معتقدند فعاليت اين سد بايد متوقف شود.» وي ادامه داد: «در حال حاضر اين پرونده به موسسه آب دانشگاه تهران ارجاع داده شده و به زودي راهحل نهايي اعلام ميشود.» وي با اقرار به اينكه خطاي انساني در اين پروژه وجود داشته، افزود: «بايد تلاش كنيم آب شور موجود در مخزن را تخليه كنيم. اما برچيدن سد در ادبيات سدسازي معنايي دارد. به هر حال بايد از گذشته عبرت بگيريم و اشتباهات خود را كم كنيم.»
رحيم ميداني با لحني ملايم به اين مساله كه پرسش غالب اصحاب رسانه اين است كه «آيا امسال هم بحران آب داريم؟» اعتراض كرد و گفت: «نبايد به بحران آب به صورت سالانه نگاه كرد. حواس ما بايد معطوف به مشكلات آب باشد. نبايد به محض اينكه يك بارندگي شد و قدري آب پشت سدها جمع شد يا جيرهبندي نشد، گمان كنيم كه مشكل حل شده است. اينطور نيست!» وي افزود: «شاخصهاي توسعه پايدار و سنجش بحران آب با يك بارندگي تغيير چنداني نميكند. بارندگيها فقط مشكل را به صورت موقتي حل ميكنند. منابع آبهاي زيرزميني كه امروز قريب به ۵۵درصد از نياز مصارف شرب و كشاورزي را تامين ميكند به سمت نابودي و اضمحلال پيش ميرود.» وي ادامه داد: «بايد سه قوه دست به دست هم بدهند تا بتوانند در بهترين حالت تا ۲۰سال آينده مشكل را حل كنند. ما بايد در نظر داشته باشيم كه اين مشكل يكساله ايجاد نشده كه يكساله برطرف شود.»
قانونگريزي عامل اصلي بروز بحران آب
اين مقام دولتي در مورد دلايل بروز بحران آب اظهار داشت: «بحران آب به خاطر كمبود بارندگيها نيست بلكه ناشي از عوامل انساني است. مورد دردناكي كه در اين مساله با آن مواجه هستيم، قانونگريزي است. قوانين در كشور ما به خوبي اجرا نميشود.» وي ادامه داد: «اگر قانون در كشور ما درست اجرا ميشد، اين تعداد چاه غيرمجاز نداشتيم، بيش از توان سفرههاي آب زيرزميني برداشت نميكرديم. مادامي كه اين روند قانونگريزي را ادامه دهيم، چه آب سطحي، چه آب زيرزميني، چه كميت و چه كيفيت آن همگي در معرض تهديد هستند.» وي همچنين تاكيد كرد: «يكي از خطوط قرمز ما در برنامهريزي براي آب، حقآبه است. حقآبهبر از نظر ما كسي است كه واقعا صاحب حقي در آب است كه اين حقي تاريخي است. ما اگر نتوانيم نظم و قانون را در حوزههاي آبريز كشور اجرايي كنيم، حق تمامي حقآبهبران كشور در معرض تهديد است. همه قوا به ويژه قوه مقننه بايد در اجراي اين قوانين به ما كمك كنند.»
آب اندازه دارد
وي در مورد فرهنگسازي در زمينه مصرف آب گفت: «بايد اين فرهنگ را در كشور ايجاد كنيم كه همه در چارچوب قانون از آب استفاده كنند.» وي با اشاره به آيهيي از قرآن كه ميگويد «ما آب را به اندازه نازل كردهايم» گفت: «رفتارهاي ما گاهي در كشور به گونهيي است كه نشان ميدهد به آب اندازه قايل نيستيم. براي آنها «پول نداريم، خزانه پول ندارد» قابل باور است اما «آب نداريم» امري عجيب و غريب و غيرقابل باور است. گويي آب اندازه ندارد.» وي هشدار داد: «آب به قدري كم است كه مجبور شدهايم روي بسياري از پروژههاي آبي جديد سرمايهگذاري نكنيم چراكه اين كار به نوعي ظلم به مردم است.»
ميداني با تاكيد بر اينكه بيشتر كشورها از ضعف مديريت آب بيش از كمبود آب رنج ميبرند، گفت: «نحوه برخورد و رفتارهاي ما عامل اصلي بحران است. بايد بدانيم كه بينظمي آفتي است كه در همه جا خسارتزاست؛ آب نبايد با بينظمي مديريت شود. ما به اصلاح مديريت آب نياز داريم.» وي تصريح كرد: «در مديريت آب، وزارت نيرو تنها ارگان مسوول نيست؛ آب يك امر فرابخش است. هر چند قانون توليت آن را به وزارت نيرو داده است اما بدون داشتن قوانين خوب و ضمانت اجرايي نميتوانيم آن را اداره كنيم.» وي طرح احيا و تعادلبخشي را در همين راستا قلمداد كرد. وي در نهايت هشدار داد: «آب را فداي ميز رياست خودمان نكنيم. اين ما هستيم كه بايد فداي بهبود وضعيت آب كشور شويم.»
