نسخه های پزشکی الکترونیکی در راهند

ساعت 24-الکترونیکی شدن نسخ پزشکی، مدت هاست که در اندیشه متولیان سلامت کشور است و هر چند پیشتر به صورت پایلوت اجرا شده ، به دلایل گوناگون، هیچ گاه مجال عملی شدن نیافته است. اما این طرح چه فوایدی دارد و چه مباحث نظری و عملیی پیرامون آن می تواند شکل بگیرد؟ وزارت یهداشت در گزارشی تحت عنوان «سند سیاستی آئین‌نامه بند الف ماده ۳۵ برنامه پنجم توسعه»، به سوالاتی در این باب پاسخ داده است.

div align="justify">الکترونیکی شدن نسخ پزشکی، مدت هاست که در اندیشه متولیان سلامت کشور است و هر چند پیشتر به صورت پایلوت اجرا شده ، به دلایل گوناگون، هیچ گاه مجال عملی شدن نیافته است. اما این طرح چه فوایدی دارد و چه مباحث نظری و عملیی پیرامون آن می تواند شکل بگیرد؟ وزارت یهداشت در گزارشی تحت عنوان «سند سیاستی آئین‌نامه بند الف ماده ۳۵ برنامه پنجم توسعه»، به سوالاتی در این باب پاسخ داده است.

گاهی روال امور به قدری بدیهی پنداشته می شود که فراموش می کنیم می شود کارها را به شکل دیگری هم انجام داد. الکترونیکی شدن نسخ پزشکی هم از جمله همین امور است. وزارت بهداشت بارها اعلام کرده که به دنبال الکترونیکی کردن نسخه پزشکی و جمع کردن تسخ کاغذی است، اما این اتفاق به دلایل گوناگون تا به امروز رخ نداده، هر چند که پیشتر، این طرح در برخی از استان های کشور به صورت پایلوت اجرا شده و گویا نتایج هم مثبت بوده اند.

ساده ترین و ابتدایی ترین فایده استفاده از نسخ الکترونیکی، علاوه بر صرفه جویی در هزینه های ناشی از روندهای بوروکراتیک، افزایش دقت در تعیین داروهای مورد نیاز بیمار و کاهش اشتباهات انسانی در داروخانه هاست و در کنار این ها، مسیر تخلفات دارویی هم تنگ تر خواهد شد.

طرح سپاس (سامانه پرونده الکترونیکی سلامت)، یک طرح ملی توسعه‌ای است و بر اساس درک مفاهیم مد نظر قانون‌گذار، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، در حوزه سلامت و شناخت عمیق از نیازمندی‌های ایشان در زمینه توسعه بستر و خدمات الکترونیکی بالاخص در راستای ماده ۳۵ قانون برنامه پنجم توسعه تنظیم شده است.

منظور از پرونده الکترونیکی سلامت مبتنی بر استانداردها و چارچوب‌های باز بین‌المللی چیست؟
پرونده الکترونیکی سلامت، طبق تعریف سازمان بین‌المللی استاندارد (ایزو ۲۰۵۱۴) مخزنی از اطلاعات سلامت افراد جامعه به شکل قابل پردازش توسط رایانه است که به صورت ایمن ذخیره و منتقل شده و توسط افراد مجاز قابل دسترسی می‌باشد. پرونده الکترونیکی سلامت مراقبت یکپارچه دارای یک مدل اطلاعاتی استاندارد بوده که به سامانه‌های پرونده الکترونیکی سلامت وابستگی ندارد. هدف اولیه آن تداوم مراقبت‌های بهداشتی با کیفیت و موثر بوده و شامل اطلاعات گذشته‌نگر، حال و آینده‌نگر می‌باشد.

دستاورد حاصل از این طرح شامل عملیاتی‌سازی زیرساخت مهم (Back Office) در حوزه سلامت (Core-Health) و بیمه الکترونیکی (Core-Insurance) و فعال‌سازی خدمات الکترونیکی از درگاه‌های مختلف (اینترنت، اینترانت، تلفن همراه، تلفن، و ...) می‌باشد.

چرا باید با نسخ کاغذی خداحافظی کرد؟

اما معایب نسخ کاغذی چیست که سیاستگزاران حوزه سلامت کشور را مجاب کرده است به سراغ نسخ الکترونیکی بروند؟ در گزارش وزارت بهداشت، مواردی از قبیل در دسترس نبودن اطلاعات به‌روز، دقیق، سریع و صحیح در حوزه سلامت که تصمیم‌گیری مدیران مبتنی بر شواهد را سخت می‌نماید، بالا بودن پرداخت از جیب (Out of Packet) به علت ناکارآمد بودن بیمه‌ها ناشی از عدم توان‌مندی در مدیریت هزینه‌ها و وجود تعرفه‌های غیرواقعی و عدم تناسب با قیمت تمام شده به علت ناکارآمد بودن بیمه‌های دولتی ذکر شده است.