وي با اشاره به برنامههاي شوراي كرخه گفت: «امسال قرار بود سد كرخه ۵ميليارد مترمكعب آب را تنظيم كند اما كل ورودي اين سد حتي با احتساب آبي كه پشت سد سيمره است به ۱.۲ميليارد مترمكعب ميرسد.» وي ادامه داد: «اين امر نشاندهنده كاهش ۴۸درصدي حجم آن نسبت به سال گذشته است.» وي همچنين در مورد باروري ابرها نيز صحبت مختصري كرد و گفت: «برنامه باروري از ۲۰ارديبهشت به پايان رسيد و احتمالا از آذر يا دي دوباره از سر گرفته ميشود. جمعا ۲۷۰ساعت پرواز داشتيم كه در ۳پليگن عملياتي شمال غرب، ايران مركزي و تهران انجام شد.» وي با بيان اينكه اكنون در مرحله مطالعات ارزيابي هستيم، گفت: «ما هميشه گفتهايم كه در بهترين وضعيت، تاثير ما بر ميزان بارش، ۱۰ تا ۱۵درصد است.»
تجهيزات آب نيز بايد استاندارد باشند
معاون وزير در امور آب و آبفا درباره يكي از مصوبات مهم شورايعالي آب كه به مقوله صرفهجويي در مصرف آب مربوط ميشود توضيح داد و گفت: «تجهيزات آب نيز بايد استاندارد باشند؛ يعني بايد برچسب آب داشته باشند. مورد ديگر در رابطه با اين موضوع نيز، جلوگيري از واردات كالاها و تجهيزات غيراستاندارد است كه سازمان استاندارد و وزارت صنعت، معدن و تجارت بايد اين كار را پيگيري كنند.» وي تاكيد كرد: «برخي از كالاها بايد استاندارد اجباري شوند. دولت نيز بايد جلوي كالاهاي غيراستاندارد را بگيرد.»
اين مقام دولتي در ادامه سخنان با بيان اينكه كل بارندگي در سال جاري ۱۸۳ميليمتر بوده، گفت: «اين امر كاهش ۲۱درصدي در درازمدت و كاهش ۱۴درصدي نسبت به سال گذشته را نشان ميدهد.» وي همچنين با بحراني خواندن حوزه خليج فارس گفت: «اين حوزه نسبت به درازمدت ۳۸درصد كاهش بارندگي دارد. مثلا بوشهر ۴۵درصد كاهش، خوزستان ۴۶درصد كاهش و هرمزگان ۶۴درصد كاهش بارندگي نسبت به درازمدت داشته است.» وي همچنين با اشاره به آمار ۴۷ساله گفت: «رتبه ما در اين ۴۷سال، ۳۹ است كه اين يعني تنها ۲سال بدتر از امسال بوده است؛ اين وخامت اوضاع را نشان ميدهد.» وي همچنين اعلام كرد: «آورد زايندهرود نسبت به گذشته ۳۹درصد بهتر شده است. سد دوستي نيز كه براي مشهد از اهميت بالايي برخوردار است، وضعيت بهتري داشته است. اما سد مارون ۵۶درصد كاهش داشته است.» وي وضعيت سدهاي تهران را نسبت به سال گذشته مثبت ارزيابي كرد و گفت: «آورد سدها نسبت به سال گذشته افزايش ۳۶درصدي داشته اما نسبت به ميانگين درازمدت هنوز فاصله زيادي داريم.»
وي در توضيح طرحهاي سنندج گفت: «اين طرحها بيشتر اصلاح پمپاژ بودند. ما آبي در سدها داريم كه اصطلاحا به آن حجم مرده سد ميگويند. يعني تراز سد از يك ميزاني كه پايينتر برود، نميتواند سوار تونل شود و نيازمند تاسيساتي است تا اين كار را انجام دهد.» وي ادامه داد: «ما اين طرح را به صورت امتحاني انجام داديم كه جواب داد و اكنون قصد انجام آن را داريم.»
ميداني در مورد اقداماتي كه براي كنترل مصرف مشتركان صورت ميگيرد، گفت: «تلاش ما بر اين است كه ابتدا با اقدامات فرهنگي به كنترل مصرف برسيم. اما به دنبال اقداماتي براي تشديد پلهها نيز هستيم.» وي ادامه داد: «در حال حاضر مصرف ۲۰مترمكعب، هنجار مصرف مردم در يك خانواده چهار نفره است. ما قصد داريم به ازاي هر ۵مترمكعبي كه به مصرف اضافه ميشود، مخصوصا بالاي ۴۰مترمكعب، پلهها را زياد كنيم. اما اين امري است كه بايد تا پايان تيرماه به تصويب شوراي اقتصاد برسد.» وي تاكيد كرد: «هدف ما از پلهها، كسب درآمد نيست بلكه كنترل مصرف است، هدف اصلاح رفتار مصرفكنندگان است.»
وي در مورد وضعيت كيفيت آب كارون، گفت: «متاسفانه هنوز كيفيت آب كارون بهبود نيافته است و براي بهبود كيفيت آب اين بخش بايد تصفيهخانه ساخته شود اما به دليل نبود منابع مالي در اين زمينه با مشكل روبهرو هستيم.»
اعتراف به خطاي انساني در سد گتوند
معاون وزير در مورد آخرين وضعيت سد گتوند، اعلام كرد: «اختلاف نظر زيادي درباره اين سد وجود دارد تا جايي كه برخي افراد معتقدند فعاليت اين سد بايد متوقف شود.» وي ادامه داد: «در حال حاضر اين پرونده به موسسه آب دانشگاه تهران ارجاع داده شده و به زودي راهحل نهايي اعلام ميشود.» وي با اقرار به اينكه خطاي انساني در اين پروژه وجود داشته، افزود: «بايد تلاش كنيم آب شور موجود در مخزن را تخليه كنيم. اما برچيدن سد در ادبيات سدسازي معنايي دارد. به هر حال بايد از گذشته عبرت بگيريم و اشتباهات خود را كم كنيم.»