در این گزارش، به موارد دیگری هم به صورت مشروح اشاره شده است، از جمله اینکه در بسياری از مواقع بحراني، عدم اطلاع از داده‌هاي مرتبط با سلامت جامعه و افراد، علاوه بر اينكه امدادرساني به آنها را با دشواري مواجه مي‌كند، ممكن است زمينه‌ساز ايجاد بحران‌هاي انساني خاصي نيز بشود. به عنوان مثال عدم اطلاع از تعداد بيماران ديابتي در يكي از زلزله هاي ايران تعداد زيادي از هموطنان بدليل عدم دسترسي به انسولين جان خود را از دست دادند.

علاوه بر این، به دلیل عدم یکپارچگی اطلاعات سلامت شهروندان، افراد جامعه داراي پرونده پزشكي كاملي نيستند و این موضوع سبب شده است که پزشكان و كادر سلامت در تشخيص و درمان خود از سابقه كامل بيماران آگاه نباشند. عدم تشخيص صحيح پزشكي مي‌تواند جان بيماران را به مخاطره بياندازد. یکی دیگر از محاسن این طرح هم آن است که در شرايط اضطراري (اورژانس) كه لازم است در سريعترين زمان ممكن درمانهاي خاصي براي افراد صورت پذيرد، نبود اطلاعات اوليه سلامت فرد از طرفي زمان ارائه خدمات اوليه را طولاني كرده و از طرف ديگر ممكن است به علت عدم آگاهي از شرايط خاص فرد، سبب ايجاد آسيب‌هاي جبران‌ ناپذير و حتي مرگ بيماران شود.

هزینه اجرای طرح چقدر است؟

برآوردهای وزارت بهداشت نشان می دهد که هزینه اجرای طرح الکترونیکی شدن نسخ، در ۵ سال آینده به میزان ۱۵۱ میلیارد تومان خواهد بود. این هزینه غیرمتمرکز است، به طوری که ۸۰ درصد آن به صورت ابلاغ اعتبار به دانشگاه‌های علوم پزشکی (برای اجرا در سطح استان‌ها) و ۲۰ درصد در ستاد وزارت بهداشت (برای تامین زیرساخت‌های مورد نیاز) هزینه می گردد.

ذینفعان طرح چه کسانی هستند؟

فوايد اين طرح عايد كل جامعه خواهد شد و گروه های مختلف اجتماعی از جمله ذینفعان آن هستند. ثبت و نگهداري اطلاعات سلامت شهروندان در تصميم گيري صحيح و جلوگيري از خطاهاي پزشكي تاثير بسزايي خواهد داشت. ارائه خدمات نوين الكترونيكي كه سابق بر اين امكان آن وجود نداشت نيز ميسر خواهد شد و امکان مشارکت حداکثری مردم در تامین و مدیریت سلامت خود با توان‌مندسازی ایشان از طریق اطلاع‌رسانی و افزایش دانش نسبت به بیماری‌های خود فراهم خواهد شد.

مديران و برنامه ريزان نظام سلامت نیز که دسترسي سريع و آسان به اطلاعات، افزايش دقت و صحت اطلاعات جهت تصميم گيريهاي كلان، امکان اتخاذ سیاست‌های مناسب با دسترسی به داده‌ها و تحلیل‌های آماری نیز فراهم خواهد کرد، از دیگر ذینفعان اجرای این طرح هستند.

پزشکان، پرستاران، و سایر ارائه‌دهندگان خدمات بهداشتی، تشخیصی و درمانی که از یک طرف با دسترسی به سوابق بهداشتی درمانی افراد، تشخیص و درمان بهتر را ارائه خواهند نمود و از طرف دیگر بستر حقوقی مناسبی برای دفاع از عملکرد خود در اختیار خواهند داشت و نیز پزشكي قانونی، نیز از اجرای این طرح منتفع خواهند شد.

سازمانهاي بيمه گر هم به دلیل كاهش انجام آزمايشات و اقدامات تشخيصي و درماني تكراري، كاهش تخلفات و سوءاستفاده هاي ناشي از نظام فعلي که منجر به كسب منافع اقتصادي فراواني براي اين سازمانها خواهد شد، از دیگر نفع برندگان اجرای این طرح هستند.

اشتراک‌گذاری:

لینک کوتاه: